Па, лесно е да подтфатиш надворешната политика на Доналд Трамп. Не можеме да кажеме дека е некомпетентен, само затоа што говорејќи за нападот врз Светскиот трговски центар, рече дека се случил на “7/11” (седми септември), што е самопослуга, наместо на “9/11”, или само затоа што изјави дека “ја познавам добро Русија” поради одржан таму пред две-три години натпревар за “Мис универзум”, кој беше “огромен, неверојатно настан”.
Сигурен сум дека можете да научите многу работи, додека си брборите со “Мис Аргентина “. Може да дознаете многу и додека јадете во Меѓународната куќа на палачинките. Така и не ја разбирав арапската политика додека не каснете хумус, или пак беше Хамас? и, патем, тоа што поголемиот говор на Трамп за надворешна политика беше зачинета со лаги, како онаа дека “Исламска држава” заработува милиони долари неделно од продажба на либиска нафта “, не го прави некомпетентен.” Њујорк тајмс “неодамна го претстави заменикот на претседателски советник за национална безбедност Бен Роудс и соопшти како тој и неговите помошници се фалат со користење на социјалните медиуми, кои авторот го нарекува “тврдо исфабрикуван” расказ и неостварлив притисок да ја привлече земјата да го поддржи нуклеарниот договор со Иран. Доналд не е единствениот, кај кого има глупаво фалење и превратно толкување на надворешната политика.
Жак Атали: Велика Британија не е Советскиот Сојуз
Животот денес го поддржува Твитер насекаде. Навистина, да го критикуваш Трамп за недоследност за надворешна политика, е отстранување, ако земеш предвид дека и демократите и републиканците се однесуваа со Пакистан како со сојузник. Иако знаеја прекрасно дека пакистанските тајни служби комуницираат со терористи и им замижуваат на талибанците – луѓето кои убиваа американски војници во Авганистан. И двете партии се однесуваа со Саудиска Арабија како со сојузник, бидејќи има потреба од нејзината нафта, иако знаевме дека извозот на салафистки ислам им помага на џихадистите. И двете партии го поддржаа обезглавувањето на Либија и потоа не беа на терен, за да помогнат во воспоставувањето на безбедност, оставајќи на африканскиот брег празнина низ која мигрантите ќе се собираат на пат кон Европа. И двете партии беа за проширувањето на НАТО дури до носот на Русија и потоа гласно се прашуваа зошто рускиот претседател Владимир Путин е толку напаѓачки настроен.
Не, ако јас ги критикував надворешните ставови на Трамп, тоа немаше да биде поради неговата недоследност, дволичност или лаги. Ќе беше заради тоа што тој со ништо не покажува дека го поставил најважното прашање: какви се вистинските надворешно-политички предизвици со кои следниот претседател ќе се соочи? Не мислам дека тој има идеја за нив, бидејќи ако имаше, немаше да сака да стане претседател.
Ова е еден од најнеповолните периоди низ кои кормилари американската надворешна политика. Земете некои од проблемите со кои ќе бидат “добредојде” за новиот станар на Овалниот кабинет. Како почеток – што да прави новиот претседател, кога потребното е невозможно, а невозможното е потребно? Да, веќе докажавме во Ирак и Авганистан, дека не знаеме како да градиме нација во други земји. Но дозволувањето на Либија, Сирија, делови од Ирак и Јемен да бидат без управување и да се распрснуваат бегалци, доведе до поплавата на Европа од мигранти; овој миграциски потоп како ништо може да доведе до излегување на Британија од ЕУ. Неодамна претседателот Барак Обама се пофали дека не интервенирал во Сирија. Искрено ја споделував оваа негова тврдост, додека не го слушнав претседателот и неговите помошници колку мудра била нивната одлука и колку глупави се сите нивни критичари. Човечкиот и геополитички прилив на Сирија не е завршен. Тоа ги дестабилизира ЕУ, Ирак, Либан, Курдистан и Јордан. Можностите за избор се попеколни. Не би ја сакал одговорноста јас да донесувам одлуки.
Но никој тука нема монопол врз мудроста и ниту победничката турнеја на Обама околу тлеечката пропаст, ниту пак бомбастичните и симплистички решенија на Трамп се пријатни за гледање. На хоризонтот се појавуваат уште фактори за притисок: падот на цените на нафтата, климатаската и демографската бомба ќе експлодира уште во повеќе држави, исфрлајќи бегалски струи во сите правци. На дневен ред е и прашањето што да правиме со мрежите од нихилисти.
Од подемот на Осама бин Ладен наваму лути мажи со моќен капацитет ни упатуваат предизвици. Но Осама барем имаше остра кауза и листа со барања: чистење на Арапскиот Полуостров од западното влијание. Сега сепак сме сведоци на мутација. Може ли некој да ми каже што сакаа терористите кои ги убија сите овие луѓе во Париз, Брисел и Сан Бернардино? Тие дури и не оставија порака, самиот чин беше нивната порака.
Овие џихад-нихилистични самоубијци не се обидуваат да победат; тие само сакаат ние да изгубиме. Тоа е тежок противник. Во моментов не можат да не уништат, но нашата болка ќе се влоши ако тие се здобијат со муниција. Ќе биде предизвик да ги зауздаме додека го зачуваме отвореното општество, неповредливоста на нашите мобилни телефони и интернет.
И тука се појавуваат Русија и Кина. Тие се вратија во играта на традиционалните геополитички сфери на влијание. Но и Русија и Кина страдаат од огромен притисок во економијата, што ќе е искушение за нивните раководители да го свртат вниманието од проблемите дома со националистички авантури во странство. Деновите на недвосмислени победи како отворањето на Кина кон светот и рушење на Берлинскиот ѕид се минато. Американската политика денес се сведува на совладување на нередот и кашите. Напротив на тоа се одржува натпревар за убавина. Нема победник и секој кандидат е погрд од останатите. / БГНЕС
——-
Томас Фридман, “Њујорк тајмс”.