Рускиот претседател Владимир Путин ја обвини Турција дека купува нафта од терористичката организација “Исламска држава” и дека дури лично претседателот Реџеп Таип Ердоган има корист од таа трговија. Од териториите контролирани од исламистите, навистина тече “црно злато” во насока Анкара.
Турција ги отфрла руските обвинувања, но ситуацијата, како и целата сириска криза, е прилично збунета.
Колку е важен нафтениот бизнис за ИД?
Исламска држава е сметана за најбогатата терористичка група во светот. Експертите и западните разузнавачки служби се согласуваат дека главен извор на приход на ИД е нелегалната трговија со нафта. Иако групата да заработува и од откуп за преземените заложници, од продажба на антиквитети на уметноста, а исто така од принудните даноци кои се наметнати на христијаните, инаку им се закануваат распнување. Но, сите овие приходи не можат во никој случај да се споредат со парите од продажбата на нафта. Колку е важно за нив е нафтата покажа минатогодишното освојување на наоѓалишта во околината на градот Киркук. Тогаш терористите веднаш испратија таму повеќе персонал и камиони цистерни. ИДа успеа да освои стотици милиони долари од овие богати нафтени полиња, пред повторно да бидат ослободени од ирачките владини сили една година подоцна.
Кои наоѓалишта ги контролира ИД?
Под контрола на џихадисти се наоѓаат сите големи наоѓалишта во Сирија, а исто така неколку наоѓалишта во Ирак. Нивните Кумулативниот резерви надминуваат 1,1 милијарди барели / 1 барел = 159 л. /. Цената на нафтата на ИД , во зависност од неговиот квалитет и од конкретното поле, излегува меѓу 15 и 40 долари, што е доста пониско од оваа официјална цена од 43 долари за барел. Многу од екстракционите инсталации и нафтени рафинерии на контролираните од ИД територии се застарени и во услови на војна, како и поради отсуството на резервни делови и персонал, не може да се надоградуваат. Поради оваа причина обемот на извлечена нафта е далеку од можното.
Американската влада го проценува профитот на ИД на милион долари дневно. Други извори дури зборуваат за 1,5 милиони долари.
Како работи нафтениот бизнис на ИД?
Делумно на нафтените полиња на ИД работат вработените, кои биле таму уште пред доаѓањето на исламистите. На некои места профитот се дели меѓу ИД и нафтените компании. Камионите цистерни влечат нафта од наоѓалишта и го транспортираат до погоните во фабрики, а од таму – испорачуваат на клиентите. Побарувачката за оваа нафта е многу голема: според информациите на локалните извори, камионите цистерни по неколку дена стојат во редици крај наоѓалишта за да бидат наполнети.
Не можеме да тврдиме дека ИД а игра сеопфатна улога: групата заработува, на прво место од трговијата на големо со сурова нафта и дизел гориво – како директен извозник исламистите во пракса не се забележани. Оваа улога ја играат посредниците кои транспортираат нафта со камиони низ територијата на калифатот во северна Сирија кон пазарите за продажба. Дизелот се користи не само за автомобилите, но и за генераторите, кои во многу региони се единствениот извор на енергија за локалното население. Друг важен пазар за продажба на нафта се наоѓа во градот Ал Каим во западен Ирак.
Како се одвива незаконското извоз на нафта за Турција?
При нелегалниот извоз на нафта во Турција ИД и посредниците се потпираат на докажани низ децениите мрежа од шверцери. Делумно дизелот се пренесува преку границата во 20 литарски канти на мазги. Освен тоа турските безбедносни неодамна открија “транспортен пат” во пограничната река Оронтес во провинцијата Хатај. На некои места се изградени цевководи меѓу Сирија и Турција. Шверцот се одвива не само од териториите контролирани од ИД , но и од другите групи. Контролата од страна на Турците, а исто така опаѓање на цените на нафтата на светскиот пазар покажаа негативно влијание врз шверцот на нафта. Според податоците на турската влада, од јануари на границата биле запленети околу 600 тони илегален нафта.
Зошто Западот не ги бомбардира маршрутите за транспортот на нафта?
Од чисто воена гледна точка, тоа не би било проблем. Но воените стратези го одложуваат усвојувањето на таква одлука. Прво, уништувањето на нафтената инфраструктура ќе има директно влијание на сириското мирно население, кое живее во северните делови на земјата. За него дизелот од територијата на ИД е егзистенција. Покрај тоа, ако Западот го затвори овој канал на снабдување, тоа ќе интензивира антизападните расположенија, а исто така бегалски поток во Турција. Друга причина поради која Западот се воздржува е сметките да се задржи нафтената инфраструктура во Сирија по уништувањето на ИД. Покрај тоа, некои критичари обвинуваат дека сепак токму Западот е самиот тој кој сака да стави рака на сириската нафтена индустрија.