Недостатокот на лидери ја раскинува Европа на делови.
Врват ли Јункер, Туск и Шулц по патот на Горбачов, Јаковлев и Шеварнадзе
На метри од прозорецот на претседателот, редовно грми Путин, во метрото на метрото продаваат маици со ликот на Путин.
Ги прашуваме продавачите: “Се купуваат ли? Сигурно ги увезувате од Русија? “. “Многу! – Одговараа: Изведувањето е на кинески компании “.
Кинезите, произведуваат сега пазарно лажат и продаваат маички со Путин.
Прашувамњ: “А немате ли маици со ликот на Јункер, Туск и Шулц. Гледаат со збунетост. Ма не се сеќаваат кои беа овие.
А наивно се вообразивме дека тие може да бидат пазарна личност.
Во последните години тврдењето за недостаток на лидерство во ЕУ стана тема на илјадници статии. Зборувањет како недостаток на лидерство ја раскинува Европа на делови.
Поплаките се засилија со почетокот на бегалската криза, особено со ливадата на Ангела Меркел од едната во другата крајност.
Во време на криза се јавува потреба од силни лидери, способни да се справат со предизвиците. Така е во втората половина на 70-тите и 80-тите години на дваесеттиот век. Тогаш се исцрпуваат можностите на социјалната држава во САД и Европа и дотогашната модел на државен социјализам во Источна Европа и Кина.
Се појавува потребата од т.н.. трансформација и лидери кои успешно ќе ги помогнат општествата да минат низ кризата кон нов модел на развој. Во САД и Велика Британија доаѓаат Реган и Тачер и успеваат да го направат тоа. Во Кина Денг Ксијаопинг не само што се одзва во криза, но ја претвора во најуспешна економија, која за прв пат во историјата за толку кратко време успева да претвори над еден милијарда лиица од сиромаштијата во балгосостојба.
Во СССР доаѓа Горбачов, слаб и просечен човек, опкружен со слаби и медиокритети соборци од родот на А. Јаковлев и Е. Шеварнадзе, и резултатот е распад.
Сега и САД, и ЕУ се пред таква ситуација. Повторно стои прашањето дали лидерите кои се на чело, ќе успеат успешно да ја конвертираат кризата, или ќе имаме деградација и колапс. Светско истражување на вредностите во 57 држави констатира во последната деценија две тенденции: историски најниски нивоа на доверба кон влади и партии и растечка желба за силен лидер.
Друго истражување – на Светскиот економски форум во 2015 година – потврдено дека 86% од луѓето во светот зборуваат за криза на лидерството денес.
ЕУ е опфатен со серија надворешни и внатрешни кризи. Тројцата лидери – Јункер, Туск и Шулц, се на крстопатот меѓу распаѓање и процеси, до кои ја водат земјата како Горбачов, или успехот на Денг Ксијаопинг, Реган и Тачер. ЕУ се наоѓа фигуративно на точката на СССР по 16 ноември 1988 година, кога Естонија прогласи независност.
Три години потоа на 8 декември 1991 година дојдоа Беловедските договори и СССР се распадна. Што ќе се случи три години по Брекзит? По Горбачов се појави уште слаб лидер – Елцин, кој поведе Русија кон конечен распад, изглед така неизбежено и дека во 1999 година бесниот евроатлантик Соломон Паси заедно со двајца коавтори напиша посебна статија – “Крајот на последната империја: Распадот на Русија”, во која предвиде кршењето на Русија на барем 4-5 држави. И сигурно тоа ќе се случи, но токму тогаш премиерот, а неколку месеци потоа и претседател на Русија стана Путин.
И стана силниот лидер, престана распадот на земјата, почна да прави обиди да го врати местото на голема сила во светот. Затоа и пред претседателството продаваат маици со ликот на Путин, а не на Горбачов и Елцин. Проблемот е што нема пазарно пребарување и на маици со Јункер, Туск и Шулц.
А во ЕУ лебди духот на еврокатастројката и потребата од силни лидери е поголема од било кога претходно во неговата историја. Ќе има ли силни лидери, кои ќе штедат и успешно ќе ги трансформираат или тие неизбежно одат кон своето распаѓање, како што прорече веќе дури и Сорос,? Ќе се покаже ли Јункер евро-Горбачов, а Туск и Шулц нешто од ваков вид на Јаковлев и Шеварнадзе?
Поранешниот заменик-претседател на Европската комисија Гинтер Ферхојген веќе одговори потврдно на ова прашање оние денови кога изјави дека лидерите на ЕУ нема да откријат излез од сегашната криза, постојат очигледни трендови на распаѓање. Всушност, уште во септември 2014 година, кога беше избрана сегашната Европска комисија, американското списание “Форин Афеарс” излезе со остра статија за лидерски способности на нејзиниот состав, насловена “Слаби и послаби. Зошто најновите лидери на ЕУ ќе бидат катастрофални “.
Растечки разединувања и конфликти помеѓу националните водачи и водачите на ЕУ веќе небаре потврдуваат прогнозата на американското списание. Министерот за економија во германското влада карактеризира коментари направени од Јункер, како “неверојатно глупави”.
Има судир меѓу Јункер и Меркел за тоа дали националните парламенти треба да одобрат или не трговскиот договор на ЕУ со Канада. Од своја страна списание “Политико” го карактеризира Жан-Клод Јункер како Druncker (пијаница) поради неговата љубов кон алкохолот и за тоа дека е ливада од криза на криза без јасна насока.
Ако навистина е таков, тогаш ЕУ има своја Борис Елцин.
Слабеење на суверенитетот и глобализација ги поништува националните држави и лилипутизира лидерите. Кризната либерална демократија не раѓа лидери, а во најдобар случај популисти.
Затоа гуруто на оваа демократија Френсис Фукујама призна дека “кинеските лидери преземат рационални економски одлуки од американските”. Но во ЕУ работите се полоши отколку во Америка, поради карактеристиките на институционалната структура, при што европските лидери изгледаат како далечни чиновници, а и на врвот немаат сериозни држење и да дејствуваат како традиционалните лидери.
Американците се жалат дека во ЕУ нема на кого да се јавиш на телефон, за да сноси одговорност, а разделеността на 28 држави прави невозможна мисија појавата на силен лидер.
Според Евробарометар, откако на чело на Европската комисија е Јункер, Јавниот доверба кон неа паѓа. Пју рисрч центар неодамна утврди пораст на евроскептицизмот во водечките европски држави.
Ќе се појават ли европските еквиваленти на силни лидери, јави земјите од кризата и догмати земјите напред? Ќе има ли европска верзија на Реган, Тачер, Денг Ксијаопинг или Путин? Засега такви не се гледаат. А кризите се множат. Разноречитоставо Унијата – исто. Во него има 24 официјални и работни јазици, но политичките јазици и неможноста да го предвидат кажаното од едниот од нив на другиот стануваат се повеќе. Затоа и разбирањето се повеќе се намалува. Како кај Вавилонската кула.