Односите тешко можат да се определат со еден збор. Ривали во текот на векови, а денес застанале од двете страни на барикадата во крвопролевачката војна во Сирија и извршуваат заеднички интереси во енергетиката, трговијата и дури воената безбедност. Тоа се Русија и Турција, кои успеале во изминатите две децении да изградат конструктивни односи во повеќе сфери на економијата и дипломатијата.
Сличностите меѓу Владимир Путин и Таип Ердоган се видливи со голо око. И двајцата лидери се издигнуваат во култ националниот суверенитет, сакаат да го обвинуваат надворешниот свет, било да е тоа САД или ЕУ, за мешање во внатрешните работи и поттикнување на опозициски расположенија. Иако членка во НАТО Анкара одби да се приклучи кон санкциите против Москва поради војната во источна Украина и ја голтна, макар и со голема доза незадоволство, руската анексија на Крим. Ова однесување не треба да нè изненадува. Уште за време на конфликтот во Грузија (2008) Турција покажа со своите постапки, дека нејзина цел е зачувување на статус кво во црноморскиот регион и избегнување на конфронтација или директен судир со Русија.
Значи ли тоа дека Турција е преориентира надворешнополитичката стратегија, напуштајќи ја ЕУ и западните сојузници и избирајќи Русија како стратешки партнер? Соочена дали е ЕУ пред руско-турска “коалиција на одречените”, како уште во 2006 година се сомневаа Фиона Хил и Омер Ташпнар од влијателниот американски тинк-тенк Brookings?
Одговорот е “не”. Во односите меѓу Турција и Русија царува главно прагматизам, да не кажеме опортунизам. Притоа денешната политика на зближување, одржана од Анкара, има длабоки корени и ниту започнува, ниту завршува со Ердоган и управувањето на Партијата на правдата и развојот (АКП). Во 90-тите, за време на претседателствувањето на Тургут Озал, Турција лансираше иницијативи како Организацијата за црноморска економска соработка (БСЕЦ) токму со цел да се поврзе со Русија во систем од мултилатерални обврски, да се подигне нивото на меѓузависност и на тој начин да го намали ризикот од конфликти. Подоцна, во 2001 година, се создаде BLACKSEAFOR – механизам за соработка во военопоморската сфера на земјите околу Црноморскиот слив со Русија и Турција во улогата на високи партнери.
Да не заборавиме и годините на Студената војна – во 60-тите и 70-тите СССР и помогна на Анкара сериозна економска помош, благодарение на која се развиваат буквално цели индустрии, како што е и алуминиумската индустрија. И тоа е во време кога односите на Турција со САД се затегнати покрај кипарскиот проблем и изреченото ембарго за оружје од страна на Вашингтон.
Обожавателите на дипломатската историја можеби ќе се сеќаваат и како во Шестдневната војна (1967) Турција обезбедува воздушен коридор на советските ВВС кои помагаат Сирија и Ирак. Клучна е и 1988 година, кога почнуваат испораките по трансбалканскиот гасовод кон Бугарија. Петнаесет години подоцна го добиваат и гасоводот “Син поток”, кој дава енормен поттик на бизнисот по оската Москва – Анкара.
Прашањето е дали од сегашниот “брак за сметка”, основан на профитабилни бизнис потфати, нема да ја умре “срцевата врска” и какви би биле последиците за ЕУ.