Неуспехот на проектите “Јужен поток”, “Турски поток” и најверојатно “Северен поток 2” ќе влијае многу силно врз Русија, но и Европа исто така сигурно ќе пострада. Со постепен развој на кризата поврзана со соборениот од Турција руски Су-24, Кремљ продолжува да и се заканува Анкара. Претседателот Владимир Путин вети “сериозни последици”, а неговиот портпарол предупреди дека рускиот претседател е “максимално мобилизиран”. Русија дури ги испрати во Сирија современи анти-авионски-ракетни комплекси С-400, јасно давајќи до знаење дека тие може да се користи за соборување на турски борбени авиони.
При тоа дека путинската воена реторика звучи морничаво и не создава добри предуслови, а едно од направените од Русија предупредувања изгледа сосема смешно. Тоа е заканата на Путин да ја прекине реализацијата на големиот руски проекти во Турција за изградба на гасовод и испораката на енергенси. Ако таквите казни бидат воведени, тие ќе и нанесат на Русија поголем економски и геополитички удар, отколку на Турција – нема никаква смисла од нивното воведување. Овие санкции не само што ќе предизвикаат штета на Русија, но и ќе ја стави Европа во улога на заложник кои зависат веќе од односите меѓу Москва и Киев. Русија користи природниот гас како инструмент за вршење притисок врз своите соседи и слична демонстрација на сила на Кремљ влијае и врз Европа. За да се осознае глупоста на путиновската закана, треба да се разберат сродните геополитички сложности.
Обидувајќи се да ја казни Турција, Русија ги прекинува активностите за изградба на гасоводот “Турски поток”, на кој рускиот гас треба да стигне во Југоисточна Европа преку Турција, заобиколувајќи ја Украина. “Турски поток” е само една од пионите во “цевководните политички игра”, која продолжува да ја води Русија, која одамна се обидува да заврши со својата зависност од Украина како транзитна земја. Имајќи го предвид континуираниот конфликт во Донбас и кризата во односите меѓу Киев и Москва, не е изненадувачки дека Русија се обидува да изгради правци, заобиколувајќи ја Украина. Иако Москва да може да го прекине снабдувањето на Украина, кога сака, Киев исто така има свој адут – тој може да го затвори нејзиниот пристап до клучните корисници, застанувајќи го транзитот. За оваа причина, за да обезбеди директен пристап до Западна Европа, Русија изгради т.н. “Северен поток 1” – гасовод по дното на морето, на кој гасот директно се испорачува во Германија. Откако ЕУ се откажа од “Јужен поток” Русија ја прекина неговата изградба. Потоа таа се договори со Турција за изградба на “Турски поток”.
Во септември Русија најде уште еден начин за да ја заобиколи Украина. Иако преостанатото тензии во односите меѓу Русија и Западот, “Гаспром” и голем број западни енергетски компании – “Шел”, ЕОН и BASF – потпишаа договор за изградба на “Северен поток 2”. Овој гасовод кој ќе минува по дното на Балтичкото Море по истиот пат како и “Северен поток 1”, ќе овозможи да се транспортираат два пати повеќе гас. Овие дополнителни капацитети ќе и овозможат на Русија во значителна мера да ја скрати зависноста од украинската мрежа од гасоводи. За жал на Русија “Северен поток 2” исто така може да не и биде спроведен. Сега против неговото изградба упорно се пкреваат т земјите од Централна и Источна Европа и по сè изгледа дека регулаторните тела во Брисел ќе му стават вето.
Признавајќи го неуспехот на проектот “Јужен поток”, а исто така можното откажување од “Северен поток 2”, одлуката на Путин за запирање на изградбата на “Турски поток” ќе биде автогол за Русија. Ако Турција се лишува од приходите од транзитот на гас, тогаш Русија се враќа таму каде е започната – повторно останува во значителна мера зависна од Украина, немаат никакви алтернативни транзитни правци. Иако се тоа да изгледа како “пораз” за Русија и “победа”, Унијата не треба да брза да се радува, затоа што она што се случува во Украина, не е задолжително дека ќе продолжува. Во Украина во земјите на ЕУ влегуваат околу 25% од гасот и 6 земји-членки на оваа регионална организација целосно зависат од испораката на рускиот гас. Затоа, кога Москва игра трикови со Киев “гасната карта”, како што тоа беше во 2006 и 2009, кога таа ги прекине сите испораки на гас за Украина во самиот екот на кризата – ќе започне да замрзнува и Европа. Поради пропаѓањето на проектите “Турски поток”, “Јужен поток” и најверојатно “Северен поток 2” Русија ќе загуби многу, но Европа исто така ќе пострада.
Ако Москва ја исполни својата закана и прекине изградбата на нуклеарната централа во Турција, тоа, исто така, ќе им нанесе многу поголеми штети на Русија, отколку на Турција. Реализацијата на овој проект започна во 2010 година, кога руската државна корпорација за атомска енергија “Росатом” потпиша со Анкара договор за 20 милијарди долари, во рамките на кој требаше да бидат изградени 4 нови нуклеарни реактори. Овој договор и дава на Русија многу предности. Прво, “Росатом” добива можноста да ја контролира работата на идната нуклеарна централа “Акјују” и да продава електрична енергија, што тие ќе ја произведуваат – токму кон што Русија одамна се стремеше. Покрај тоа, овој современ проект и открива на Русија пристап до динамичните турска економија – најсилна во Блискиот Исток. Ако се земе предвид дека потребите на Турција во електрична енергија во периодот до 2023 година ќе расте со 7% годишно, според прелиминарните пресметки, тогаш Русија ќе изгуби многу пари. Сите овие предности во комбинација со 3 милијарди долари, кои веќе се потрошени од “Росатом”, ќе истечат во каналот ако Путин се откаже од проектот.
Што се однесува до Турција, ако Путин прекине проектот, таа ќе претпи само привремено непријатност. Иако за решавање на проблемот ќе треба време, Турција – ако таа побара да продолжи развојот на атомската енергија – може да најде други кои сакаат, бидејќи такви компании како француската “Арева”, САД “Вестингхаус” и јапонската “Мицубиши” без сомнение ќе си ја искористат можноста да влезат на таков брзо растечки нов пазар каков што е Турција. Ленин рекол дека “омразата во политиката игра многу лоша улога”, а погрешното решение на Путин да започне енергетска војна со Турција најдобро ја илустрира токму таа лениновска с мисла. / Ројтерс.