Овој месец САД ќе зајакнат со 9000 тони Системот за противракетна одбрана (ПРО) на НАТО. Со доаѓањето на американскиот ескадрилен разурнувач “Портер”, кој е трет брод, опремен со системот за противракетна одбрана “Еџис” (Aegis), со седиште во Шпанија.
Така САД продолжуваат да ги извршуваат своите обврски за зголемување на безбедноста на европските партнери во однос на заканите од нестабилниот Блиски Исток. Четвртиот американски брод – ескадрилен разурнувач “Карни”, ќе пристигне на есен.
Слични копнени сензорна и комуникациски системи – “Еџис ашор” (Aegis Ashore), ќе почне да функционира до крајот на оваа година во Девеселу, Романија (50 км од границата со Бугарија ). “Еджис ашор” ги има истите способности како бродовите со “Еджис”, но е фиксна на копнениот систем. Комбинацијата меѓу “Еджис”, “Еджис ашор” пресретнувачките и борбените системи ќе ја зголемат способноста на НАТО да ги заштити европските територии, населението и силите на НАТО во Европа речиси десет пати подобро во споредба со привремените системи за противракетна одбрана кои Алијансата ги објави во Чикаго во 2012 година
Противракетниот систем на НАТО е комплициран интегриран трансатлантски потфат и САД се обврзува да го исполнат својот дел заедно со многу други сојузници. НАТО ја донесе првичната одлука да изгради систем за ПРО на Самитот во Лисабон во 2010 година
Оттогаш се држат до тоа решение, а во исто време нивните сојузници презедоа чекори за распоредување или изградба на елементи од неа. Од 2013 година во САД, Германија, Шпанија и Холандија веќе имаат распоредени противракетни системи “Патриот” на територијата на Турција, работат под команда и контрола на НАТО. Во пристаништата на Шпанија се базирани американски бродови со противракетни рампи, а во Турција е монтиран важен копнен радар.
Во базата Рамштајн во Германија се наоѓа командната и контролната структура користејќи специфичен софтвер развиен и инсталиран од НАТО.
Слично на Романија, Полска, исто така ќе го распореди на своја територија системот “Еџис ашор”, која ќе почне да функционира најдоцна до 2018 година. Холандија е во процес на модернизација на своите фрегати, за да може во иднина да придонесе за работата на четири морски радари за рано предупредување. Данска се обврза да обезбеди морски сензор за противракетниот систем на НАТО, а многу други сојузници учествуваат во изградбата на потенцијалот на Алијансата преку програмата на НАТО за заштита од балистички проектили. Сите овие напори се одличен пример за посветеноста на НАТО да постигне една современа и модерна борба против напад.
Како американските бродови “Кук” и “Рос”, така и бродот “Портер” е високо специјализиран повеќенаменски уништувач. Освен стандардните можности за спротивставување на воздушни, копнени и напади од подморници тој може да остварува сензорна локација и да пресретнува балистички ракети благодарение на радарите од системот “Еџис”. Покрај исполнувањето на задачите за противракетната одбрана “Портер” ќе учествува и во постојаните мисии на НАТО преку вклучување во операции за обезбедување на морската безбедност, како и во билатерални и мултинационални вежби.
Важно е да се напомене дека системот за ПРО на НАТО е со чисто одбранбени способности за пресретнување и уништување на балистички ракети во лет, вклучувајќи нуклеарна глава и на секакви други оружја за масовно уништување, кои таа може да ги носи. Пресретнувачите не се опремени со експлозивна боева глава, туку се потпираат на својата кинетичка енергија, за да ја погодат и уништат непријателската ракета.
ПРО на НАТО има за цел да ги заштитат населението на земјите членки на пактот во Европа, како и нивните територии и вооружените сили, од растечката закана од ширењето на балистички проектили со се поголем радиус на дејство и впечатливо сила. Над 30 држави во моментов развиваат сé пософистицирани балистички ракети. За да се заштитат од оваа реална закана, НАТО има потреба од вистинска заштита. Спречувањето на заканата од напади со балистички ракети од земји надвор од евроатлантскиот регион е зголемено предизвик пред колективната безбедност, на кој НАТО ќе одговори. Системот за ПРО на НАТО не е насочен против Русија и на никаков начин нема да ги поткопа руските стратешки способности.
Во минатиот септември на самитот во Велс лидерите на НАТО ја препотврдија важноста од развој на потенцијалот на Алијансата за спротивставување на новите закани. Оваа година со доаѓањето на разурнувачите “Портер” и “Карни” и на системот “Еџис ашор” НАТО презема важен чекор кон исполнување на своите противракетни способности. И ја демонстрира уште еднаш вештината да се адаптира кон новите предизвици, како што тоа го правеле во текот на повеќе од 65 години.
Амбасадор на САД во Бугарија, Даглас Лот