Атомски оружја во светот се намалуваат, но опасностите растат, а украинската криза влијае лошо на државите како Иран, каде знаат дека Украина беше атомска сила, со која се смета, а денес е принудена да ja моли Русија за мир.
Бројот на атомски боеви глави во светот се намалува, но визијата на американскиот претседател Барак Обама за еден neatomski свет уште долго ќе остане само желба. До овој заклучок додjde Стокхолмскиот меѓународен меѓународен институт за истражување на мирот (СИПРИ) во својот годишен извештај. “Светските нуклеарни арсенали се веќе помали, но затоа пак se надоградuvaat“, вели Шенон Кајл од СИПРИ во интервју за Дојче Веле.
Експертите на Институтот пресметале дека na почетокот на 2015 година постоеле околу 15 850 glavi нуклеарно оружје, распределени во девет земји: САД, Русија, Велика Британија, Франција, Кина, Индија, Пакистан, Израел и Северна Кореја. Тоа значи дека бројот на нуклеарните боеви глави е намален за околу 500 спрема 2014 година. Најмногу нуклеарни боеви глави уништија двете големи нуклеарни сили – САД и Русија. По крајот на Студената војна двете земји извадиле од употреба старi нуклеарни оружја и се скратени значително резервиte Истовремено САД и Русија инвестираат огромни средства во модернизацијата na raketite nosaчи на нуклеарните боеви глави.
Нова трка во вооружување?
Амбициозната воена сила Кина исто инвестира многу пари во модернизација на нуклеарниот арсенал. Според експертите од СИПРИ, бројот на кинеското нуклеарно оружје е зголемено од 250 на 260 само минатата година. Експертите посочуваат загрижувачки тренд во Јужна Азија, каде Индија и Пакистан се прошируваат нуклеарните арсенали. Двете ривалски земји во меѓувреме имаат подобри можности за производство на збогатен ураниум, поради што “би можеле да ги зголемат своите нуклеарни арсенали во наредните 10-15 години двојно, па дури и тројно”.
Овој развој ја засилува опасноста од нова трка во вооружување во регионот, како и од употребата на нуклеарно оружје во воените конфликти во Азија. Оливер Мајер од германската фондација “Наука и политика”, тврди дека во моментот се забележува трка во вооружување не само меѓу Индија и Пакистан. “Во оваа трка се вклучи и Кина, која стана трет пол од еден опасен азиски триаголник”, додава тој. Освен тоа Индија и Пакистан не го потпишале Договорот за неширење на нуклеарното оружје. Според Оливер Мајер меѓународната заедница треба да изврши притисок над овие две земји, за да се поведе “дијалог за креирање на мерки за доверба и транспарентност околу нуклеарните арсенали”.
Русија и Западот
Експертите од СИПРИ се вознемирени и од ефектите поврзани со кризата во Украина. Руската анексија на Крим во март 2014 година и последниот сепаратистички бунт во источна Украина ги отежнија односите меѓу Москва и Западот до крајност. “Кризата во Украина сигурно ќе влијае на нуклеарната политика на Москва. Русија повторно придава големо значење на нуклеарното оружје, вклучувајќи и на оние со мал дострел, лоцирани во Европа”, вели Оливер Мајер. На почетокот на годината, рускиот претседател Владимир Путин изјави дека во времето на анексијата на полуостровот Крим бил подготвен да се стават во акција и нуклеарни оружја да се постигне својата цел. Со ова изјава тој предизвика бура од негодување во круговите на НАТО.
Во изминатите години, Русија и САД постојано се обвинуваа меѓусебно во прекршување на договорите за разоружување. Според истражувањата на СИПРИ, од почетокот на 2014 година Русија го намали бројот на нуклеарните боеви глави од 8 000 на 7 500. САД ги намалија нуклеарните боеви глави од 7 300 на 7 260 за истиот временски период. Експертите дошле до заклучок дека темпото на намалување на нуклеарните арсенали се забави и во двете земји: “Нема и никакви изгледи за идни кратења на нуклеарното оружје. Наместо може да се очекува токму спротивното: да станеме сведоци на распоредувањето на нови нуклеарни оружја со среден дострел во Европа “, вели Шенон Кајл во разговор со Дојче Веле.
Лекции од украинската криза
Експертот на Франкфуртската Фондацијата за истражување на мирот и конфликтите Џорџо Франческини зборува за уште една можна последица од украинската криза: По распадот на СССР Киев и ги предаде на Москва сите нивни / околу 4 000 на број / нуклеарни оружја и доби во замена на тоа гаранции за безбедност од Русија, САД и Велика Британија. “Начинот на кој помина украинската криза, е застрашувачки порака до сите земји кои се соочуваат со дилемата дали да се вооружуваат со нуклеарно оружје или не”, вели Франческини и додава: “Што ќе каже иранското раководство, ако се знае, дека во 1994 година Украина беше трета по големина нуклеарна сила во светот. А денес? гледа на каква позиција е земјата сега … “