Претседателот Доналд Трамп побрза да се покаже решеноста на САД, кога Северна Кореја ја истрела балистичка ракета во водите меѓу Јужна Кореја и Јапонија. Неколку часа по настанот, тој се појави заедно со пристигнатиот во посета јапонски премиер Шинзо Абе и рече дека САД “100 проценти стојат зад својот голем сојузник Јапонија”.
Тоа се случи додека Трамп го примаше Абе истиот ден во Флорида. Тој не ја спомена Јужна Кореја и тоа не остана незабележано од новиот државен секретар Рекс Тилерсон. Затоа во првата официјална посета Тилерсон закажа трилатерален состанок во Германија со министрите за надворешни работи на Јапонија и Јужна Кореја, за да покаже дека САД не ја сакаат едната држава пред другата, рече висок претставник на Стејт департментот.
Кулминација на разговорите беше заедничка декларација во која САД ветија дека ќе ги штитат двете азиски држави кои секогаш се разбираат. Немаше раскошна церемонија пред видео камерите, немаше говори, а писмената изјава беше распространето, без да се привлекува вниманието. Тоа е во стилот на Тилерсон.
Претпазлив, воздржан и решен да го избегнува центарот на вниманието, поранешниот извршен директор на Exxon Mobil покажува сè што неговиот екстровертен началник во Овалната соба не е.
Во првите недели како шеф на американската дипломатија Тилерсон доста се труди да не привлекува внимание, иако во Вашингтон се засилува чувството дека Стејт департментот се префрли настрана од Белата куќа.
Службеници на Стејт департментот биле предупредени од Белата куќа да очекуваат драстично намалување на буџетот, како голем дел од намалувањата може да влијаат на парите на САД за странска помош. Трамп и неговиот тим се изјасниле за луѓето кои конкурираат за високи позиции во Стејт департментот, дека ќе настапат значителни намалувања на персоналот.
Некои, изгледа, веќе почнуваат.
Додека Тилерсон беше во Германија, беа затворени неколку менаџерски и советнички функцијата, а луѓето беа преместени. Некои други високи позиции се слободни, а нема знаци да бидат брзо окупирани.
Иако во првите недели Тилерсон да се среќава или разговара со десетици свои странски колеги, Белата куќа води фасада дипломатија. Недостатокот на учество на Стејт департментот ги вознемирува многумина долгогодишни дипломати.
Кога минатата недела Трамп беше посетен од израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, в.д. заменик државен секретар Том Шенон требаше да го замени Тилерсон кој леташе за Германија. Во последен момент учеството на Шенон беше откажана и средбата помина без претставник на Стејт департментот.
Таа беше “организирана така што овозможува повеќе лични разговори”, рече американски функционер, кој сакал да остане анонимен. Претходната вечер Тилерсон присуствуваше на приемот со Нетанјаху и зетот на Трамп и советник на Белата куќа Џаред Кашнер кој се појави како главен претставник на Трамп во Израел, Мексико и други земји.
Оваа улога традиционално паѓа на државниот секретар.
Тиларсон речиси не зборувал јавно со исклучок на честитка што упати кон американските дипломати во првиот ден на функцијата, и кратките коментари по средба со рускиот министер за надворешни работи.
Тоја контраст нагло на последниот државен секретар во кабинетот на Обама – Џон Кери, кој редовно се пробиваше до центарот на светските кризи, и екстатично ги извршуваше поврзаните со “јавната дипломатија” дел од работите.
Кери празнеше персоналот со импровизирање, патувања во странство и постојани медиумски настапи, а Тиларсон му вели на својот персонал, дека сака да биде незабележлив.
Приватно во Тексас нафтениот бизнисмен со длабок баритонов глас е
претпазлив, независен и спокоен, велат американски и странски дипломати, кои работеле со него.
Распространетиота тренд во средбите на Тиларсон со дипломатите е акцент на безбедноста на американскиот персонал, рекоа вработени на Стејт департментот.
Тиларсон ја засегна оваа тема, кога зборуваше пред вработените во првиот ден, и планира да го покрене прашањето повторно при патување во Мексико. Тој ќе оди таму со министерот за внатрешна безбедност Џон Кели, за да се сретне со американски дипломати.
Дипломатите од неколку странски земји тврдат дека засега Тиларсон игра на сигурно во средбите на високо ниво, избегнува импровизирани коментари. Тој се покажува на изглед
добро подготвен и уверен во суштината на прашањата, иако ретко се консултира со своите соработници или со белешки.
Во Германија минатата недела Тиларсон ја повика Кина да помогне за справување со севернокорејската нуклеарна закана. Тој ја повика Русија да го почитува планот за мир во Украина од 2015 година. Овие знаци за континуитет во политиката на САД може да го успокоиле срамот на некои странски лидери од Трамп, но молчаливостта на Тиларсон ги растревожи други.
Францускиот министер за надворешни работи Жан-Марк Еро се пожали на “нејасната” позиција на САД за прашања како израелско-палестинскиот конфликт. Тилерсън рече на некои меѓународни партнери дека САД се уште се на “режим сослушување”, оставајќи впечаток дека Трамп може да ја развие во движење надворешната политика на САД.
Во една од ретките средби со новинарите во Германија Тиларсън рече дека носи дома “многу” пораки за Трамп, но одби да влезе во детали. “Не и пред да ги споделам со него”, рече тој.