Турската новинарка Седеф Кабас го започнува својот втор месец во притвор поради „навреда на претседателот“. Според Репортери без граници (РСФ), Кабаш (52) веќе поминал повеќе време во затвор од кој било друг новинар за наводното кривично дело.
Во телевизиско интервју на 14 јануари, Кабаш цитираше стара изрека дека крунисаната глава обично станува помудра, додавајќи: „но гледаме дека тоа не е точно“. Таа ја повтори забелешката, која се сметаше за навредлива за претседателот Реџеп Таип Ердоган и неговиот режим, на нејзиниот Твитер профил, кој има повеќе од 900.000 следбеници.
Три недели подоцна, Кабаш беше официјално обвинет. Нејзиното барање за кауција беше одбиено, а претседателот Ердоган поднесе барање за обештетување од 250.000 турски лири (околу 16.100 евра). Нејзе ќе и се суди на 11 март и се соочува со вкупно 12 години и 10 месеци затвор за навреда на претседателот и двајца негови министри.
„Овој антидемократски закон стана инструмент за репресија што ги илустрира авторитарните политики на владата“, рече Ерол Ондероглу, претставник на Репортери без граници
во Турција.
Ондероглу верува дека кривичното дело навреда на претседателот – член 299 од Кривичниот законик – и дозволи на владата „да ги замолчи критичарите и да ги ослаби медиумите“, што го поттикна Репортери без граници да повикаат на негово укинување. Турција е рангирана на 153-то место во Светскиот индекс за слобода, според оваа организација.
Во ноември, Европскиот суд за човекови права пресуди дека затворањето на друг турски новинар од навреда на претседателот е повреда на неговото право на слобода на изразување.
Ердоган интервенираше и во случајот Кабаш, велејќи дека „нема да остане неказнето“ и повика на „почит и заштита“ на претседателската институција.
„Ова нема никаква врска со слободата на изразување“,истакна Ердоган.
По коментарот на Кабаш беа издадени уште осум налози за апсење, вклучително и една против олимписката пливачка Дерја Бујукунку за пораки на Твитер во кои се исмеваше инфекцијата на претседателот со Ковид, откако тој и неговата сопруга беа позитивни на тестот.
Според официјалната судска статистика, во 2020 година повеќе од 31.000 луѓе беа обвинети за наводно непочитување на претседателот, а во 2019 година – 36.000. Во 2010 година оваа бројка беше само четири.
Пораспространето од обвинението за „тероризам“, кое беше нашироко користено по обидот за државен удар во 2016 година, оваа „навреда за претседателот“ се прошири уште подалеку, рече Сумбул Каја, истражувач во Институтот за стратешки студии при Париската воена школа. „Ова овозможува да се нападнат обичните граѓани“, рече таа.
Додека Турција минува низ економска криза што влијае на популарноста на Ердоган пред неговата кандидатура за реизбор во 2023 година, Каја рече дека чувствува „пад на моќта во судството“.
За Ахмет Инсел, економист и политиколог, „широката употреба на член 299 има за цел да ја затвори устата на секој кој го критикува Ердоган.
„Многу новинари и адвокати се затворени под обвинение за пропаганда за терористичка организација, но кога тоа не може да се спроведе, како во случајот со Седеф Кабаш, адвокатите на Ердоган поднесуваат жалба според член 299.
Инсел смета дека промената е директен резултат на „многу автократскиот концепт на претседателството“ на Ердоган, кој во 2018 година стана шеф на државата, шеф на владата и лидер на владејачката партија.
Некои набљудувачи укажуваат на релативната младост на обвинителот од Истанбул, дипломираше во 2018 година, кој ја обвини Кабаш.
„Од 2016 година, повеќе од 4.000 судии и обвинители се отпуштени и заменети со млади адвокати блиски до АКП, по нетранспарентни процедури (за вработување)“, рече Инсел, додавајќи дека „наредбите доаѓаат директно од претседателската палата“.
Речиси 30 меѓународни организации кои ги бранат новинарите побараа итно ослободување на Кабаш.