„Обичните граѓани на Западен Балкан честопати велат дека доколку немало војна, нашата земја би била поразвиена од Швајцарија“, се вели во написот напишан за European Western Balkans (EWB) од Флорент Марсијак од Австро-Францускиот центар за приближување до Европа, со седиште во Виена и Харун Церо, проект менаџер во „Фридрих Еберт“ Фондацијата, Регионален дијалог за Југоисточна Европа.
Реалноста, како што велат, е различна.
„Реалноста е дека голем број граѓани од Западен Балкан го менуваат животот во регионот за живеење во странство и поветувачка иднина“.
Затоа, според авторите, дојде време Западен Балкан да замисли иднина што може и треба да биде смело обликуван како регион во Европа, регион што придонесува за тековните дебати за иднината на Европската унија.
Станува збор, се истакнува, за иднината на Унијата, на која повеќе од половина од граѓаните на регионот сè уште сакаат да се приклучат.
„Покрај потребата да се разгледа нивната иднина во исто светло како и иднината на ЕУ, учеството на граѓаните на Западен Балкан во оваа дебата е од суштинско значење за градење на здраво чувство за припадност во целиот регион; признавање на Западен Балкан како придонес за создавање на Европа; зголемување на заедничката сопственост на проектот за европска интеграција и овозможување на граѓаните од Западен Балкан да се мобилизираат и да се вклучат во дискусии што ги надминуваат етно-националните линии. Овој процес, кој е поширок од дебатите, на кои главно доминираат националните и политиките за проширување на ЕУ, е клучен за зајакнување на заедницата, која има за цел да ги поврзе ЕУ и Западен Балкан за да создаде посилна Европа“.
Западен Балкан мора да биде профилиран во регионот
Наместо да се фокусираме само на прилагодување кон визиите, моделите, нормите и стандардите на ЕУ, велат авторите, Западен Балкан треба да се профилира себеси „како регион (веќе) во Европа“, регион што треба да придонесе за тековните дебати за иднината на Европа.
Нивната амбиција, посочуваат тие, не може и не треба да биде ограничена на „пристапување во Европската унија без оглед на се“.
„Овој вид учество во овие дебати за иднината на Европа може да се дегенерира само на регионално ниво; визијата за земјите од Западен Балкан може да се претстави само преку регионална перспектива, која во моментов не постои. Западен Балкан го има она што е потребно да размислува стратешки за иднината на Европа, дури и ако (или можеби токму затоа) нејзините земји не успеаја да станат поразвиени од Швајцарија. Покрај темата за пристапување, малку се прави за да се приближат европските дебати до граѓаните. Малку е направено за да се осигури дека општествата во ЕУ и Западен Балкан ќе стекнат заедничко разбирање за европската интеграција – освен почитувањето на законодавството“, тврдат авторите.
Затоа, велат тие, важно е Западен Балкан да биде вклучен во конференцијата за иднината на Европа, „не, со оглед на сегашната реалност, како пасивен набљудувач, туку како целосен дел од оваа заедничка иднина“.
Дебати за иднината на Европа
„Дебатите за иднината на Европа можат да бидат стимулирани на други нивоа, преку граѓанско образование, во медиумите, во ткивото на општеството и преку невладини иницијативи. Една од овие иницијативи за Западен Балкан за иднината на Европа е иницирана од регионалниот дијалог Фондацијата Фридрих Еберт, Југоисточна Европа, заедно со националните канцеларии на фондацијата во регионот и австриско-францускиот центар за приближување.
Иницијативата има за цел да ги зајакне клучните актери на граѓанското општество во регионот да размислуваат за иднината на Европа по пристапувањето; да им овозможи да се вклучат во овие дискусии преку низа фокус групи и јавни расправи. Целта е да се развие сеопфатна визија за иднината на Европа заснована на овие размени и интеракции и да се прецизира придонесот на Западен Балкан во создавање посилна Европа.
Оваа визија ќе биде објавена во книга во 2022 година, а потоа ќе биде претставена во главните градови на ЕУ. Тие ќе одговорат на следниве прашања: Како треба да изгледа Европската унија, на која земјите од Западен Балкан сакаат да се придружат? Како може Западен Балкан да придонесе во европскиот проект? Како може членството на земјите од Западен Балкан да ја зајакне Европската унија? “
Извор: Ал Џезира