Ризиците за растот на европската економија се зголемуваат поради несигурната економска и геополитичка средина, доцнењето на пазарите во развој, особено на Кина, како и претстојниот референдум во Велика Британија за излез од ЕУ на 23 јуни.
Како резултат на тоа во пролетната прогноза на Европската комисија (ЕК) излегува со малку мрачни очекувања во однос на зимската и предвидува дека европската економија ќе порасне за 1,8% во 2016 година и со 1.9% во 2017 година (наспроти очекуваните 1,9% и 2%, соодветно во зима).
Економскиот мотор во ЕУ ќе биде домашната потрошувачка, како и во претходните две години, а стоковиот обем со надворешните трговски партнери ќе се забави. Позитивно влијание се уште ќе има евтината нафта и смешнииот ефект од поевтинувањето на еврото во однос на доларот во 2015 година, но тоа нема да е толку силно како пред една година.
Се повеќе ризици
Надворешните ризици за економиите на ЕУ стануваат сериозни. На прво место се покажува дека тешкотиите за пазарите ќе продолжат подолго отколку ЕК прогнозира во зима. Причината се обновениот пад на цените на суровините, затегнатите финансиски услови и други локални ризици, вклучувајќи сигналите дека рецесијата во Бразил и во Русија ќе продолжат и во 2016 година
Главниот ризик претежно е забавување на економијата во Кина и сомнежите дали земјата ќе успее да помине од модел на раст, воден од инвестиции, кон таков, каде потрошувачката е водечкиот мотор. Секакви поостри движења на цените на нафтата или индикации за несигурност на финансиските пазари, како и геополитичката несигурност во светот и бегалската бран кон Европа се помалку опасен фактор.
Разочарувања доаѓаат и по линија на некои од големите развиени економии, како што се САД и Јапонија. Нервозите од постигнати резулати од нивниот раст кон крајот на 2015 година дополнително ги помрачи прогнозите за глобалната економија. Така изгледите за трговскастоковата размена на ЕУ со трети земји не се особено сјајни, од ЕК забележуваат дека извозот ќе се забави повеќе од увозот.
Значаен ризик доаѓа и од несигурноста во однос на референдумот во Британија за излез од ЕУ во јуни. Уште еден можен проблем на локална почва е стапката на воведување на различни структурни реформи во земјите – членки на ЕУ.
Домашната побарувачка ќе ја движи економијата
Сепак познат повод за оптимизам е очекувањето дека економиите на сите земји – членки на ЕУ, без Грција, ќе раста до 2017 година, а највисоки се прогнозите за раст на БДП во Ирска (4.9%) и соседна Романија (4.2%) . За споредба – прогноза за Бугарија е 2% во 2016 година
Моторот ќе биде насекаде домашната побарувачка, а ЕК прогнозира и познат раст (со 3.8% како во ЕУ, така и во еврозоната) на инвестициите. Домашната потрошувачка ќе биде охрабрена од повисоките еднократна приходи на домаќинствата благодарение на ниската инфлација и подобрувањето на пазарот на труд во минатата и оваа година.
Во 2016 година предвидувањата се за умерено приватна потрошувачка, бидејќи очекуваната повисока инфлација ќе го ограничи растот на реалните приходи на европските граѓани.
Позитивно ќе биде развојот и на пазарот на трудот благодарение на преземените реформи и мерки во фискалната политика на некои од земјите. ЕК прогнозира дека невработеноста во ЕУ како целина ќе се намали од 9,4% во 2015 година до 8,9% во 2016 година и 8,5% во 2017 година. За еврозоната очекувањата се соодветно се 10.3% во 2016 година и 9,9% во 2017 година
Уште еден плус ќе биде намалувањето на вкупниот буџетски дефицит во ЕУ, така и во еврозоната. Сепак Валдис Домбровскис, заменик-претседател на ЕК задолжен за еврото и социјалниот дијалог, изјави дека “идниот раст ќе зависи повеќе од можностите кои сами ќе ги создаваме.
Тоа значи да ги забрзаме напорите во однос на структурните реформи, за да се зафатиме со долгогодишните проблеми во многу земји – високи нивоа на јавен и приватен долг, слабости во финансискиот сектор и намалената конкурентност “.
Пјер Московичи, еврокомесар за економски и монетарни прашања, оданочувањето и царината, додава дека “враќањето во еврозоната останува нееднква како меѓу земјите членки, така и меѓу најслабите и најсилните во општеството. Тоа е неприфатливо и бара одлучна акција од владите “.
Речиси нулта инфлација во ЕУ во 2016 година
Во почетокот на 2016 година цената на нафтата повторно опадна значително, што доведе до дефлација. Бидејќи енергетските цени се пониски од оние пред една година, инфлацијата во блиска иднина ќе остане блиску до нула. Повисока инфлација може да се очекува во втората половина на годината, кога се предвидува постепено поскапување на цените на нафтата и на потрошувачките цени во целина благодарение на повисоко внатрешно пребарување. ЕК очекува инфлација за целата ЕУ од 0,3% и 1,5% за 2016 и 2017 година