Минск е високо зависен од Москва. Затоа и покрај несогласувањата меѓу нив, овој сојуз ќе постои уште долго. Кога сепак Русите ќе почнат да скандираат “Белорусија е Русија!”, Лукашенко е малку нервозен.
Белорусија е главниот стратешки партнер на Русија, барем воено. Според Кремљ сепак, овој сојуз е нерамен. Економската зависност на Минск дава причина на многу московски политичари да го дефинираат како сателит на Русија. А прокремљските рокери од рускиот мотоклуб “Ноќни волци” дури скандираат “Белорусија е Русија!”. Минск воопшто не се согласува со оваа интерпретација, но очигледно не може да се откаже од бракот на сметка со Москва.
Во почетокот на 2016, надворешниот долг на Белорусија се зголеми за 10 проценти, достигнувајќи 13 милијарди долари, но тоа очигледно не ја загрижува особено белоруската субвенционирана економија. Минск дури би сакал да добие уште пари од кредитори.
Главниот спонзор на Минск
Веќе многу години главниот донатор на белоруската економија е Русија. Како Москва, така и Минск се свесни дека долговите на режимот на Александар Лукашенко се слични со советските долгови на Куба и никој нема намера да ги подмири. Тие се всушност се награда за лојалноста.
Ципрас „најсиромашен“ во грчката Влада, неговите колеги со влогови од половина милион евра
Проблемот е во тоа што Белорусија и Русија ја толкуваат на различен начин “лојалноста”. Додека Кремљ многу би сакал Лукашенко да му се покорува безусловно во сите стратешки прашања, Минск смета дека здравиот воен сојуз е доволен. Последиците од ова несогласување се постојани трговско-економски војни меѓу двете земји – без оглед дека и двете држави се членки на Евроазиската економска унија. Сега на пример тие расправаат за цената на природниот гас. Белорусија смета дека Русија е должна да го продава “синото гориво” по речиси двојно пониски цени во споредба со минатата година – по 80 наместо по 140 долари за 1 000 кубни Метри. Во Москва сепак ја пресметуваат цената на природниот гас на свој начин и ја обвинуваат Белорусија за кражба.
Нормални ли се такви односи во еден “рамноправен сојуз”? Не би рекол. Тие личат повеќе на односите меѓу господарот и зависниот од него селанец. Ниту господарот може да го протера селанецот, бидејќи нема да седне сам да ора нивите, ниту пак селанецот може да си замине. Бидејќи одамна е задолжен кон господарот до уши.
Таков сојуз може да постои многу долго. Тој може и да се распадне, но само ако едниот од учесниците умре. Рускиот господар Владимир Путин и белорускиот селанец Александар Лукашенко сепак се радуваат на добро здравје и се подготвуваат да ја држат долго власта во свои раце. Друга опција за распадот на оваа унија би било бегството на селанецот. Но, ако тој бега во насока каде му гледаат очите, жандармите веднаш ќе го пронајдат и ќе го вратат назад. Друго е прашањето, ако селанецот помине кај нов господар. Тој ем ќе го брани од стариот, ем ќе му даде и ново жито за сеидба. Ова, се разбира, може да се случи само ако користа од заедничкото искуство со стариот господар стане помала од загубите. Во руско-белоруските односи овој момент очигледно сеуште не е дојден.
Анексијата на Крим за малку да беше пресвртен момент во овие односи. Тогаш Белорусија очигледно се уплаши од својот огромен сосед кој ја демонстрира својата волја за територијални освојувања. И Лукашенко успеа да го преработи концептот за национална безбедност, во кој отворено придодаде и евентуалната закана,која произлегува од руските “љубезни” зелени мажи, го обнови вишиот команден состав на армијата и тајните служби и се пласираше активно со подобрување на односите со Западот.
Лукашенко успеа да ја искористи ситуацијата целосно. Преговорите во Минск за Украина дадоа можност на “последниот диктатор во Европа” да се закити со имиџот на “наше момче”. Европската унија ги поништи делумно санкциите против Белорусија и претседателот на земјата. Канада и САД, исто така размислуваат да го сторат тоа. Истовремено, ММФ ја разгледува можноста да додели заем на Минск од 2 милијарди долари. Ако стануваше збор за некоја друга земја од постсоветскиот простор, би можеле да кажеме дека на Москва не и преостанува ништо друго освен да крцка со заби од немоќен бес или да постапи со соседот така, како што постапи со Украина. Само што Белорусија е посебен случај.
Пријатели до гроб
За разлика од многу други поранешни советски републики, Минск не сака сериозно да се враќа од Русија. Никој друг, освен Москва нема да го спонзорира така великодушно и бескорисниот режим на Александар Лукашенко. Прашањето за целосно свртување кон Западот може да настане само под еден услов – ако Русија одлучи да пристапи кон себе непокорниот сосед. Засега нема официјални сигнали во таа насока. Само повремено рокерите од “Ноќни волци” почнуваат да врескаат дека “Белорусија е Русија!”
Затоа и Лукашенко може да “го возврати ударот” само неформално, со решавање на својата поразена опозиција да инсистира за забрана на “Ноќните волци”. Значи засега заканата не е толку голема. Белорусија ќе продолжи да се поигрува со Западот. Можете дури и да се обиде да создаде таму повлекување за повлекување во далечна иднина. Но ќе продолжи да другарува со Русија. Лично за Лукашенко оваа унија нема алтернатива. Независно од сите трговски војни и анектирање.