Европска унија без Велика Британија ќе биде финансиски посиромашна, помалку економски либерална и во помал степен слободно да тргува, помалку атлантски и помалку отворена за идни проширувања.
Гласањето за напуштање на 28-члената ЕУ на референдумот на 23 јуни не само што ќе нанесе тежок удар на верата на Унијата во себе и врз меѓународните позиции, лишувајќи ја од втората најголема економија во неа и една од двете главни воени сили. Таа, исто така ќе пробие дупка во општиот буџет на ЕУ и ќе го намали балансот од отворена, конкурентна економија, каква што сакаат Холандија, Шведска, Ирска и централно-европските земји, и ќе воведе протекционизам и построга регулација.
Дури заколнатите европски федералисти признаваат дека Велика Британија има значаен придонес во отворањето на внатрешниот пазар на заедницата, во наметнувањето ориентирана нанадвор надворешна политика и во афирмацијата на заедничка прагматична, основана на искуство административна култура.
“Ние ќе изгубиме својствени на Британија клучни вредности – нејзината глобална геополитичка визија, здравиот економски талент, финансиското и правното нејзино know-how”, рече Силви Гулар, француска пратеничка во Европскиот парламент од центристичката група на либералните демократи АЛДЕ.
7 јуни 1946 – Софија го обезглавува ВМРО по барање на Белград и Москва
Поддржувачите за подлабоко интегриран политички сојуз, центриран околу еврозоната со 19 земји членки, не би имале причина да се радуваат, бидејќи евроскептиците и на други места би добиле поттик да инсистираат за нивни сопствени повторни преговори (за условите за членство) и за референдуми.
“Вистинската опасност не е поврзана со останувањето или не во ЕУ (Велика Британија), туку гласањето за напуштање, кое може да даде поттик на распадот на целата Европска унија”, рече поранешниот белгиски премиер Гај Верхофстад. Како убеден федералист, тој беше претставник на Европскиот парламент во преговорите меѓу британскиот премиер Дејвид Камерон и другите лидери на ЕУ во февруари, кои завршија со договор Велика Британија да биде исклучена од позициите во договорот за ЕУ, цел за “уште поблиска унија”.
“Брекзит ќе разговори дезинтеграција, а не за интеграција на ЕУ”, се вели во истражувањето на Центарот за европска реформа.
Точно е дека голем дел од времето и енергијата на ЕУ во следните две или повеќе години ќе биде апсорбирано од расправии околу условите за повлекување и идните односи на Велика Британија со блокот. Освен тоа историската француско-германска оска во ЕУ изгледа премногу слаба за да се постигне согласност за какво и да е силно зајакнување на еврозоната, барем не пред следните избори во двете земји во 2017 година
“Не верувам дека Европа може да се трансформира и да направи храбар скок кон интеграцијата во сегашниот состав од политички актери. Можеби при нивните наследници”, рече Гулар.
Непопуларниот француски претседател Франсоа Оланд е во последната година од мандатот, а германската канцеларка Ангела Меркел е со врзани раце поради внатрешниот отпор против приливот на бегалци и против преземањето на повеќе ризици поврзани со јужните земји од еврозоната.
Моќната динамика
Погонската групна динамика на европското лидерство ќе се промени, ако Велика Британија ја напушти. Германија ќе изгуби една противтежа на залагањата од Франција ,политика на поголема интервенција на државата во економијата. Франција ќе го загуби главниот партнер за воени мисии на ЕУ во Африка и на други места. Европа може да биде помалку склона да се спротивставува на Русија или да дејствува во тесна врска со САД.
ЕУ ќе остане поделена на мнозинство од земји кои прифатиле заедничката валута – еврото, и на малцинство, кои се уште не се приклучиле на еврозоната или сакаат да останат надвор од неа. Но овие земји без еврото – Шведска, Полска, Чешка, Унгарија, Бугарија, Романија и Хрватска – ќе имаат слабо влијание без присуство на Велика Британија како главен финансиски центар надвор од зоната на единствената валута.
Според Гјунтрам Волф – германски економист, шеф на економскиот тинк-тенк “Брјугел” во Брисел, политичката врхушка во Берлин е во паника поради тоа што “ние остануваме сами со сите овие склони кон трошоци медитерански земји со став за распределувањата. Ќе треба да им плаќаме и да се одалечиме од една либерална, пропазарна политика и од стремежот кон создавање на слободна трансатлантска трговска и инвестициска зона. Тоа е најголемиот проблем. ”
Велика Британија е трет најголем увозник (во буџетот на ЕУ) по Германија и Франција, плаќајќи 9,23 милијарди евра годишно повеќе отколку што добила во периодот 2010-2014 година, според податоците на Европската комисија. Лондон ќе продолжи да плаќа придонеси барем уште две години до конечниот излез од ЕУ.
Пријателите на Велика Британија во ЕУ ќе изгубат моќен сојузник по такви прашања како задржувањето на слободната и непречена конкуренција, ограничувањето на државната помош за индустријата, отпорот против даночната хармонизација, опозицијата против бариерите во трговијата со Кина и другите новите пазарни економии. Ќе исчезне еден центар на финансирани од ЕУ истражувања и иновации.
“Се плашам дека без Британците ќе имаме една помалку отворена, помалку либерална Европа. Тоа ќе ни отежни да победуваме во економските спорови”, рече шведскиот дипломат.
Лондон беше најголем поддржувач на проширувањето на ЕУ на исток, кое доведе до усвојување на 12 главно поранешни комунистички земји во 2004 и 2007 година, преземени барем делумно со верувањето дека еднба проширен ЕУ ќе ја одложи централизацијата .
Ниту една друга земја не се борела понапорно на амбициозни договори за слободна трговија со САД, Канада, Јапонија и другите големи економии. Без енергична британска поддршка за трансатлантското трговско и инвестициско партнерство (ТТИП), за што во моментов преговараат Брисел и Вашингтон, е помалку веројатно да се оствари.
Германските и австриските гласачи се резервирани поради загриженоста во врска со заштитата на личните податоци и приватните арбитражни судови, додека Французите се загрижени поради т. Н. “Храна на Франкенштајн” – третирано со хормони на телешко месо, обработени со хлорна вода кокошки и генетски модифицирани земјоделски производи.