Резултатот од парламентарните избори во Шпанија може да бидат дури и уште поклучни за значење за иднината на ЕУ.
Три дена откако Британците ќе гласаат за “Брекзит”, Шпанија ќе се соочи со парламентарни избори, резултатот од кои може да бидат дури и од уште од поклучно значење за иднината на ЕУ.
Шпанската радикална левичарска партија Унидос Подемос (Unidos Podemos) стигна до втората позиција при последните засега анкети и во моментов е поддржана од 25,6%, пишува Пол Мејсон, во весникот “Гардијан”.
Позицијата е одлична поради фактот дека за разлика од Грција, традиционалната шпанската социјалистичка партија (PSOE) не се распадна, но се намали до 20% во момент во кој радикалната левица е во интензитет.
Заедно Подемос и социјалистите би можеле, доколку изборите се фер, да формираат коалициска влада во која исчешлан во коњска опашка левиот лидер Пабло Иглесиас да стане премиер. За партија, која се појави од протестно движење во 2011 година, тоа се импресивни бенефиции.
А за Европа тоа се непознати води. Како стигнавме дотука е дел од историјата на болеста, вградено во структурата на ЕУ. Во Велика Британија, левицата често спори дека “мерките за штедење се политички избор”.
Но во еврозоната тие се поставени од Лисабонскиот договор, и од правилата за стабилност и раст на Пактот кои ги казнуваат земјите, ако тие собираат дефицити и долгови во повеќе од целите на ЕУ. Кога во 2010 година во Шпанија заврши бумот со недвижностите, за време на кој студентите ги напуштаа универзитетите, за да станат ѕидари, локалните штедни банки паднаа.
Избувнаа клада на илузии откри дека политичарите и од двете страни – социјалисти и конзервативци – длабоко заслужуваат обвинувања за корупциски скандали. Во услови на 20% невработеност, пад на реалните приходи младата генерација, принудена е да емигрира или да се зафаќа со несигурна работа, фрустрација експлодира – како за почеток на улиците.
Иницијаторите на протестите во мај 2011 година развија еден по природа “хоризонталистки” проект – да биде заменета најкорумпирана парламентарна демократија со локални собранија и гласање врз основа на консензус. Нивната критика беше на целиот систем, а не само на поставените позиции во неа.
И, уште на самиот почеток, тоа беше движење што избегнуваше традиционални етикети лево против десно. Гумени куршуми, правни репресии против несогласните и уште повеќе штедење удрете по движењето од 2011 година во политиката.
Нивниот прв обид да создадат партија – Partido X во 2012 година – освои само 0,64% од гласовите. Вториот, Подемос, лансиран во 2014 година, ја совлада имагинацијата не само на неорганизирана младина, но исто така и на генерација од интелектуалци, конструктивни личности и организатори на јавноста кои се ставија настрана од доминантната политика.
Подемос собра малку под 8% на евроизборите во 2014 година, но минатата година ја презеде контролата врз три главни градови – Барселона, Валенсија и Мадрид – со формирање на широки јавни коалиции со локални активисти за домување, правата на човекот и корупцијата.
Сега, преку спојување со традиционалната шпанска комунистичка партија, Подемос изгледа стекна брзината која и беше потребна, за да стигне до второто место. Ова ќе ги принуди шпанските социјалисти да размислуваат за коалиција со новата динамична и моќна сила.
Падот на изборните резултати на социјалдемократите – од Шкотска до Италија – е вкоренето во нивната приврзаност кон слободната пазарна економија, од која тие се потребни, за да си донесат зголемено богатство и благосостојба на широките народни маси. Годините по 2008 година покажаа дека не можат и не го направија.
Од Матео Рензо во Италија до Кезиа Дгдејл во Шкотска генерација од технократски центристите во Европа открија дека личниот гламурот и модерноста не можат да се спротистават на токсичноста на економијата, која носи само нееднаквост и стагнација. Парализата на центар-левицата ги презентира нивните радикални претенденти како со историска можност, така и со предизвик.
Можноста – како во Грција – е да станеш нешто блиску до “природна партија на влада” за да бие опфатен од мрежата на генерација која што беше загубена во кризата по 2008 година Предизвикот е како да се задржи радикализмот, додека си вмешана во испреплетената пајажина на власта.
Во контролираните од левицата градови, минатата недела пратеникот од Подемос Пабло Бустиндуј, рече дека “најголемата фрустрација е износот на времето што треба да излезе едно решение од кабинетот на градоначалникот и да даде ефект во општеството”. Добредојдовте во реалниот свет, може да воздивне од заморот генерација од технократи центристите.
Подемос, како и СИРИЗА, веќе извадија од играта решеност за напуштање на НАТО. Нивниот вистински проблем ќе бидат, повторно, правилата на Европа – кои даваат мандат за кривични дела од страна на Брисел во однос на влада, која сака да го прекине економиите и да го стимулира растот.
“Не би било паметно да откриеме тактиката во однапред”, ми рече Бустиндуј, но беше јасен дека основната линија за секоја коалиција лево-лево во Шпанија ќе мора да биде во спектакуларно непочитување на европските граници на дефицитот. Запрашан зошто тоа би требало да заврши подобро од судирот на Грција со еврозоната, Бустиндуј истакна зборовите “системски ризик”.
Претпоставката е дека Шпанија е премногу голема за да биде принудена да прогласи неможност за плаќање на долговите. Дали такво радикална намера може да преживее при потребата од формирање на централно-левичарска коалиција е прашање.
Но основните прашања е: можат ли модернизаторот од шпанскиот центар-лево да најде храброст тоа да го преземе? Лидерот на шпанските социјалисти Педро Санчез е исправен пред дилемата со која се соочуваат британски политичари како Ивет Купер кога одговараат на феноменот Корбин.
Левоцентристичкиот социјализам се уште е во фаза на луто негирање на неволјата; тој не е напредна со теорија за сопствената неефикасност и не предизвикува особено внимание со начинот на кој ги одбива големи делови од својот електорат – како меѓу прогресивците чиновници, така и меѓу традиционалната работничка класа.
Искушението да преовладуваат шпански социјалисти ќе биде формирање на коалиција со десницата во последен обид за негирање на реалноста. Ова ќе биде лошо за левицата во Европа. Социјалдемократите од цела Европа треба да им кажат на нивните шпански партнери: формираат коалиција против мерките за штедење и да го преформулира центристичкиот социјализам околу нешто подобро отколку опашката за милостина и диригентската палка на полицајците за борба со безредијата.