Главниот обвинител на Германија беше пензиониран предвреме. Скандалот собира во фокус неколку проблеми, вклучувајќи ги границите на слободата на говорот, овластувањата на тајните служби и улогата на државата како арбитер.
Што точно се случи?
На крајот на февруари сајтот Netzpolitik.org цитира доверливи документи на Федералната служба за заштита на уставот (тоа е германското контраразузнавање), во кои станува збор за плановите на службата масовно да го следи сообраќајот на интернет и да ги анализира контактите и комуникацијата на Фејсбук. За проектот се предвидени околу 3 милиони евра, а на нишан очигледно се потенцијални терористи. По објавувањето шефот на контраразузнавање Ханс-Георг Масиј се обрати до обвинителството дека со оваа публикација е извршено “предавство”. Месеци подоцна обвинителството презеде истражни дејствија.
Осомничените новинари од сајтот Netzpolitik.org кои биле известени за овие активности, веднаш го објавија и писмото од обвинителството. По што во нивна заштита се кренаа многу новинари, а дел од јавноста во Германија беше скандализиран од наводниот атентат врз слободата на говорот.
Министерот за правда Крстоносните Мас, кој исто така е на мислење дека обвинителството избрзало, сега го праќа јавниот обвинител Харалд Ранге во пензија. Ранге пак, кој во текот на истрагата експлицитно истакна колку е важна слободата на говорот и печатот и не допушти претреси и други остри мерки, го обвини министерот во неприфатлива интервенција во независноста на судството. Во моментов голем број на публикации тврдат дека пензионирањето на Ранге е обична жртва на пиун, а одговорност треба да се бара уште од министерот за правда и од неговиот колега и министер за внатрешни работи Де Мезиер.
Заклучоците
Прво и очигледно: германското општество гледа многу сериозно на прашањето за слободата на говорот и медиумите, подготвено е да реагира остро секогаш кога таа слобода е под закана.
Второ: во слични деликатни ситуации секогаш треба да се бара рамнотежа помеѓу вредностите кои државата е должна да ги штити. Во случајот таа мора некако да одлучи конфликтот меѓу медиумската слобода (и особено слободата во мрежата) и својата легитимна обврска да се грижи за безбедноста на граѓаните. Како новинарите, така и новата дигитална генерација се особено чувствителни кога државата се обидува да им наметне ограничувања. Но, факт е дека медиумската слобода и слободата на говорот на интернет имаат и свои граници. Границата поминува таму каде што се посегнува на човековото достоинство, каде се издигаат повици за насилство, каде се планираат терористички активности. Работата сепак е во тоа што оваа граница не е секогаш јасно исцртана.
Трето: Скандал со слична конотација во Германија секогаш предизвикува инстант политички последици. Во последните години различни политички скандали однесоа еден министер за одбрана и дури еден германски претседател. Сега – барем во прво време – си отиде јавниот обвинител. Но, работите едвај ќе завршат со тоа. Само општеството секогаш остварува огромен притисок, не дозволува да му се фрли прав во очите или да го држат и се грижи таквите афери да бидат разплетени крај. Со релевантните политички последици.
Од друга ера
Четврто: Сигурно законодавецот треба да ги преиспита демоде претставите за “предавство”, “државна тајна”, “шпионажа” и др. Во ерата на интернет, на глобализација и на постепено заматување на границите, овие теми на државноста од 20 век веќе не ги одразуваат доволно точно духот на времето.
Скандалот околу Netzpolitik.org не е завршен. Но наведените четири заклучци од она што се случило тука околу него вреди да се паметат.