Генерал во Белата куќа не е влегувал од времето на Ајзенхауер во зората на Студената војна.
Медиумите преку океанот пред еден ден масовно пропагандно влегоа во кампањата за следен претседател на САД, кој може да се вклучи како неочекуван фактор.
Од таборот на кандидатот на демократите Хилари Клинтон почнале да ја утврдувааат постапката за можен кандидат за потпретседател во лицето на пензионираниот адмирал Џејс Ставридис.
Другите споменува потенцијални партнери и досега не биле вметнати во проверениот режим. Поранешниот врховен командант на здружените сили на НАТО во Европа несомнено ќе даде огромна тежина во битката за историската позиција на првата жена претседател во историјата на САД.
За едни адмиралот е достоен поранешен воен офицер, кој зад Хилари Клинтон ќе биде голема сила во кампањата против Доналд Трамп, дури и во очите на оние кои ја презираат идеолошки. Уште повеќе што американски колеги шпекулираа дека Трамп исто така, размислува да покани за потпретседател друг висок офицер пензионираниот, поранешниот директор на военото разузнавање на САД – генерал-полковник Мајкл Флин.
Колку двете информации се само реакција и контрареакцита или е во играта на нерви, кој ќе го претставува САД во претседателската кампања, во оваа фаза можеме само да шпекулираме и да видиме во наредните денови. Мнозинството од набљудувачите се согласуваат дека изборот на војник како потпретседател ќе биде од огромна корист за Клинтон, но ќе биде катастрофално за кампањата на Трамп.
Едно потенцијално вклучување на адмирал Ставридис во кампањата на земјата на поранешниот државен секретар, со изменета предност од 13% пред милијардерот, речиси гарантирано ќе значи неговиот избор како заменик на следниот претседател на САД.
Врховниот командант бил и советник на министерот за одбрана во времето на Џорџ Буш помладиот – Доналд Рамсфелд, што укажува не само огромна политичка поддршка од двете страни на американскиот политички спектар, но и сигурна доверба од влијателниот воен комплекс на САД.
Симболиката на дебатата сепак оди во друга насока – војник во Белата куќа не влегувал од времето на армискиот генерал Двајт Ајзенхауер во 50-тите години на дваесеттиот век. Тоа не се случило од времето на Студената војна, за време на растечката конфронтација со СССР. Тогаш меѓу другото е создадено и обединетата воена команда на НАТО во Европа со прв командант токму Ајзенхауер.
Настаните што претходеа во Европа и во Светот, најдобро ги познава адмирал Ставридис, затоа што тој бил на Стариот континент. Тоа личи на затворен круг. Особено со заладените во последните две години односи на Западот со Русија на Владимир Путин и отворено конфронтирачката руска надворешна политика кон директна нејзината периферија.
Никој не претпоставува дека САД отворено се подготвува за војна, но очигледно дека во јавниот свест странство висок офицер со контрола врз политичката власт почнува да изгледа прифатливо решение.
Ако кон равенката додадеме и хаотичното однесување во кое се ставаат светските настани, кои последните години и видливо ќе продолжат понатаму, се основи за тревога и претпазливост се присутните.
Несомнено војник со огромно искуство на чекор од функцијата на највлијателниот командант во светот ќе даде дополнителна безбедност и ќе ги разбранува духовите на заговори. Имаше еден виц во 2008 година, кога Барак Обама беше избран за претседател на САД дека ако противник му е Џон Меккејн, кој го беше победил и беше починал за време на мандатот, агент од тајните служби бил определен да ги елиминира од моментот на потпретседателот Сара Пејлин, за да не добие пристап до нуклеарните кодови.
Свесни дека иако се со претежно симболични и парадни функции, одговорноста на заменик претседател на САД е огромна. А полето за маневар, дава позицијата, за уште повеќе.
Со растечката социјална тензија по улиците на големите американски градови во последните две години ризиците за безбедноста на “земјата на слободните” потекнуваат не само од странските фактори, но и од внатрешни.
И за никого нема сомнеж дека демократијата која САД ја рекламираат и извезуваат во светот, секогаш била прашање на добрата желба на безбедносните фактори во земјата – индустриските и финансиските лобистиа. Билансот на слобода против безбедност на глобален план изгледа се кревки, и ако лошиот пример замине од САД, последиците би биле непредвидливи.
Стратегијата на “паметна сила”
Потомокот на понтијските Грци, емигрирале во САД од Анадолија во 20-тите години на дваесеттиот век, освен со богат воено искуство адмирал Џејмс Ставридис е и ерудит. Врховниот команданте декан на Факултетот за право и дипломатија на Универзитетот “Тафтс”. Тој е и еден од најактивните поддржувачи на стратегијата на “паметна сила” – комбинирањето на “целиот арсенал на дипломатски, економски, воени, правни и културни алатки” за поставување на американските интереси.