Официјално пријавената имотна состојба на унгарскиот премиер Виктор Орбан е прилично скромна: нешто заштеди и вила во заедничка сопственост во Будимпешта. Сепак, гласачите во земјата која Транспаренси Интернашнл ја смета за најкорумпираната во Европската унија имаат поинакво мислење, пишува француската новинска агенција „AFP“.
Тоа може да го чини скапо Орбан на парламентарните избори на 12 април, кои би можеле да означат крај на неговата 16-годишна владејачка кариера. Богатството што го стекнал тесниот круг на Орбан поттикнува се поголемо незадоволство кај населението кое се бори со бавен економски раст, висока инфлација и влошување на јавните услуги.
„Владиниот комуникациски апарат функционираше добро додека нашата економска состојба беше релативно добра“, изјави за „AFP“ Золтан Раншбург, политички аналитичар во тинк-тенкот „Републикон“.
„Но тоа не е добро веќе со години“, додаде тој. „Тоа се наши пари, не нивни. А тие ги трошат како да се единствени сопственици“, изјави за „AFP“ Габор Себени, 81-годишен пензиониран професор по историја, на опозициски митинг.
Тој го осуди она што го нарече „феудализам“, кој се вкоренил во средноевропската земја со речиси 10 милиони жители.
Независниот пратеник Акос Хадажи, еден од водечките унгарски борци против корупција, изјави дека корупцијата од 2016 година секоја година од државната каса извлекла еквивалент на 2,84 милијарди евра.
„Тоа не се изолирани случаи – тоа е едноставно начинот на кој функционира системот“, изјави Хадажи за „AFP“. Додека Орбан тврди дека живее скромно, неколку членови на неговото семејство спектакуларно се збогатија од неговото враќање на власт во 2010 година.
Неговиот 85-годишен татко, Ѓозо Орбан, поседува неколку компании за градежни материјали и историски имот Хатванпушта, кој го реновирал во луксузен имот вреден стотици милиони долари.
Заштитено со високи ѕидови, просторниот имот во близина на родното село на премиерот има два базени и сопствен парк со диви животни, како и големи стопански згради, според снимки од дрон објавени од независни медиуми.
„Во реалноста, за Виктор Орбан таткото е само параван“, рече Хадажи.
Зетот на Орбан, Иштван Тиборц, стана еден од највлијателните унгарски претприемачи благодарение на договори за јавнo осветлување што ги доби неговата поранешна компанија „Елиос“. Деловите беа делумно финансирани од ЕУ – се додека Канцеларијата на ЕУ за борба против измами (OLAF) не откри сериозни неправилности.
Од тогаш, Тиборц се префрли на недвижности и туризам.
Пријателот на Орбан од детството, Лоринц Мешарош, поранешен водоинсталатор, стана најбогат човек во Унгарија, вреден 4,8 милијарди долари според магазинот „Форбс“, со империја од градежни, енергетски, банкарски и медиумски компании кои напредуваат благодарение на јавни договори.
„На хартија постои конкуренција (во јавните набавки), но всушност победникот е секогаш познат однапред“, изјави за „AFP“ еден градежен изведувач под услов на анонимност на градилиште во близина на Будимпешта.
Работејќи во секторот три децении, човекот рече дека за резултатите од тендерите за јавни набавки често се одлучува однапред. „Тие на дното на ланецот го извршуваат работниот процес и последни примаат плата – понекогаш дури и месеци подоцна“, рече тој, додавајќи дека е подготвен да се откаже и да ги продаде своите машини.
„Многу сум бесен“, рече тој, додавајќи дека додека тие на власт водат „луксузен живот“ и патуваат со приватни авиони, малите компании „се борат за опстанок“.
Транспаренси Интернашнл, надзорно тело за борба против корупција, ја означи Унгарија како најкорумпираната земја во ЕУ заедно со Бугарија во својот Индекс на перцепција на корупцијата. Тие истакнаа системски ризици во јавните набавки и ограничена конкуренција за најголемите договори, што сочинуваат пет проценти од унгарскиот БДП.
Владата го отфрли рангирањето и инсистира дека унгарските правила за набавки се во согласност со стандардите на ЕУ. Сепак, ЕУ замрзна 19 милијарди евра средства наменети за Унгарија поради постојана загриженост за корупцијата и почитувањето на владеењето на правото.
Лидерот на опозицијата, Петер Маѓар, главен противник на Орбан на претстојните избори, вети дека ќе ги врати средствата доколку биде избран и ќе истражи како сегашните лидери и нивните семејства станаа толку богати.