Филмот “Левијатан” успеа да ја поларизира Русија. Нешто повеќе, номиниран за “Оскар” филмот дополнително ја вжештува дебатата за драматичната положба во руското општество. Неодамна филмот се прикажува и во Русија.
Со својата остра критика кон системот, филмот “Левијатан” ги разгоре страстите во руското општество. Едни го прекоруваат режисерот Андреј Звјагинцев дека ја оцрнува Русија само за да им се допадне на западните “непријатели” и така да го грабне престижниот “Оскар”. Други, пак го фалат 50-годишниот режисер за неговата храброст д стави во него теми како злоупотребата на власт, судското самоволие и несреќниот сојуз меѓу црквата и државата.
“Левијатан” во меѓувреме доби доста награди, меѓу кои и онаа за најдобро сценарио на меѓународниот филмски фестивал во Кан, како и “Златен глобус” за најдобар странски филм. Следи и номинацијата за “Оскар” во категоријата за најдобар странски / неанглиско јазичен / филм.
“Левијатан” раскажуваза трагичната приказна за едно семејство од Мурманск што во конфликтот со корумпиран градоначалник губи сè. Филмот покажува безмилосна неправдата и беспомошност на обичниот човек, кој многу Руси го чувствуваат на свој грб.
Критики од владата и црквата
Рускиот министер за култура, Владимир Медински смета дека филмот оди премногу далеку. Звјагинцев има талент, признава тој, но во филмот пропуштени позитивни ликови. А најпопуларниот локален политичар од Санкт Петербург Виталиј Милонов дефинира дека и штети на” на Русската култура”. Тој дури се изјасни за тоа, режисерот да ги врати доделените за филмот државни средства на програмата за поттикнување на руското кино. Според Милонов, филмот и штети и на руската православна црква – со некои сцени на црковни служби и најмногу со индикации во духовникот кој во мафијашки стил го советува градоначалникот да дејствува со цврста рака.
Самата црква го утврди филмот како “многу песимистички”. Всеволод Чаплин, кој е задолжен за односите меѓу црквата и државата, тврди дека филмот работеше ги рамни клишеата за треска со вотка, за една страшна држава и гадна црква. “Воопшто не сме воодушевени што филмот има таков успех на Запад”, рече Чаплин во телевизиско интервју.
За возврат режисерот Звјагинцев ја изрази пред државната телевизија својата вчудоневиденост од тоа дека секој детал од “Левијатан” се гледа под лупа, иако не е документарен филм. Тој не се занимава специјално со Русија, туку покажува како “обичен човек се сопнува во системот”. Тоа е универзален заплет, додава режисерот.
Професионално направен, но со многу недостатоци
Според познатиот руски режисер и претседател на Комисијата за култура во Државната дума Станислав Говорухин, успехот на филмот се должи главно на актуелната ситуација во земјата. Слични филмови се допаѓаат во странство, вели тој. “Само што за да земе награда филм како” Левијатан “, природно не е доволно само да ја покажува Русија во лошо светло, а Русите – како алкохоличари и криминалци”, дополнува Говорухин. Тој признава дека филмот е професионално направен, иако имал и недостатоци.
Антон Долин, еден од водечките филмски критичари во Русија, пак, смета дека во основа еден фактор влијае на дебатата за филмот- Подобрени се антагонизните меѓу Русија и Западот. “Многумина мислат дека за да имаат успех на Запад, треба да ја плука Русија. Но, тоа е погрешно”, нагласува Долин.
Познатиот филмски критичар Андреј Плахов воопшто не смета дека Звјагинцев и неговите колеги мислат само како да успеат со филмовите на Запад. Според него, “Левијатан” е современ филм за денешната руска реалност, прикажана без трага од некаква идеализација, многу критична и чиста. Звјагинцев успеал да направи еден социалнокритичен и истовремено филозофски филм, тврди критичарот.
Литератот Андреј Аствацатуров исто така е на мислење дека “Левијатан” е силен и мајсторски направен филм. Звјагинцев заслужено ја добил наградата “Златен глобус” и заслужува да биде награден со “Оскар”, тврди тој и додава дека филмот успева да проговори како за руската, така и меѓународната публика. “Само што некои не сакаат да ја гледаат Русија и себеси такви какви што ги покажува Звягинцев”, истакнува Аствацатуров.
За добротворни цели
Во меѓувреме, на интернет оди донаторска акција во корист на “Левијатан”. Таа е организирана од независниот продуцент Вјачеслав Смирнов како реакција против пиратските копии во мрежата. Од почетокот на јануари на интернет се поставени пиратски копии на сите филмови номинирани за “Оскар”, вклучувајќи го и “Левијатан”. Акцијата завршува на 5 февруари, кога филмот на Звјагинцев излегува на руски екран. Неговите автори веќе најавија дека ќе ги донираат собраните средства за добротворни цели.