Тероризмот е заразнa болест. Tој е најсериозна закана за долгиот мир по Втората светска војна, закана не само за безбедноста, туку и за демократијата, за основата на модерното западно општество.
Тероризмот не е поврзан само со една идеологија или религија. Екстремно десничарскиот Брејвик уби 77 лица, а депресивни пилот Андреа Лубиц без секаков политички мотив – 150. Сите терористи кои убиваат невини луѓе, се масовни убијци или самоубијци вршат “напредни самоубиства”.
Тие се ментално болни луѓе
Таков беше и атентаторот во Ница, и атентаторот во Минхен, кој му се восхитуваше на Брејвик.
Лошото е дека постојат идеологии, како онаа на “Исламска држава”, кои привлекуваат некои психички болни луѓе, како што свеќа привлекува ноќна пеперутка. Тероризмот е силно заразен, бидејќи тој е лесен начин за еден психички вознемирен човек да ги облече своите деструктивни, криминални импулси во облеката на хероизам.
Тероризмот не е директно и уникатно поврзан со бегалците од Сирија и Ирак, како се обидуваат да не убедат некои. Тоа е јасно и од терористичките напади во Франција извршени од неинтегрирани француски граѓани, а не од бегалци од Блискиот Исток.
Покрај тоа само два 2.6% од терористичките напади на исламисти остануваат во Западниот свет. Најмногу жртви на тероризмот на “Исламаска држава” и други терористички групи има во Ирак, Сирија, Пакистан, Авганистан. Меѓу жртвите доминираат муслиманите. Освен што најмногу терористички напади остануваат надвор од Европа, најголемиот иу најкрвав терористички акт во овој век, е извршен на 11 септември 2001 година во Њујорк, кој беше многу пред бегалската криза.
Атентаторите од 11 септември не беа американските муслимани. Американските муслимани, кои се имигранти или деца на имигранти од Блискиот Исток, бидејќи има и Афроамериканците, го прифатиле исламот, се прилично добро интегрирани.
Најсилниот момент од демократската конвенција за номинацијата на Хилари Клинтон беше изјавата на американски муслиман, татко на загинатиот американски војник Хумајон Кан. Таткото праша Трамп, кој предложи да не се дозволени муслимани во САД, дали воопшто е читал САД устав и дали е одел на Арлингтонските гробишта да ги види имињата на загинатите херои – од различни религии, националности и пол. И му вели: Не можеме да решаваме проблеми како градиме ѕидови или сееме поделба, ние сме посилни заедно.
Поделбата на луѓето на религиозен принцип е експлозивно
Звучи директно апсурдно во второто деценија на 21 век. Проблемот не е во некаков конфликт меѓу христијанство и ислам. Повеќето муслимани не го поддржуваат исламскиот тероризам и други муслимани се всушност најчестите жртви.
Оние кои сакаат Европа да се распадне, или да се врати на затворени национални држави, уживаат во бегалската криза како страшило. Најџел Фараж дури прави корист не на Сиријците. Тој е страшило кој агитираше за Англичаните за Брекзитот.
Проблемот со поделбата на светот на многу сиромашни и многу богати, или со граѓданиските војни и тотално распаѓање во некои земји, нема да се реши со издигнување на граници и изолација. И уште помалку со декларации за некаква цивилизациска светска војна.
А во Европа, ако проблемот се бегалците, поефикасно би било да се работи за мир и ред во Сирија, Либија, Ирак и да се чува надворешната граница на континентот, а не тој да се враќа кон феудална (или пост-индустриска ) фрагментација со девизата “секоја коза за свој нога”. Слабеењето на ЕУ ќе направи Европа повеќе слаба и ранлива.
Сепак исламскиот тероризам и имигрантскиот бран кон Европа, макар и да не се директно поврзани, имаат заедничка причина. Многу од мигрантите бегаат навистина од “Исламска држава”, или од Асад, или од други места на Блискиот Исток, каде што има граѓанска војна и недостасува секаква државност.
Но има и друг имигрантски поток
Тоа е чисто економска миграција од сиромашни кон богати земји. Економската миграција и приливот на бегалци од војната се два протокана една дојдовен река, која се заканува со поплава Стариот континент и западниот свет воопшто.
Но зошто миграцијата од сиромашни кон богати земји се засилува сега, зошто таа не била толку голем проблем во втората половина на минатиот век?
Според мене, причината за ова зголемување во геометриска прогресија е модерната технологија. Во 1960-те години за повеќето сиромашни селани во Индија, или Пакистан, или Сомалија, неписмени и често гладуваат, било незамисливо да одат дури до престолнината на сопствената држава, а што останува за Европа или Америка.
Денес патувањето е неспоредливо полесно, побрзо и поевтино. А и “глобалното информатичко село” ги брише границите и ги приближува далечните места. Не само на телевизија, или на екранот на компјутерот, но дури веќе и на вашиот телефон може да добиеме светкавични вести од целиот свет, како во пишан текст, така и во слики во или аудиотекст, достапен и за неписмени.
По истиот начин модерната технологија ја зајакнува способноста дури на еден посебен, психички излитен од шините човек да изврши напад со помош на евтин експлозив или направа со помош на мобилен телефон, или само на еден голем камион.
Исто така многу лесно е на групи како ИД, користејќи современа технологија да регрутираат терористи меѓу психички нестабилни луѓе со самоубиствени импулси во целиот свет, или дури да ја преземат одговорноста за терористичките акти со кои реално немаат ништо заедничко.
Па нека не се врзано со лажната реторика, корист како од исламистите, така и од популисти евроскептици на Запад, кои шират масовна страв од бегалците со “друга култура”. Терористите, како и крајно десничарските популисти во Европа и Америка, гледаат светот како бојно поле на две цивилизации – исламска и христијанска. И тоа може да се претвори во само-се пророштво.
Тероризмот и бегалската криза не се плод на некоја религиозна или културна војна.
Тие се плод главно на економски проблеми. А модерната информатичка технологија и лесното патување во постиндустриска ера ја олеснуваат како миграцијата, така и тактичноста на тоа економска поделба во светот; сиромашните можат појасно да се споредат со богатите, кои стануваат се побогати.
Нема спор дека издигнување на гранични ѕидови (но ајде тоа станува на надворешната граница на Европа, а не внатре меѓу одделни земји), како и полициските мерки за безбедност, се неизбежна заштита против симптомите на болеста. Но тие нема да излекуваат причината за болеста наречена тероризам.
Повеќе трајно решение на проблемите може да има само ако се прекинат војните во распаднати земји како Сирија и Ирак, додека подобри грижата за животниот стандард на луѓето во сиромашните земји.
Исто така треба активно да се работи за подобра интеграција на културно-религиозните малцинства во Европа. (САД можат да бидат позитивен пример за таква мултикултурна интеграција.)
Треба да се работи и против истенчување на средната класа и продлабочувањето на пукнатини меѓу богатите и сиромашните, не само во светот, туку и внатре во секоја држава. Нема да биде лесно и брзо, но само со активности во оваа насока може да се излечи болеста, се заканува мирот и иднината на човештвото.
А зошто не се размислува за една коалиција меѓу духовните водачи на сите светски религии, христијани, муслимани, Евреи, будисти, кои се противат на тероризмот?
Културата на меркантилизмот, вулгарен материјализам и незаинтересираност за проблемите на другите, на странците и на малцинствата, како и неселективното ја “јаде” природата, оваа култура на вулгарен материјализам ја загрозува иднината на светот.
Идеолошки религиозниот екстремизам го експлоатира гневот на неуспех и одбиените во оваа култура на егоизмот. Таа мора да биде поместена од една нова култура на толеранција, хуманизам и поставување на духовните вредности над материјалните. Една широка духовна коалиција може да зграпчува иницијативата од рацете на уништувачот.
–