Радикализацијата во Европа е производ и на политичко чувство.
Верски, политички, антрополошки и социоекономски – ова се четирите фактори кои gi радикализираат младите луѓе. Констатацијата ja направи Самир Амгар од Школата за високи студии во Париз. Амгар беше гостин-говорник на дебатата “лут и млади во 21 вeк? Корените на радикализацијата во Европа: францускиот искуство “, организиран од Центарот за култура и дебата” Црвената куќа “и Француски институт.
Исламот во Европа е религија која неодамна се утврдила. Квантитативно радикализацијата влијае исклучително врз мал дел од муслиманите во Европа, според податоците, помеѓу 10 и 20 милиони се муслиманите во Европа. Што се однесува до Западна Европа, исламот е претежно производ на економската емиграција од 50-тите и 60-тите години на минатиот век. Тоа се луѓе кои се од Турција, од Северна Африка или од суб-сахарска Африка, кои решиле да бараат подобро платена работа во Европа. Овие луѓе родија и одгледаа деца кои денес очекуваат оптимизирање на исламизацијата во Европа. Од квалитативна гледна точка, исклучително малку се овие луѓе, но треба да имаме на ум дека за првпат Стариот континент се соочува со таква појава. Според податоците на некои специјализирани универзитетски центри, се смета дека бројот на луѓето – Европејци кои заминуваат за Сирија, се околу 3 илјади луѓе.
Кои се причините поради кои поединците се радикализираат?
На прво место е факторот поврзан со религијата – идеолошки фактор. Треба да имаме на ум дека луѓето кои решаваат да се саморазнесат во Франција или во Белгија, кои одлучуваат да заминат за Сирија, го прават тоа најмногу поради религиозни причини. Кога зборувате со луѓе кои тврдат дека припаѓаат на џихадот и сега се во Сирија, тие објаснуваат дека изборот им е последица на размислување, кој ги натерал да заминат и тие имаат внатрешното верување дека тоа однесување е некаков одговор и е поврзано со некаков рецепт на Куранот. Тоа е основна компонента и еден од изворите на радикализацијата е радикализација, која можеме да утврдиме како религиозна. Односно, младите ќе послужете од Куранот причини кои го условуваат нивниот избор да пројавуваат насилство. Вториот фактор е политички – радикализацијата во Европа и исламското насилство во Европа е производ и на политичко чувство. Односно, има луѓе кои одлучуваат да го направат тоа, бидејќи сметаат дека никогаш нема да бидат слушнати од европските власти и исламското слово ќе биде редовно делегитимизирани, бидејќи само тие оспоруваат нешто.
За да не влегуваме во детали, имено дека радикализацијата е производ на политичка незадоволеност, ќе дадам еден пример од француската историја што се однесува до џихадот. Во 2012 година излезе еден филм во САД, кој предизвика бес кај многу луѓе од муслиманскиот свет, многу луѓе со муслиманска култура во Франција и во Европа реагираа. (Во 2012 година цела Западна Европа и многу земји од Блискиот Исток и Азија беа зафатени од протестите против филмот “Невиноста на муслиманите”, кој ги навреди муслиманите во светот. .). Една група млади од париските предградија одлучија да го искажат своето незадоволство кога организираа протест пред амбасадата на САД. И по повод на овој протест тие не само скандираа антиамерикански слогани промулмански слогани, но исто така, се профитираше од тоа , за да се молат на Шанз-Елиза. Одговорот тогаш на властите беше да се испрати полицијата. Полицајците одлучија да СЕ уапсат предметните индивидуи, а потоа некои од нив беа под истрага. Од 2013 – 2014 година забележавме дека еден дел од овие млади луѓе кои беа истражни, сега се веќе во Сирија. Значи има нешто како механичка врска меѓу фактот дека се попречуваат овие индивидуи да се изразуваат дури до радикално ниво, бидејќи овие демонстранти изразуваа радикалнизам. Па повеќе одвраќање има некаков оспорен дискурс, колку повеќе ќе карате носителите на овој дискурс ќе се радикализираат. На трето место е нели социоантрополошкиот фактор кој овозможува да се разбере она што се процесите на радикализација. Тоа е фактор кој се однесува на луѓето кои се саморазнесуваат во Франција, во Белгија и кои извршија напади на Стариот континент. Забележавме дека мнозинството од овие луѓе се меѓу 18 и 35 години – тоа не е нешто ново, некои од нив поминале низ затвор, имаат криминално минато. Но, она што е подценето е и не забележавме дека овие индивидуи немаа никакви семејни обврски, со исклучок на едниот од браќата Куаши – еден од авторите на масакрот во Шарл Ебдо, кој беше оженет и имаше дете. Сите индивидуи кои извршија напади во Европа во последните години немаа ниту жена, ниту дете. Па тука може да претпоставиме дека семејните обврски, какви и да се тие, претставуваат кочница за радикализацијата. Колку се поголеми семејните одговорности, толку поединецот е помалку склон кон радикализација и е подготвен да го преземе ризикот да се саморазнесе И обратно, колку помалку одговорности има, толку поголем е ризикот да се саморазнесе , бидејќи ништо нема да остави зад себе. Ова е еден елемент кој го потценуваме кога се анализира процесите на радикализација.
И еден четврти последен фактор кој може да се дефинира како социоекономски. Индивидуите кои се радикализираат, го прават тоа , бидејќи истовремено се чувствуваат дискриминирани, жртви на исламофобијата и за нив насилството е начин да го изразат своето незадоволство. Ова е одговор на една дискриминација, но и исто така одговор на една социо-економска нестабилност. Тоа се луѓе кои се социјално исклучени, луѓе кои се на социјална помош, невработени.
Но овој социкономически фактор не може да го објасни присуството на луѓе кои доаѓаат од средната и високата класа. Има луѓе кои заминуваат во Сирија, за да се борат меѓу активистите на ДАЕШ, има луѓе кои доаѓаат од средната и богатите класи – луѓе кои имаат добар статус во европските општества. Тоа се работи кои ја доведуваат во прашање претставата која ја имаме за процесот на радикализација. А таа се состои во тоа да си мислиме дека овие процеси влијаат претежно врз луѓе кои доаѓаат од посиромашните, повеќе инфериорни класи.
Во заклучокот ќе кажам дека индивидуите се радикализираат, но исто така има и луѓе кои се дерадикализират. Според спроведеното од Кингс колеџот во Лондон студија од 100 Европејци кои заминуваат на џихад во Сирија, за да се борат, меѓу 20-30% решаваат да се вратат во својата татковина. Значи има фактори кои не само водат до радикализација, но и такви кои ги поттикнуваат луѓето да ја напуштат џихад логика