НАТО денеска ќе објави детали за планот, кој генералниот секретар на Алијансата Јенс Столтенберг го нарече “најголемо значителното засилување на нашата колективна одбрана од крајот на Студената војна”.
Пред сè станува збор за поддршка за источноевропските членки на НАТО и за пренасочување на потенцијалната руска закана од балтичките држави или од која и да е страна од пактот, ако сегашната криза излезе од контрола, пишува Џонатан Маркус во руската редакција на БиБиСи.
На состанокот на министрите за одбрана на земјите од НАТО во Брисел ќе биде објавено создавањето на сили за брза реакција. Овие сили треба да ја зголемат способноста на Алијансата да преземе брзи дејствија во случај на настанување на воена закана.
Но, тоа е и сигнал дека политичките водачи и војните стратези на пактот гледаат на руската анексија на Крим и воената интервенција во конфликтот во источна Украина како на нешто многу поголемо од привремена криза меѓу Москва и Западот.
На почетокот на оваа недела заменик генералниот секретар на НАТО, Александар Вершбау, кој пред некое време беше амбасадор на САД во Москва, говореше дека е можно да се наслика оваа нова визија.
“Руската агресија против Украина не е изолиран инцидент – рече Вершбау. – Таа ја менува целата структура на европската безбедност. Тоа се одразува на моделот на однесување, кој се манифестира веќе неколку години “.
Непредвидлива криза
Но сето тоа е уште посериозно. Според извори од седиштето на НАТО таму едноставно не можат да предвидат како ќе се развива украинската криза. Генералниот секретар на Пактот Столтенберг зборува за “значителното засилување на нашата колективна одбрана од крајот на Студената војна”.
Имаше надеж дека санкциите против Русија / во комбинација со паѓање на цените на нафтата / ќе го натера претседателот Владимир Путин да ја преиспита својата политика. Но многумина експерти сметаат дека ваквиот пристап не ги зема во предвид внатрешните аспекти на руската авантура во Украина.
Никој не знае што ќе се случи во наредните недели и месеци. Можно е слабите борбени дејства да станат норма. Од време на време тие ќе газат посилно и ќе се менуваат со периоди на затишје, за време на кои ќе се преземат обиди за одржување на мирни преговори.
Но, никој во НАТО не исклучува и ескалација на конфликтот – пример напад на руските трупи кон Мариупол и марш на Запад за да се протурка коридор кон Крим. Преносот на руски трупи и одржувањето на вежби зборуваат дека при желба, Русија може да оствари таква операција во најкус можен рок.
Планерите во НАТО, сметаат дека Русија може да одржи таква офанзива за неколку дена што украинската армија нема да може да ја запре, пишува авторот.
Внимание на исток
Кризата води кон неизвесност, а неопределноста предизвикува зголемено ниво на ризик. Затоа системот за одбрана на НАТО сега е насочен кон исток.
Целта е да се реформираат и зајакнат силите за брза реакција по море, копно и воздух.
Главниот елемент на овој план се авангардни единици, бригади од по четири-пет-шест илјади лица, кои ќе можат да се “нацртаа” на потребното место за два дена. За недела кон нив ќе бидат присоединети повеќе значителни сили.
На состанокот во Брисел, министрите ќе прогласат како ќе бидат создадени овие сили и кој ќе учествува во нив. Всушност, за овие врвни единици ќе биде потребно многу повеќе од пет илјади војници, бидејќи ќе се прави ротација.
Но создавањето на сили за брза реакција претпоставува и создавање на инфраструктура по источните граници на НАТО за располагање и одржување на овие сили. За таа цел во шест земји од Алијансата создаваат командни центри: Бугарија, Романија, Полска, Литванија, Летонија и Естонија.
Ова ќе бидат мали штабни структури. Во нив ќе работат 50 лица, половина од нив ќе се од земјата домаќин, а половина од останатите земји од НАТО. Нивната главна задача е да обезбедат брзо распоредување на авангардни единици, а во мирно време тие ќе учествуваат во планирањето на колективната одбрана и спроведување на вежби.
Овие вежби ќе се една од главните активности на пактот. Некои земји – на прво место САД, повторно размислуваат за трансфер во Европа на тешко вооружување, на прво место артилерија и тенкови. Не во големи количини, но доволни за да поддржат одлучно изјави НАТО командата.
Се разбира дека секој ќе ги сфати за свои овие изјави. Алијансата смета дека нивните дејства имаат исклучително дефанзивен карактер, но во Москва размислуваат поинаку. А фундаменталните разединувања во перцепцијата на украинската криза ќе придонесуваат за подлабоки несогласувања меѓу Русија и Западот.
Многу намери на НАТО – пример за отворање на центар за обука во Грузија и помош за спроведување на воените реформи во Украина, предизвикуваат загриженост во Москва.
Спорови за оружје
Тензиите ќе се интензивираат уште повеќе, ако САД или во други земји од НАТО почнат да ја вооружуваат украинската армија. При тоа во овој случај не се бара колективно решение. Сите со интерес набљудуваат каква позиција ќе заземе администрацијата на Барак Обама по ова прашање.
Досега Белата куќа се однесува внимателно кон идејата за испраќање на смртоносно оружје во Украина, претпочитајќи да помага на Киев со панцири и прибор за ноќно гледање. Но, ставовите во вашингтонскиот коридор на власта се менуваат.
Многумина бараат обезбедување на суштинска воена помош на украинските власти – барем што се однесува до оружјето со одбранбен карактер. Неодамнешниот извештај на влијателниот Бруклинскиот институт се обидува да ја оправда оваа позиција. Меѓу неговите автори се неколку поранешни соработници од администрацијата на Обама.
Се смета дека некои сегашни службеници од опкружувањето на Обама го ревидираат својот однос кон обезбедувањето на оружје на Киев. Во следните денови државниот секретар на САД Џон Кери ќе разговара за ова прашање со сојузниците прво во Брисел, а потоа во Минхен.
Некои експерти предупредуваат дека ако Западот почне да обезбедува значителна воена помош на Киев, тоа само ќе придонесе за уште поголемо разгорување на конфликтот и може да ја поттикне Русија кон уште поголема воена авантура.
По еднодневниот состанок на министрите за одбрана на НАТО во Брисел ќе се одржи Минхенската конференција за безбедност, која се отвора во петокот. Во неа ќе учествува и рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров.
Можеме да не се сомневаме дека во Минхен ќе чуеме жестоки спорови. Но едвај тие ќе внесат повеќе јасност за тоа какви чекори Западот треба да очекува од Москва во блиска иднина.