Берлин ја исклучува варијантата за моќен одговор на дејствијата на Русија во Крим и источна Украина. Некои германски експерти сметаат дека во стратегијата во однос на Кремљ е потребна повеќе цврстина.
Мислењето на европските политичари е дека анексијата на Крим и активностите на Русија во источна Украина го поткопуваат системот на мир и безбедност, кој постои во Европа веќе неколку децении. Но, како треба да се реагира на активностите на Русија? Стратегијата на Берлин се состои од три елементи: санкции како одговор на агресивните дејствија на Кремљ, преговори со Москва, економска и политичка помош за Украина. Германската влада од самиот почеток ја исклучи варијантата за воен одговор и оваа нејзина позиција е категорична. Дали тоа е грешка?
Картбланш за активностите во Крим
Професор Егберт Јан од Универзитетот во Франкфурт на Мајна, смета дека Западот всушност бил принуден да даде картбланш на Кремљ за неговите активности во Крим и Донбас бидејќи алтернативата би била трета светска војна. Според него, тоа е “горчливата” и дури “варварска” вистина. Прашањето е кога украинското општество ќе сфати дека “војната е изгубена” и “Крим и Донбас ќе останат окупирани”.
Некои западни стратези сметаат дека Москва може да биде принудена да попушти, ако воената помош за Украина се зголеми. Егберт Јан вели дека во моментов Украина нема можност да се брани, нејзиниот пораз само може да стане поголема.
Дали се загрозени балтичките држави?
Според Јан, балтичките земји и Полска немаат причини да се плашат. Во НАТО се апсолутно свесни дека воениот блок би се распаднал, ако жртвува дури и педа од територијата на овие земји. И Путин прекрасно си дава заслуга за тоа. Рускиот претседател знае дека Алијансата нема друг избор освен да покаже воена помош во случај на агресија од страна на Русија. “Ако Москва се обиде да го повтори во Нарва она што направи во Крим, војната е неизбежна”, нагласува експертот.
Маргарете Клајн од берлинската Фондација “Наука и политика” се сомнева во тоа. Проблемот е што хибридните форми на војна, кои ги користи Русија ја “отежнуваат употребата на брзи одмазднички мерки од страна на Западот, бидејќи овие форми не дозволуваат да се утврди кога а е време за примена на член петтини од договорот на НАТО”,кој ја предвидува колективна заштита во случај на напад врз некоја земја-членка.
Експертката смета дека Западот, и тоа не само НАТО, туку и Европската унија, и одделните земји треба да развијат и други – “меки” компоненти на стратегијата за воздржување од воена сила. Меѓу нив би можело да биде интензивното откривање на руската пропаганда и дезинформации, како и продлабочување на интеграцијата на националните малцинства во земјите од ЕУ. Важно е исто одново да се дефинира терминот “напад” и да се предвидат варијанти за реакција, за што најверојатно ќе се заземаат учесниците на самитот на НАТО во Варшава во наредната година.
Проектили “Патриот” за Украина?
Експертот од Меѓународниот центар за конверзија во Бон Андреас Хајнеман-Грјудер пак препорачува стратегијата да биде насочена кон чување на статус кво и кон спречување на проширувањето на зоните на конфликтот во источна Украина кон Мариупол и Транснистрија. За таа цел на Украина треба да биде укажана воена помош, како на пример на нејзината територија да бидат распоредени ракети “патриот” и други системи за против-воздушна одбрана. Можно е и да не биде воспоставена меѓународна контрола по руско-украинската граница преку испраќање на контингент од миротворни сили со определен мандат.
Како што нагласува Хајнеман-Грјудер, Западот мора да извади поука од првиот договор од Минск и да не ја чека руската експанзија да се прошири и на други области во Украина. Тој треба веднаш да им помогне за одредени “црвени линии”, чие повреди од страна на Русија автоматски би довело до одмазднички мерки. Меѓу нив би можеле да бидат, на пример, нови ограничувања во финансиската сфера, воведувањето на казни, ембарго за извоз и увоз . А во воен план заплашувачко влијание би можело да има и распоредување на ракети “патриот” во Украина. Експертот забележува дека по овој повод, распоредувањето на такви ракети во Турција имаше значаен ефект врз Сирија.
Европска перспектива за Украина
Во германската дискусија за можните одговори на Западот во однос на активностите на Русија се посветува малку внимание на третиот елемент во стратегијата на Берлин – помош за Украина. По правило станува збор за кредити, реконструкција на долгови, помош во спроведувањето на реформи, политички консултации. Но не и за изгледите на Украина да се приклучи кон ЕУ.
Според шефот на германското Друштво за проучување на Источна Европа Рупрехт Поленц, поранешен претседател на надворешнополитичката комисија на Бундестагот, Киев треба да ја добие оваа перспектива. “На крајот на краиштата Украина ќе застане на нозе, ако во земјата влезат странски инвестиции. А за да се случи тоа, инвеститорите треба да знаат каде ќе се наоѓа земјата по пет или десет години. Односно политичката перспектива за членство во ЕУ е неопходна на прво место за странските инвеститори. ”
Поленц наведува и дека своевремено Брисел стави почетокот на преговори со Анкара за пристапување на Турција кон Заедницата. И иако не е јасно кога и како ќе завршат тие, самиот факт дека беа започнати, веднаш доведе до раст на странските инвестиции во Турција.