Администрацијата на Доналд Трамп тврди дека постигнала напредок во напорите за ставање крај на војната меѓу Русија и Украина, но секоја страна различно го толкува примирјето, а конфликтот останува.
Администрацијата на Трамп двапати најави значителен напредок во мировните преговори, со делумно примирје, наводно, што ја покрива енергетската инфраструктура и регионот на Црното Море. Но, набрзо стана јасно дека сите инволвирани страни различно ги толкуваат постигнатите договори, додека борбите продолжуваат без прекин, анализира „Вашингтон пост“.
Украина, како и САД првично тврдеше дека прекинот на огнот ја вклучува целата цивилна инфраструктура. Од друга страна, Русија инсистираше тоа да се однесува исклучиво на енергетската инфраструктура. Двете страни речиси веднаш ја обвинија другата за кршење на договорот.
Кога станува збор за Црното Море, Украина тврдеше дека се работи за заштита на пристанишната инфраструктура, додека Русија тоа го толкува како можност за укинување на санкциите што ги засегаат нејзините крајбрежни региони.
Трамп: Ова мора да престане
Во средата, говорејќи од Роуз Гарден, претседателот Трамп рече дека преговорите се одвиваат добро: „Русија и Украина многу добро соработуваат. Но, ова мора да престане“.
Ова е конфликт што Трамп вети дека ќе го реши во рок од 24 часа за време на изборната кампања. Сепак, и покрај честите тврдења на администрацијата за напредок, реалноста на теренот го поткопа кредибилитетот на тие изјави, како и довербата на учесниците и меѓународните набљудувачи во американските преговарачки капацитети.
Бурниот одговор на Трамп минатиот викенд кога тој јавно го критикуваше Владимир Путин дека бара да се смени украинскиот претседател Володимир Зеленски уште пред да започнат мировните преговори беше првото имплицитно признание дека разговорите не се одвиваат според планот. И покрај бројните важни американски отстапки, Кремљ сè уште не покажа подготвеност да направи значителни компромиси.
„Не знам дали тоа одразува неискуство во водење на вакви преговори“, рече Томас Греам, поранешен висок директор за Русија во Советот за национална безбедност за време на администрацијата на Џорџ В. Буш, а сега соработник во Советот за надворешни односи.
„Но, се чини дека администрацијата на Трамп сака да го прикаже секој потег како успех, а истовремено да ги игнорира предизвиците што претстојат“.
Уметноста на преговарање
Џошуа Хумински, виш потпретседател на Центарот за проучување на претседателството и Конгресот, ја минимизираше таа загриженост, велејќи дека стратегијата на администрацијата на Трамп се фокусирала на првите чекори за градење доверба.
„На некој начин, ова е повторно учење на уметноста на преговарање, уметноста на договорот, во стилот на Трамп“, рече тој. Атипичниот пристап на Трамп, според него, бил предност. „Ова е пристап на њујоршки развивач кој гради дипломатска рамка за преговори и ги држи своите партнери во состојба на неизвесност.
Специјалниот пратеник на Трамп, Стив Виткоф, во интервју минатиот месец, ги опиша разговорите меѓу Трамп и Путин како „епски“, „трансформативни“ и „исклучително корисни за целиот свет“.
Сепак, довербата во мировниот процес кај Украинците опаѓа. Според истражувањето на Меѓународниот институт за социологија во Киев, дури 75% од граѓаните веруваат дека под Трамп, Украина може да биде принудена на неправеден или делумно нефер мировен договор.
Тие стравувања дополнително се зголемија откако администрацијата на Трамп ги напушти своите најсилни инструменти за притисок на почетокот на преговорите – вклучително и нормализирање на односите со Москва, прифаќање на руските услови за задржување на териториите освоени со сила и отфрлање на кандидатурата на Украина за членство во НАТО.
„И јас се сомневав во непристрасноста и правичноста на процесот“, рече Томас Гремингер, директор на Женевскиот центар за безбедносна политика и поранешен генерален секретар на Организацијата за безбедност и соработка во Европа. „Трамп и другите американски претставници редовно правеа јавни отстапки, што не е вообичаено во раните фази на преговорите. Од друга страна, Русија не го стори истото.
САД продолжуваат да прават отстапки
Критичарите посочуваат дека американскиот преговарачки тим не им е дораснат на искусните поранешни советски дипломати, вклучително и министерот за надворешни работи Сергеј Лавров, претседателскиот советник Јуриј Ушаков, поранешниот дипломат Григориј Карасин и поранешниот шеф на Петтата служба на ФСБ, Сергеј Беседа.
„Тимот на Трамп е составен од луѓе без длабоко познавање на Русија“, вели Александар Габуев од Центарот за Евроазија „Карнеги Русија“. „Русите едноставно ги надигруваат. И досега се многу успешни во тоа. Најголемиот успех на руската дипломатија, додаде тој, е тоа што ја убедила администрацијата на Трамп дека билатералните односи можат да се подобрат паралелно со мировните преговори, а не како последица од нив.
И покрај неодамнешните критики на Трамп кон Путин, неговата администрација продолжува да прави отстапки. Така, минатата среда, Кирил Дмитриев, шефот на рускиот државен фонд и близок сојузник на Путин, стана највисокиот руски функционер што го посети Вашингтон од инвазијата во 2022 година. Тој разговараше со Виткоф, иако е под американски санкции, кои мораа привремено да бидат укинати за таа прилика.
„Русите веруваат дека Трамп може да биде дар што продолжува да и дава на руската надворешна политика“, рече Габуев, алудирајќи на „кршење на трансатлантското единство, една од стратешките цели на Русија со децении“.
Според рускиот аналитичар Владимир Пастухов од Универзитетскиот колеџ во Лондон, пресвртот на Трамп во надворешната политика и заканите кон сојузничките структури претставуваат „вистинска револуција“ и „прозорец на можности“ за Кремљ. „Русија се обидува да извлече максимум од променливата геополитичка ситуација.
Руските иницијативи во текот на целиот процес често ја фаќаа американската страна неспремна. На пример, непосредно пред средбата со Виткоф во Москва, Путин изнесе непотврдено тврдење за опкружувањето на украинските сили во областа Курск, што Трамп без двоумење го повтори, повикувајќи го Путин на милост.
По телефонскиот разговор меѓу Трамп и Путин минатиот месец, американската страна објави 30-дневно делумно примирје кое вклучува енергетска и друга инфраструктура. Но, руското соопштение зборуваше исклучиво за енергетската инфраструктура и таа верзија на крајот стана официјална, без дополнително објаснување.
Слични несогласувања продолжија и минатата недела. САД објавија дека е договорено примирје во Црното Море, додека Москва го условуваше неговото спроведување со укинување на санкциите против неколку руски финансиски институции, барање за кое исто така ќе биде потребно европско одобрение, кое не беше присутно.
На повидок нема прекин на огнот
„За сите практични цели, нема прекин на огнот. Нема договорена иницијатива во Црното Море. Имаме само изглед на напредок без конкретни чекори кон имплементација“, рече Греам.
Ситуацијата стана уште појасна кога Виткоф без двоумење повтори неколку лажни тврдења на Путин, вклучително и дека украинските региони анектирани од Русија ја изразиле својата волја да станат дел од Русија на референдуми иако таквите референдуми се незаконски според меѓународното право.
„Се чини како Виткоф да ги застапува интересите на Путин повеќе отколку на Трамп, а не обратно“, напиша во анализата професорот Лоренс Фридман од Кралскиот колеџ во Лондон. „Улогата на посредник бара неутралност и воздржаност, што овде недостасува.
Во интервјуто, Виткоф го пофали и Путин, велејќи дека ја посетил неговата локална црква и се молел за Трамп по обидот за атентат во јули. „Тој очигледно не ја разбира природата на конфликтот, никогаш не се занимавал со Русија и не разбира како да преговара со некој како Путин“, рече Греам.