Откако Елон Маск го презеде X (тогашен Twitter), па дури и пред тоа, некои Европејци се префрлија на алтернативни социјални мрежи (честопати враќајќи се на постојните поради нивната поголема база на корисници) или дискутираат за потребата од европска социјална мрежа.
Во моментов, најпопуларните платформи на социјалните мрежи се со седиште во САД или Кина, и тие често се соочуваат со критики од европските креатори на политики за нивните практики за управување со податоци и штетните ефекти.
Досега, ниедна приватна европска алтернатива не станала толку популарна како постојните (и покрај подемот на платформи како„ Mastodon“), па активистите се обратија до Европската комисија за помош.
Новата иницијатива повикува на изготвување на друг закон и помош за воспоставување на европска социјална мрежа која би била „финансирана од општеството“, односно од европските даночни обврзници барем до одреден степен.
Тоа би претставувало алтернатива на сегашните платформи и би функционирала како услуга на општеството, под чиј надзор би било. Би можело, убедени се активистите, да остане непристрасно и независно од политичките притисоци, а истовремено да ги гарантира правата на сите луѓе без разлика. Комисијата ја регистрираше Европската граѓанска иницијатива за платформа за европска социјална мрежа (или, накратко, Европската јавна социјална мрежа) и го одобри почетокот на собирањето потписи во следните шест месеци.
Откако ќе го стори тоа, иницијативата мора да собере најмалку еден милион потписи од седум земји-членки на ЕУ во рок од 12 месеци. Тие имаат максимум 18 месеци вкупно. Доколку соберат доволно потписи, на Комисијата веројатно ќе ѝ треба најмалку една година за да изготви закон. После тоа, ќе биде потребна некаква постапка за набавка, што исто така би можело да потрае некое време.
Кој ќе плати за тоа?
Вкупното време потребно за лансирање сè уште не е јасно, ниту е јасно дали ќе се создаде целосно нова платформа или дали би можеле да се финансираат постоечките. Исто така, не е јасно дали Унијата е подготвена да го отвори својот паричник за да финансира лесна за користење, глобално конкурентна платформа која би можела да се одржи без чести финансиски инјекции од европскиот буџет.
За споредба, Фејсбук инвестираше 13 милиони американски долари во својата платформа во 2005 година. Две години подоцна, Мајкрософт додаде околу 373 милиони долари, со што Фејсбук има вкупна проценета вредност од околу 15 милијарди долари (околу 23,3 милијарди долари во 2025 година).
Иницијаторите на иницијативата веруваат дека развојот и работењето на платформата би чинело едно евро по граѓанин годишно, што е најмалку 450 милиони евра годишно, и тие го сметаат ова за прифатлив трошок за Унијата и нејзините членови.
Меѓу постојните проекти што би можеле да прераснат во паневропска платформа е „W“ од експертот за приватност и технологија, Ан Цитер, презентиран во Давос (Швајцарија) на крајот на јануари. Цајтер, која претходно беше главен директор за приватност на „eBay“, одлучи да го лансира „W“ како европска алтернатива на X.
Платформата би се базирала на верификација на идентитетот, што би спречило креирање на ботови или лажни кориснички профили, и би вклучувала квалитетно новинарство, отворена дебата и вистински луѓе. Името „W“ е комбинација од двете букви V, кои означуваат вредност и верификација.
Лансирањето е планирано пред крајот на оваа година. Цајтер тврди дека убедила повеќе од 750 инвеститори од околу 15 земји да учествуваат, а системот кој го промовира е дизајниран да се вклопи во правната рамка на ЕУ. Сè уште не е познато на кој бизнис модел ќе се потпира.
Гореспоменатиот „Mastodon“ беше лансиран во 2016 година за да го замени X (тогашниот Twitter) во Европа. Неговиот модел е базиран на децентрализација, отворен код и модерација, што не им се допадна на широката публика, бидејќи првенствено бараше платформа на која може да ги пронајде сите актери што сакаше да ги следи.
Денес, има околу 11 милиони активни корисници.