На 24 март 2016 година во големата сала на Московската филхармонија се одржа концерт под водство на Јуриј Симонов. Оркестарот ја исполни првата композиција (Адаџо за гудачки инструменти на Семјуел Барбера), по што конферансието го објави вториот број во програмата – делото на Ернест Блох “Шеломо” – еврејска рапсодија за виолончело со оркестар. Музичарите станаа и на сцената излезе човек во црна сатенска кошула, со малку старомодна, но уметничка фризура. Целосната сала го пречека со овации. Тој застана на местото на Солис, го проникна поудобно своето старо виолончело и замре. По некое задоцнување со нотите, предизвика пофалници и насмевка во салата, оркестарот засвире. Виолончелистот кој во тоа дело го отелотворува гласот на прославебиот цар на Евреите Соломон, затвори очи, за да се апстрахира од светот и да остане насамо со магијата на музиката.

Овој човек беше Сергеј Ролдугин, за кого може да се каже дека живее два животи. Во едниот, откритиен за светот, тој признаен мајстор во работата, и еден од познатите виолончелист на земјата, народен артист на Русија и професор. До денес сепак другиот дел од неговиот живот беше скриена од сите зад завеса од друштва за доверба и во егзотични земји кои оперирале со милијарди долари, добивале на своја сметка “донации” во форма на неповратни кредити од најбогатите бизнисмени во земјата и контролирале активностите на стратешки претпријатија на Русија.

И ако за својата професија Сергеј Ролдугин, како човек вистински вљубен во музиката, изгледа е подготвен да зборува веднаш, за својот “втор живот” тој дискутира со помалку желба, во кое можевме да се убедиме, кога разговаравме насамо со Маестрото за кратко во неговата шминкерна.

“Фигаро”: Путин им оддржа лекција на “страшливите демократии”

Како виолончелистот успеал да изгради таква колосална офшор империја? Одговорот на ова прашање репортерите на “Новаја газета” го најдоа во текот на заедничката истрага со десетици новинари од најдобрите изданија во светот – Süddeutsche Zeitung, OCCRP, The Guardian, BBC, Le Monde и многу други. Оваа истрага трае повеќе од една година и токму тоа Прес секретарот на претседателот на Русија Дмитриј Песков го прокоментира оваа недела, нарекувајќи го “информациски напад против Владимир Путин”.
Најдобриот пријател на претседателот
“Володја (Путин – бел. Ред.) Учеше заедно со брат ми. Јас живеев во друг град и кога се најдов во Ленинград, брат ми ми раскажа за Вовка. Тој дојде кај нас со брат ми и така се запознавме. Тоа се случи , ми се чини, во 1977 година. се сретнавме и повеќе не се разделивме. Тој ми е како брат. претходно, кога немаше каде да одам, одев кај него, таму спиев и се хранев. Еве така се запознавме “, раскажува за своето познанство со претседателот на Русија Сергеј Ролдугин во главната биографска книга на Владимир Путин – “од прво лице”.

Ролдугин е не само пријател на лидерот на Русија, за какви (не секогаш оправдано) во последните години биле вбројувани страшно многу од најуспешните луѓе на земјата, а, навистина, човек со кого се поврзани многу работи во животот на претседателот. Во книгата “Од прво лице” Ролдугин е еден од најчесто споменуваните ликови: тој не само што имал можност да го набљудува животот на Владимир Путин отстрана, но уште од младини бил учесник во најважните настани во судбината на претседателот. Тие заедно учествувале во борби на улиците во тоа време во Санкт Петербург, заедно пиеле и кружеле низ ноќниот Ленинград со стар “Запорожец”, заедно оделе на театар со “питомата девојка Лјуда”, чија фамилија во тоа време уште не е Путин.

“Пред да заминат за Германија се роди Маша (првата ќерка на Путин – бел. Ред.). Поранешниот мојот дедо имаше вила крај Виборг, елитно место, и кога ја зедовме од породилни дом, заминавме таму и живеевме сите заедно: Володја, Лјуда јас со жена си … се разбира, го прославивме раѓањето на Маша … Вечерта, такви танци беа … “, раскажува Сергеј Ролдугин кој станува кум на првата ќерка на идниот претседател на Русија.

Сергеј Ролдугин (екстремната десница) во друштво на семејството на Владимир Путин.

За разлика од други пријатели на Владимир Путин, кои за време на неговото владеење влегуваат во листата на “Форбс” (на најбогатите луѓе во светот – бел. Ред.), за богатството на Сергеј Ролдугин до ден денешен не беше познато ништо. Иако виолончелистот е во тајност пријателство со претседателот, единственатанегов предност, за која се зборуваше јавно, е малцински удел во АКБ “Россија”, позната како “банката на пријателите на претседателот”. “Јас не сум бизнисмен, јас не поседувам милиони”, вели Ролдугин во интервју за “Њујорк тајмс” во 2014 година.

Поради протекувањето информации од компанијата-регистратор на компании “Мосак Фонсека” (МФ) добивме можност да дознеме дека поврзани со познатиот виолончелист компании работат не само со милиони, туку со милијарди долари: овие офшор компании можеа да добиваат пари од структури блиски до семејствата на Ротенберг, Сулејман Керимов, Алексеј Мордашов … Тие заработиле по десетици милиони рубљи на ден од, како што сметаат експертите, сомнителни трансакции со акции на руски државни компании. После ги инвестирале овие средства како во купување на стратешки средства во земјата, така и во лични проекти поврзани со роднини и пријатели на претседателот.

Префрлана империја

Во ходникот на Конзерваториумот пред Сергеј Ролдугин откако исполни својот дел од музичката програма, се нареди редица од негови верници и поранешни студенти. Кон Маестрото се приближи млад човек – или поранешен ученик, или син на некој познаник. “Сега се занимавам со финансии, работам во” Внешекономбанк “, започна тој.” Што зборуваш, јас сум далеку од овие работи. Гледаш дека дури виолончелото ми е старо “, одговори Ролдугин. По што се запозна со нас и н покани во шминкерната.

Кога го прашавме за офшор компании со промет од милијарди долари, тој не се затвори (отвореноста изгледа е едно од неговите главни позитивни квалитети), но го избегна одговорот, небаре навистина не е многу понапред во темата: “Искрено, момци, сега јас никаков коментар не можам да дадам. Треба да видам и да дознаам што можам да зборувам, што – не. Само ми е страв да давам интервју. Кога на едни Германци одбив да им дадам интервју, тие напишаа дека Путин толку ги исплашил познатите и пријателите што тие се плашат да зборуваат. Така ме претставија. Разбирам дека овие работи се многу важни. Се занимаваш ли со бизнис или не се занимаваш? Каде се парите? Чии се? Го разбирам сето тоа. Ова се деликатни работи ” , се согласи виолончелистот.

Тогаш му ги соопштивме на маестро Ролдугин имињата на префрлани компании, како и зделките со стратешки средства во земјата, всушност “Камаз”, “Автоваз”, “Видео интернешанал” (клучен играч на рекламниот пазар) и го прашавме директно имал ли е кон нив некаков удел. “Бев поврзан со овој бизнис многу одамна. Уште пред перестројката. Така добив. Потоа започна да се развива и станаа ете такво нешто. Од овие пари , се субвенционира Домот на музиката (кој Ролдугин го предводи во Санкт Петербург). Тоа е предмет на посебен разговор “, рече музичарот, потоа ги стави прашањата на” Новаја газета “во футролата со виолончелото и вети дека ќе разговара со нас по неколку дена. Потоа сепак не одговори на нашите телефонски повици.

Впрочем, ако се суди според документите оф-шорките за кои станува збор, биле регистрирани не пред перестројката, туку меѓу 2006-та и 2009-та година, и опстојуваат до 2014-2015 година, по што биле затворени. Главна улога во оваа приказна играат четири компании, од кои две припаѓале на рускиот виолончелист директно, останатите – на поврзани со него луѓе.

Особено, Ролдугин бил сопственик на на Sonnette Overseas од Британските Девствени Острови и на International Media Overseas (IMO) од Панаа. Во овие компании интересите на пријателот на претседателот биле претставувани од претприемачите од Санкт Петербург Олег Гордијан и Александр Плехов (и двајцата поврзани со банка “Россија”). Тие за возврат биле акционери во Sandalwood Continental и Sunbarn Ltd.

Ако се суди според трансакциите кои успеавме да ги проследиме, секоја од овие офшор компании имала своја улога. Некои без каков и да бил колатерал добивале милиони долари од кипарската RCB Bank (значителен дел од која контролира државната руска банка ВТБ), а потоа ги распределувала овие средства на другите компании за различни потреби. Други биле користени за контрола на големи пакети на акции во руски претпријатија. Трети ја играле улогата на технички компании, во кои биле управувани парите или се отпишуваат долгови.

Но сите заедно можат да се сметаат како дел од една шема: од нивно име нивните дела биле водени од исти соработници; документите им биле испраќани во еден пакет; многу трансакции биле извршени и потпишани во ист ден. И покрај тоа сите овие компании биле управувани од едно и исто место – банка “Россија”.

Каде се парите?

Судејќи според документите од базата на податоци на МФ, вкупниот обрт на банкарските сметки само на компанијата Sandalwood Continental е 2 милијарди долари, а во извештајот за 2009 година е наведено дека средствата на компанијата се 18 милијарди рубли. Колку можеме да ги процениме по достапните ни документи, другите компании од шемата се помали, но сепак се пресметуваат во стотици милиони долари. Од каде имале такви пари?

Изворите на финансирање на поврзаните со Ролдугин група офшорки може условно да бидат поделени во три групи:

а) сомнителни шалтер трансакции со акции на најголемите руски државни компании – “Роснефт” и “Гаспром”;

б) “донации” од големите руски бизнисмени;

в) поволни кредити од кипарската RCB Bank.

Трговија со резерви

На пример, во 2010 година , му припаѓа на Ролдугин компанијата IMO која требало да склучи договор за купување акции на “Роснефт” од друга офшор структура. Во базата на МФ има два договори. Еден за купување на акции, а вториот – за престанок на овој договор. Што е поентата? Компанијата на Ролдугин веднаш добила 750 илјади долари како компензација за раскинување на договорот.

Успеавме да најдеме многу слични трансакции и со други компании, поврзани со Сергеј Ролдугин. Такви операции дозволиле да се заработуваат милиони долари само од воздух. (Интересно е дека истиот инструмент – неисполнување на договори за купопродажба на акции – го користеле и измамниците во случајот “Магнитски”, за да се создадат фиктивни обврски и потоа да земат од буџетот а).

Во некои случаи договорите сепак биле реализирани, но среќата на музичарот сеедно постојано му работела како во бајките. Неговите компании купувале акции на руски претпријатија, а следниот ден ги продавале токму истите пакети акции токму на оние од кои ги беа купиле, но со значителен профит, што им овозможуваат да печалат по 400-500 илјади долари. Договорните страни на Ролдугин во овие операции секогаш губеле. Тоа биле компании поврзани отпрвин со инвестицискиот фонд “Тројка Дијалог”, а потоа со “Сбербанк” (откако банката била купена од “Тројката”). Сега од “Тројка” и од “Сбербанк” одбиваат да ги коментираат овие договори.

Менаџерите на Сергеј Ролдугин како однапред да знаеја како ќе се држи пазарот и како ќе се менува вредноста на акциите. Во тоа нема никаква магија.

Прашани од нас експерти укажуваат дека всушност овие договори може да не биле извршени и изгледа служеле како документирана основа за плаќања од други извори. За поддршка на оваа верзија говори и тоа дека некои договори биле со престанок ретроспективно кога флуктуациите на пазарот веќе биле познати.