Неодамна се појави скандалот со обвинувањата на адреса на модераторите на Фејсбук мрежата кои небаре блокирале вести за рефлектирачка перспектива на конзервативните политичари во САД. Основачот на Facebook (Фејсбук) Марк Цукерберг излезе со изјава во која ја демантираше
оваа информација и истакна дека припаѓаат на глобална интернет-мрежа не се занимава со политичка цензура дека на Фејсбук секој може да изрази мислење. Навистина ли социјалната мрежа опфаќа над една милијарда корисници во светот, обезбедување на секоја можност слободно да го изразува своето мислење?
Дали Фејсбук светот е подобар?
Ги има сите причини да се сомневаме во овој поглед. Пред сè – самиот Цукерберг. Според списанието. “Форбс” капиталот на основачот на водечката социјална мрежа е 44 милијарди долари (6-то место меѓу најбогатите луѓе на планетата). Лошо ли е да си богат човек? Секако, не. Само што нема ништо заедничко меѓу претприемничка перспектива и конкуренцијата, потребни за успешна економија, и чудовишниот финансиски блицкриг извршен од Цукерберг. Тоа нема никаква врска со “слободниот пазар”. Системот им овозможува на еден човек, колку и талентиран да е тој, да собере таков капитал на сметка на многу луѓе е лош систем. Треба да се нагласи дека не станува збор за стандардните претстави за богатство. И така не секогаш било. Станува збор за принцип и нов феномен. Го измислил ли тоа Цукерберг, или само токму тој успеа да ја направи дадената методологија особено ефективна.
Што, всушност, се случи? Создаден бил конгломерат, кој максимално ги зголемува сопствените приходи, користејќи комплексна комбинација од најновата технологија и средствата за јавно информирање, покорувајќи ги врз себе институции кои се должни да ги чуваат јавните интереси. Сето ова по драматичен начин ја зголемува социјалната нееднаквост во општеството. Оние кои денес ја набљудуваат предизборната кампања во САД и сакаат да се разбере во што се крие успехот на Трамп и Сандерс, зошто милиони луѓе се изморена од “системот”, треба да разјасни нешто друго: 60-те најбогати луѓе на светот ( половина од нив се Американци) владеат со такво количество пари колку што им припаѓаат на половина луѓе на Земјата. Мизерија групички неофеудали поседуваат финансиска сила, која тешко може да се замисли. Сето ова води до овие промени кои ги гледаме во последниве години. Џиновски корпорации од сферата на интернет и високата технологија се наметнуваат во сите сфери на нашиот живот, поседуваат колосална многу секторска контрола, овозможувајќи им да акумулираат гигантски капитал.
Никогаш досега во историјата немало слични институции, држејќи колосална информации за луѓето. Поради тоа во првата десетка на милијардери фигурираат сопственикот на “Мајкрософт” Бил Гејтс, сопственикот на Amazon.com Џеф Безос, основачот на Фејсбук, Марк Цукерберг, сопственикот на корпорацијата Oracle Лари Елисон. Следуваат уште креаторите и сопственици на компанијата Google Лари Пејџ и Сергеј Брин и други слични на нив, кои носат патики и фармерки, за да го нагласат демократскиот си хипстерски стил. Но, што се крие зад сето тоа? Што се случува на интернет? Фејсбук и Google – тоа се модерни алатки за преточвање на пари од џебовите на преовладувачкото мнозинство од луѓето на сметките на малкумина избрани. Целата активност на овие компании е наменета за едно единствено нешто – зголемување на капиталот. Со помош на специјални алгоритми, сортирање на содржината и лични информации на стотици милиони корисници, користејќи груба и прогонувачки реклама, тие прават се за да не натераат нас, корисниците, да конзумираме се повеќе и повеќе. Помеѓу социјалните медиуми и демократијата нема ништо заедничко. Сепак тоа е само бизнис.
——————————————–
Ница Хоровиц, / “Аарец”.