Околу 16 000 војници, 200 оклопни возила и 150 авиони и хеликоптери ќе учествуваат во парадата за Денот на победата во Москва на 9 мај, кој рускиот претседател Владимир Путин го оцени како “најголемиот празник” за Русија.
Оваа година се навршуваат 70 години од победата на сојузниците во Втората светска војна и тоа ќе биде последниот голем јубилеј, кој се го доживеја уште значителен број ветерани.
Отсустби сепак ќе бидат западните политичари, кои остануваат настрана од славењето на Црвениот плоштад во знак на протест против руските акции во Украина, пишува Шон Вокер во “Гардијан”.
Наместо тоа ќе присуствуваат неколку од озлогласениоте авторитарни лидери во светот, вклучувајќи гп и Ким Џонг Ун, за кого ова ќе биде прва посета во странство како лидер на Северна Кореја.
Пред една деценија, на прославите по повод 60-годишнината од победата, Путин ги прими во Москва претседателите на САД и Франција Џорџ Буш и Жак Ширак, како и германскиот канцелар Герхард Шредер.
Овој пат сепак високите гости се лидерите на Индија и Кина, која ги нагласува растечките сојузи на Русија со незападни земји по изрекувањето на западните санкции.
САД ќе бидат претставувани од својот амбасадор во Москва Џон Тефт. Британското Министерство за надворешни работи изјави дека се уште не е одлучено кој ќе ја претставува Велика Британија на парадата.
Германскиот канцелар Ангела Меркел најде компромис; таа ќе ја пропушти парадата, но ќе патува до Москва на 10 мај, за да положи венец на воен меморијал.
Повеќето лидери на ЕУ, нема да дојдат и Русија реагира со иритација. Нејзини официјални претставници сметаат дека САД вршат притисок над ЕУ да стои настрана.
“На Запад никој дури и не крие дека целата приказна со одбивањето да не дојдат во Русија не се базира на тоа што мислат по прашањето населението на Европа, туку се должи на огромниот притисок од Вашингтон”, изјави портпаролката на руското Министерство за надворешни работи Марија Захарова пред весникот “Гардијан”.
“Се чини дека сите заборавиле дека претседателите се на позицијата, за да ги одразуваат интересите на сопствените народи и земји. Никој не ги прашува европските ветерани од Втората светска војна дали е правилно да се бојкотираат оние кои загубија стотици илјадници луѓе, спасувајќи ја Европа од фашизмот “.
Отсуството на Европејците ќе значи дека Путин ќе ја одбележи победата на Русија над нацизмот во друштво на некои од најпознатите безмилосните светски диктатори. Квартет од централноазиски деспоти го потврдија своето учество, вклучувајќи го и узбекистанскиот претседател Ислам Каримов и туркменистанскиот претседател Гурбангули Бердимухамедов. И двајцата беа критикувани за ужасни повреди на човековите права.
Но гостинот, кој ќе го привлече најголемо внимание, ако навистина се појави, е Ким. 32-годишниот висок раководител на Северна Кореја ја доби власта во декември 2011 година, по смртта на неговиот татко Ким Џонг-ил, кој се плашеше да лета со авион и во ретките случаи кога ја посетуваше Русија, патуваше со воз.
Неодамна, сепак се појавија фотографии на Ким помладиот во приватен млазен авион, кои укажуваат дека тој може да замине за Москва. Ким Јон Нам, претседател (на президиумот) на севернокорејскиот парламент, кој му ги одобрува некритички предложените закони, технички е шеф на државата, што значи дека е можно тој да отпатува за Москва наместо него. Но руски претставници изјавуваа во приватни разговори, дека сметаат дека високиот севернокорејски лидер ќе присуствува. Детали за евентуалната рута засега не се познати.
Дури и ако Ким се појави, нема да се одржи ретка средба меѓу лидерите на двете Кореи. Јужнокорејскиот претседател Пак Гн Хе ја исклучи можноста да присуствува. Портпаролот изјави дека таа ќе испрати специјален претставник, кој ќе ја претставува.
Руските напори да се поврзе победата во војната со настаните во Украина натераа многумина на Запад да се чувствуваат уште непријатно по прашањето за присуството на надмените настани во Москва на 9 мај.
Минатата година Путин ги посети свеченостите за Денот на Победата во Москва и во градот Севастопол на Кримскиот полуостров, до новоанексираната територија, за да ги поздрави ветераните, војниците и морнарите од Црноморската флота.
Тој рече дека Денот на Победата е “најголемиот празник на нашата земја”, додавајќи дека победата над нацистите го инспирираше заземањето на Крим од Русија.
“Ветерани, вие давате пример на сите нас и имаат огромен морален придонес за тоа дека Крим и Севастопол се вратија во родната земја. Вие ни ги сведочите големите вредности на единството, правдата и кохезијата и не научивте да дејствуваме според својата совест”, изјави Путин пред насобраните во црноморското пристаниште.
Во источна Украина наводните паралели меѓу Втората светска војна и сегашниот конфликт се прават уште отворено.
Портокалово-црната Георгиевска лента, широко се користи во Русија, како симбол на советската победа, стана знаме на сепаратистите, а новата влада во Киев е отфрлана како “фашистичка” од руската телевизија.
Русија е особено е критична кон почитувањето на делови од украинското општество кон националистичкиот лидер Стјепан Бандера, чие движење соработуваше со нацистите кон крајот на војната.
Украински лидери за возврат ги споредија активностите и политичкиот систем на модерна Русија со нацистичките.
“Денес гледаме не само обиди за нарушување на настаните од војната, но и за цинични лаги и бесрамни клевети за цела генерација на луѓе кои дадоа се за оваа победа, кои го одбранија мирот во светот”, изјави Путин на неодамнешниот состанок на организациониот комитет за деветомајските прослави. “Нивната цел е очигледна: да се поткопаат влијанието и моралниот авторитет на Русија и да се користат историски шпекулации во геополитичките игри. Понекогаш тие звучат како чист бладање – зачудувачки е како на луѓето им доаѓаат овие идеи.”
Победата отсекогаш била разгледувана со позната нееднозначност во Централна Европа, каде ослободувањето беше проследено од советска окупација. Еден од ретките државни првенци од ЕУ, потврдија својата посета на Москва на 9 мај, е чешкиот претседател Милош Земан. Американскиот амбасадор во земјата Ендрју Шапиро ја подложи неговата одлука на критика.
Во одговор Земан му забрани на амбасадорот да присуствува на официјални настани и истакна дека како претседател е слободен да донесува сопствени одлуки. По силни критики од чешкото општество и политичари сепак Земан изјави дека, сепак, ќе ја посети Москва, но нема да присуствува на парадата.
“Мислам дека по целата антируска пропаганда никој во Европа не се сеќава на пример, дека 140 000 советски војници загинале при ослободувањето на Чехословачка”, изјави Закхаров. “Ако се додат повредените и исчезнатите, настраданите се над половина милион луѓе. Сега целата оваа историска меморија ја изгазија од Вашингтон. Тоа е срам за Европејците, тие се измешани”.