Орбан постави „вешта стапица“ во која лесно паднаа лидерите на ЕУ – но и ја премина црвената линија на Брисел

Во поголемиот дел од изминатата деценија, унгарскиот премиер Виктор Орбан успеваше да ја обликува агендата на Европската Унија според сопствените интереси, принудувајќи ги лидерите да ги поништуваат неговите вета на еден состанок по друг

од Кристијан Димков
33 прегледи Фото: Јутјуб/Принтскрин

Во четврток, тој е подготвен да го стори тоа повторно – веројатно за последен пат, бидејќи се соочува со тешка битка за реизбор против ривалот Петер Маѓар следниот месец.

Со заканата дека ќе го блокира заемот од 90 милијарди евра за Украина што го одобри во декември на состанокот на лидерите на ЕУ во Брисел, Виктор Орбан ја премина црвената линија кога станува збор за спротивставување на Брисел, објавува Политико.

Со тоа, тој се подготвува за пресметка со блокот што би можела да дојде кратко време по изборите во Унгарија, изјавија пет дипломати на ЕУ и еден владин министер од една европска земја.

Иако ЕУ досега избегнуваше голема конфронтација со Унгарија – на пример, не ѝ го одзеде правото на глас на Будимпешта – оваа претпазлива пресметка би можела да се промени по изборите.

Потоа, стравот од зајакнување на наративот за кампањата на Орбан би бил заменет со потребата да се одвратат другите лидери од копирање на унгарскиот „тешкаш“, рекоа дипломатите и службениците, на кои им беше дадена анонимност за да разговараат за чувствителните подготовки за самитот.

Судирот беше неизбежен без оглед на исходот од изборите во Унгарија на 12 април, рекоа службениците, но тој би дошол многу побрзо ако Орбан биде повторно избран.

Тој моментално заостанува зад Маѓар девет процентни поени, според анализата на анкетите на Политико.

Доколку Орбан биде повторно избран, „ќе има сериозна дискусија меѓу група земји за тоа како да се справат со вакви ситуации во иднина“, рече еден дипломат.

Тој разговор веројатно би се одвивал поинаку ако Маѓар победи, бидејќи тој „сугерираше дека сака поконструктивна улога“, додека лидерите на ЕУ веројатно ќе почекаат да видат како ќе се однесува новата влада.

Што точно би направила ЕУ за да го заузда повторно избраниот Орбан останува отворено прашање.

Досега, се покажа невозможно да се обезбеди поддршка од 26 од 27-те земји-членки на ЕУ за покренување постапка според Член 7 против Будимпешта.

Но, други правни опции, како што е поврзувањето на европските средства со уште построги услови за владеење на правото, веќе се на маса, рекоа дипломатите, како и можноста Орбан да биде тужен за попречување на заемот.

За време на состанокот зад затворени врати на министрите за надворешни работи во Брисел претходно оваа недела, германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул покажа колку малку трпение има ЕУ сè уште со Унгарија.

Политичкиот советник на Орбан напиша на „X“ дека Вадефул му се заканил на унгарскиот министер за надворешни работи, Петер Сијарто, со „многу сериозни последици“, изјава што дипломатите кои присуствуваа на состанокот ја оспорија за Политико.

Дипломатите ги опишаа изјавите на германскиот министер како „многу директни“, „многу јасни“ и „без никакво сомнение дека ова повеќе не може да се толерира“.

Други неименувани министри за надворешни работи беа уште подиректни со Сијарто, оставајќи го „изненаден“, според еден дипломат.

Трет дипломат рече:

„Ова дефинитивно ќе има последици по изборите. Само чекаме да се случи.“

Тоа што особено ги иритира многу од критичарите на Орбан во овој последен спор е колку вешто ја поставил стапицата – и колку лесно лидерите на ЕУ паднале во неа.

Блокирањето на 20-тиот пакет санкции на ЕУ против Русија не беше доволно спектакуларно за унгарскиот премиер.

Но, гасоводот „Дружба“, за кој Киев рече дека бил оштетен во руски напад во јануари, беше совршено решение.

Орбан го искористи прекинот на снабдувањето со руска нафта за да блокира заем од 90 милијарди евра, не држејќи го својот збор даден на другите лидери на ЕУ и создавајќи совршен конфликт меѓу Брисел, Будимпешта и Киев за својата кампања.

Унгарскиот лидер дополнително ја искористи ситуацијата со тоа што застана оклопен конвој што носеше украинско злато и службеници, а потоа објави видео во кое тврдеше дека Украина му се заканувала на неговото семејство.

Не помогна ниту тоа што украинскиот претседател Володимир Зеленски дополнително ја влоши кризата со тоа што одби да им дозволи на инспекторите на ЕУ да го проверат гасоводот со недели, а потоа изјави дека нема интерес за поправка на „Дружба“.

Претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, највисок функционер за одбрана на ЕУ, сигнализираше построг став кон унгарскиот премиер во писмо што му го испрати на 23 февруари пред самитот на лидерите.

Во писмото, тој предупреди дека со повлекувањето на поддршката за заемот, Орбан го прекршил принципот на ЕУ за лојална соработка, изложувајќи се на правни последици.

Сепак, Кошта не ја исполни таа закана, а функционер на Европскиот совет изјави за Политико дека идејата за тужба против Будимпешта за опструкција е отфрлена бидејќи на Судот на правдата на ЕУ „ќе му треба премногу време“ да дејствува.

На ЕУ ѝ е потребно краткорочно решение за заемот за Украина, изјави функционерот.

Сега лидерите се соочуваат со дилема бидејќи Орбан повторно се заканува да ја преземе водечката улога на состанокот на Европскиот совет: да го побијат неговиот блеф со отстранување на заемот од дневен ред, ризикувајќи да го разбеснат Зеленски, кој беше поканет на состанокот – или да влезат во конфронтација со Орбан што неизбежно ќе изгледа како ЕУ да попушта пред уцените.