На самитот на Организацијата за исламска соработка (ОИС) во Истанбул беше предложено да се формира “Европска муслиманска група”. Во ОИС има азиски група, Арапска група и Африканската група, па зошто да нема и Европска група? Се разбира, кога некој ќе каже “ислам” и “Европа”, на ум доаѓаат колосални прашања и надежи. Предлогот беше направено од страна на претседателот на Босна и Херцеговина, Бакир Изетбеговиќ и беше поддржан од турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган.
За Турција беше погодно да го поддржи и предлогот беше едногласно одобрен на генералното собрание. Ќе гледаме иден развој во оваа насока. Но, пред сè друго Босна и Херцеговина треба да биде примена како полноправна членка на ОИС отколку да е само “набљудувач”. Две имиња ми доаѓаат на ум кога се споменуваат европските муслимани. Едното е на Џевдет паша / бугарин муслиман од Ловеч , а другото на починатиот босански муслимански лидер Алија Изетбеговиќ. Гледам на овие две имиња како на симболи за тоа како поимот религија е под влијание на географските и социјални средини.
Тие исто така покажуваат каква голема потреба има од “реновирање” или “преродба” на исламската мисла. Џевдет паша е роден во европските територии на Отоманската империја. Тој е еден од архитектите на османлиската модернизација во 60-тите години на XIX век. Во времето кога почнаа да се спроведуваат политичките реформи во империјата во 1839 година – такви како забрана на ропството – имаше немири во Арабија, со образложение дека “Турците станаа неверници”. Следниве зборови на паметниот лидер на Бошњаците Алија Изетбеговиќ ги здружуваат сите проблеми на денешните муслимани: “Ако зависеше од мене, јас ќе одредував курс по” критичко размислување “во сите училишта во муслиманскиот Исток.
DW: Македонија го повикува Иванов да се разбуди
За разлика од Запад, Истокот не бил обучен во ова сурово училиште кое е извор на најголем дел од неговата слабост. “Да, тоа е проблем на менталитетот, кој лежи во сржта на неуспехот, доживеан од муслиманскиот свет најмалку четири века . Еве еден цитат од говорот, изречен од починатиот Изетбеговиќ на 11 декември 1997 година во Техеран на самит на ОИС:
“Жените се половина од човештвото. Како ги оставаме жените необразовани, како можеме да дојдеме до XXI вака? “Нека размислиме каде стигнал исламскиот свет по овој говор. Изетбеговиќ го продолжи својот говор, за да го каже следново: “Западот не е ниту корумпиран ниту дегенерира. Тој е силен, добро образован и организиран. Неговите училишта се подобри од нашите. Неговите градови се почисти отколку нашите. Нивото на почитувањето на човековите права на запад е повисоко, и неговите грижи за сиромашните и помалку способните се подобро организирани. Западњаците обично се одговорни и точни во нивните зборови. Наместо да го мразиме Западот, нека објавиме соработка. “на муслиманите не им се потребни судири и крајно поларизирани состојби. Тие треба да се фокусираат на овие прашања. Пред да помине, низ ревниот процес на “критичко размислување”, Европа беше исто во темнината на средниот век. Но критичното размислување не е “европски производ”, тоа е универзално, исто како науката и технологијата. Без критичко размислување не би имало ниту модерна наука и технологија, ниту модерно право ниту модерна демократија. Во исламскиот свет, од друга страна, фанатизам, културата на послушание и крајната поларизација не дозволуваат да се развива критичко размислување. Се надевам дека на сегашниот самит на ОИС такви работи би биле дискутирани во длабочина. Се надевам дека на дофат на ОИС европските муслимани ќе можат да ги придвижат напред овие прашања. / БГНЕС
—– Таха Акјол, “Хуриет”