Бурните анти-владините протести во етнички хетерогената Македонија, Балканската земја ја врати на позицијата на регионалното јаболко на раздорот. Земја зилезена од поранешна Југославија, каде што на почетокот на милениумот стивнаа воените конфликти во прилог на распадот на власта на Тито, по речиси петнаесет години на официјален мир, повторно сериозно ја поткопува стабилноста во регионот. А тоа се счулува во позадината на огромниот корупциски скандал, чие влијание се почувствува во Чешка.
За неколку месеци, илјадници Македонци протестираат против владата на премиерот Никола Груевски . Во позадината на џиновски прислушувачки скандали, откриени од страна на опозицијата, ја обвинуваат власта за корупција и злоупотреба на службената положба и барајат оставка. Груевски веќе девет години од 2006 година, ја задржува својата позиција на чело на владата. А клучните позиции во земјата, од околу два милиони денари (последниот попис се одржа во 2002 година ) се окупирани од страна на луѓе од неговиот клан.
Чешката песна
Во фокусот, покрај премиерот се и ( сега поранешен) шефот на македонските тајни служби Саша Мијалков. недоамна објавен истражен материјал испратени од страна на невладини организаци, организиран криминал и корупција за Проектот за известување (OCCRP) ја размотува семејна сага Мијалкова, која е тесно поврзана со неговата “слободно време” и не многу транспарентна активност на успешен бизнисмен во Чешка. Мијалков е главно активен во Прага, каде што има милиони во сопственост, вклучувајќи стан во Стариот град или големи профитабилен бизнис во велеславина. Деловни контакти на чешка територија беа обезбедени од страна на неговиот татко Јордан Мијалков, кој во времето на Титова Југославија, тој работел во Прага како трговски претставник на компанијата Макотекс , а подоцна станал првиот министер за внатрешни работи во модерната историја на Република Македонија.
Сашо Мијалков е братучед на премиерот Никола Груевски, како и неговиот брат Владимир Мијалков, кој се одржа на функцијата советник во Генералниот директорат на македонската царинска испостава. А сегашниот Вицепремиерот и министер за финансии, Зоран Ставревски , на Груевски му сведочеше на свадбата.
Исценирано насилство?
Регионалните аналитичари укажуваат на неверојатна случајност помеѓу растечкиот отпорот на опозицијата и за неодамнешните насилни инциденти, да се спојат со најголемото малцинство во земјата – Албанци. Кон крајот на април, објавија медиумите,се случи напад и грабеж во станица на македонската полиција на граничниот премин меѓу Македонија и Косово. Нападот беше од група од околу четириесет маскирани вооружени лица кои, наводно, се инфилтрирале во земјата од соседно Косово и уапсија четворица македонски полицајци.
На етничката карта се играше повторно набргу потоа, кога се случија вооружени судири во вториот по големина македонски Куманово. Во престрелките меѓу десетици наводните терористи и македонските безбедносни сили загинаа 22 лица, вклучувајќи и осум припадници на специјалните полициски единици. По овие настани, а на барање на премиерот за неколкуте убиени: во вторникот (12-ти мај) се повлекоа од функцијата министер за внатрешни работи, Гордана Јанкуловска и гореспоменатиот шеф на тајната служба на Сашо Мијалков.
Според министерот за внатрешни работи на Република Македонија, упаѓањето во македонска територија на “вооружени четириесет лица “, како и дека доаѓаат од територијата на “соседната земја”, повторно нежно сугерира, овој пат без акцент на етничката припадност, дека сите тие се од албанска националност, кои сакаат да ја дестабилизираат земјата и дека најбрзиот и најдобриот начин да дојдат на територијата на соседната држава Македонија (Косово, Србија, Бугарија) е од Србија, чија граница лежи само десетина километри северно од Куманово. Градот со голема албанска популација е во шок и етничките Албанци, од првиот ден да се дистанцираат од нападот.
Еден извор од Министерството за внатрешни работи, кој побара да остане анонимен, вели дека вооружената група од Куманово е формирана од платеници со искуство од странски мисии во Македонија, кои доаѓаат од јужна Србија. Изворот додава дека тоа се случило околу две недели пред битката кај Куманово, во тоа време, тивко останале во едно од селата околу градот, каде што се чекале да го извршат нападот. Границите на Македонија се слабо чувани и затоа е веројатно дека влегувањето на ваквите лица, згора на тоа, во таков број не е откриен од страна на надлежните органи.
Косовската тајна служба го поврзува насилство во Македонија, со владин заговори
И од таа причина, се повеќе се појавуваат ставови дека ова беше изведена провокација, тоа го знае, не само на македонската влада, но исто така и нивните сојузници во Србија, а тоа беше за да се пренасочи вниманието од политичката криза. По престрелката во Куманово кога странските дипломати вршеа притисокот врз Владата на Груевски, српската тајна служба издаде официјално соопштение дека тајните служби на Македонија, на чело со нивниот поглавар Сашо Мијалков, знаеле за претстојните инциденти во Куманово . (Слични информации , исто така, објави тајна служба во соседно Косово)
Продолжуваат протестите
Опозицијата, предводена од Зоран Заев на 17. мај на улиците на Скопје свика уште една во серијата протести против владата на Никола Груевски. Нивното учество беше однапред најавено, и за претставници на странските дипломатски мисии во Македонија (на пр. Италија, Германија, Франција и САД), кои по Куманово спроведоа кампања за ставање крај на немирите во земјата.
Уште во неделата во главниот град на Македонија се собраа десетици илјади луѓе од целата земја и од странство, под слоганот “Збогум, Никола” кои не се согласуваа со “тиранијата на владата на Груевски.” Во прилог на барањето на транспарентност, исто така, тие побараа слобода и демократија и еднакви права за сите граѓани на земјата.
(Во овој контекст, вреди да се припомниме познат факт дека во Македонија издржува казна затвор од пет години политичар и поранешен министер за внатрешни работи Љубе Бошковски, кој беше пред тоа осуден за наводно примање мито и дека извештајот за 2012 за човекови права го опишува како “примерен случај на политички затвореници “.)
Пред трибините на кои се искачи Зоран Заев, имаше македонски, албански, бугарски, турски и ромски знамиња, а меѓу демонстрантите имаше м студенти и претставници на многу уметници, интелектуалци, новинари и активисти; а своја поддршка изразија голем број на странски дипломати. Точка на кулминација беше емитување на аудио записи од разговори на претставници на власта.
И покрај масовните демонстрации, на клучните позиции останаа Никола Груевски, Владимир Мијалков и Зоран Ставрески и одбиваат да се повлечат. Сепак, премиерот Никола Груевски се упати кон Брисел, каде што ја објаснуваше изјавата на министерот за надворешни работи Никола Поповски дека политичката криза и немирите во земјата се во надлежност на Европската унија, која, наводно, е во обид да го спречи влезот на Македонија меѓу земјите-членки.
Сашо Мијалков се повлече од својата функција и прашање е дали тој сега ќе се концентрира целосно на својот многу чист бизнис во Чешка, а сепак да остане во својата родна Македонија. Како и да е, може да смета на насмевката на еден полицаец кој се вози во автомобил Шкода, која за Македонија обезбеди лично. Цената на успешен бизнис ја открива иднината. И дека не може да биде толку далеку.
Македонија по повлекувањето на Сашо Мијалков:
#Macédoine après la démission de Mijalkov, le portrait d'un pilier du régime #Gruevski http://t.co/x5uwN3cmXR pic.twitter.com/Ypzcdo92ks
— Courrier des Balkans (@CdBalkans) May 13, 2015
Сè што всушност укажува , е тоа дека на опозициските социјалдемократи ја имаат поддршката ПЕС (Партијата на европските социјалисти) и симпатијата на ЕУ. Покрај тоа, се чини дека нејзината поголема популарност е исто така предмет на бројни претставници од околината на Никола Груевски. Од друга страна, “раширени раце” за членовите на Владата, чии практики Заев ги критикуваше, би можело да бидат премногу тежок орев да попуштат на патот кон полноправно членство на Македонија во ЕУ.
Текстот во оргинал ТУКА