Деклариранаiot договор меѓу рускиот државен мастодон “Гаспром” и Кинеската национална нафтена корпорација за испорака на гас во вредност од најмалку 400 милијарди долари изгледа голем удар за Москва. Но, според последните анализи трансакцијата е силно искривена во корист на Кина. “Газпром” ќе биде среќен ако конечно излезе без загуби од целата работа, а има голема можност да изгуби сериозни суми на пари, пишува во коментар за “Ројтерс” Џош Коен.
И додека договорот не може да изгледа економски логичен за “Газпром”, тоа се совпаѓа со геополитичкиот склоност кон Азија на Владимир Путин, и претставува “очаeн геополитички маневар кој занемарува секаков економски рационализам”, според анализа на англискиот политички институт “Чатам хаус”.Всушност договорот со Кина е само еден пример за тоа како “Газпром” дејствува повеќе како инструмент на политичките желби на Путин и руските државни амбиции, отколку како логичен корпорација, со цел што е можно за повисока добивка. Додека “Газпром” оперира и на руската и на американската берза, поголемиот дел од него е поседување на руската влада и прима наредби директно од Кремљ. “Газпром” е на прво место инструмент на руската надворешна политика, кој Путин го користи во извршување на државните интереси.
Во годините на власт на Путин Кремљ ја користи контролата над “Газпром” – зголемување или намалување на цените на енергијата, – и со тоа ја го одржува влијанието на Москва над соседите , смета Коен. Еднаш Путин ја опиша “Газпром” како “моќен политички и економски лост на влијание над остатокот од светот “, а тим од руски експерти за надворешна политика истакнаа дека” ако лидерите на оваа или онаа страна одлучат да покажат добра волја спрема Руската Федерација, тогаш ситуацијата со снабдувањето со гас, цените и претходните достасани износи се менува кон многу подобар однос кон купувачот “.Однесувањето на “Газпром” непосредно пред и веднаш по соборувањето од власт на претходниот претседател на Украина Виктор Јанукович е јасен пример за оваа стратегија. Во декември 2013 година, набргу откако Јанукович ја отфрли трговска зделка со ЕУ, “Гаспром” го наградат, и ја намали цената на гасот за Украина со 1/3. И како да ја нагласи својата власт врз “Газпром”, Путин лично разгласи јавно поевтинувањето на цената. Три месеци подоцна, сепак – откако Мајданот ја избра прозападна влада, Москва веднаш најави дека ја покачува цената на горивото за земјата со 81%. Ова дефинитивно беше јасен знак дека Кремљ не се мачи да го користи “Газпром” како економско и политичко оружје против новата власт во Киев. Нов пример за тоа како Москва го употребува “Гаспром” како оружје против Украина беше претходно оваа година, кога компанијата започна да испорачува гас директно на сепаратистичките територии откако бунтовниците го оштетија гасоводот. Дури откако Украина ги поправи цевките, “Газпром” продолжи да испорачува гас директно на сепаратистите, фактурирани за Киев – очигледен обид на Москва да користи енергетска сила за да го заплаши соседот и да демонстрира нејзината слабост и зависност од “Газпром”.
Украина не е единствената сосед на Русија, чии односи со “Газпром” се потпираат од врската со Кремљ. Студија од 2006 година на Шведската заштитна истражувачка агенција откри повеќе од 50 примери во кои Москва го користела својот енергетски лост за политички или економски притисок врз своите соседи. Додека логично економски причини нагласуваат присилната однесување на “Газпром”, шведската студија откри дека кај повеќе од половина случаи на манипулација присуствувале политички мотиви. Во некои од примерите реториката на Кремљ е бесрамна заканувачки. Во 2013 година малата поранешна советска република Молдавија започна преговори со ЕУ за договор за слободна трговија – истата каква што предизвика украинската криза. Во одговор на разговорите Русија се закани дека ќе им ја исклучи гасната испорака на Молдавија, а заменик-министерот за надворешни работи на Русија саркастично изјави дека се надева дека Молдавците нема да замрзнат. “Газпром”, исто така игра клучна улога во обезбедувањето на внатрешна поддршка за Кремљ. Де факто таа функционира како агенција за социјална помош, набавуваме евтин гас за руските домови и индустрија. Тоа ја држи економијата на земјата стабилна, а руските потрошувачи – особено пензионерите – топли во зима. На овој начин обезбедува клучна политичка поддршка во изборните области, кои продолжуваат да стојат зад Путин. Во меѓувреме руската влада ветува редовно на “Газпром” да и се овозможи зголемување на цените за гас за внатрешна употреба до ниво кое барем ги покрива трошоците. Во моментов, сепак фирмата продолжува да губи огромни суми пари поради ниската цена, која ја продава во земјата. Иако да продадеш на цена, пониска од цената на чинење на производот, да изгледа како нерационално за нормалните корпоративни стандарди, Кремљ продолжува да не сака да ризикува политичка и социјална нестабилност, кои може да произлезат од зголемувањето на цените за гас за домашна потрошувачка. Конечно Путин ужива со “Газпром”, за да ја задржи лојалноста на своите најблиски политички сојузници, што им овозможува приходи од фирмата – дали преку премногу удобни договори или директна корупција. Само споредба помеѓу цената за изградба на гасовод во Русија и на гасоводот надвор од земјата ја објаснува сликата. Според истражувањето “Газпром” троши 2 пат повеќе пари за да гради гасовод внатре во земјата, отколку кога работи со партнер надвор од границите .Авторот на студијата го опишува ова несовпаѓање како “плати на порочност”, а податоците покажуваат дека “Газпром” ја губи од корупција и неефикасност речиси колку што заработува.
Огромниот договор меѓу Кина и “Газпром” е токму таков случај. Многу од градежните проекти поврзани со мултимилиардниот гасовод се дадени на компании контролирани од Аркадиј Ротенберг и Генадиј Тимченко – две лица од домашното опкружување на Путин, чии компании се водечки подизведувачи на проектите на “Гаспром”. Загубите на компанијата можат да бидат апсорбирани од државата благодарение на Националниот фонд за благосостојба, а одредени лица во Кремљ да го грабне профитот. Гувернерот на “Џенерал моторс” еднаш рече: “Што е добро за” Џенерал моторс “е добро и за Америка”. Истото може да биде кажано за “Газпром” и Путинова Русија.