Илјадници километри реки се оштетени во последните години на Балканот поради проширувањето на браните и малите хидроелектрани, како и прекумерното вадење на седименти, според извештајот на невладините организации „Ривер Воч“ и „Еуронатур“, објавен вчера и цитиран од агенцијата Франс Прес.
Во извештајот се забележува дека Балканот има едни од најчистите и најдивите реки во Европа, кои се клучни за биодиверзитетот на континентот и неговото „сино срце“, предупредувајќи дека овој скапоцен ресурс е сè повеќе под закана од порастот на инфраструктурните проекти во регионот.
Во последните години, Балканот доживеа бум во малите, великодушно субвенционирани хидроелектрани, а регионот често е мета на инвеститорите кои дојдоа да го искористат овој сигурен и обновлив извор на енергија, забележува АФП. Според извештајот од 2024 година на двете организации, на Балканот има околу 1.800 вакви електрани и над 3.000 проекти за изградба на вакви објекти.
Фото: Riverwatch
Во нивниот последен извештај, кој вклучува студија за над 83.000 км реки, двете организации се фокусираат главно на таканаречените полуприродни реки (водотеци со речиси недопрен тек и природни поплавни рамнини). Овие речиси недопрени реки сочинуваа 30 проценти од водотеците во регионот во 2012 година, а до 2025 година нивниот удел падна на само 23 проценти – процес што извештајот го опишува како „тажна загуба од 2.450 километри водотеци“.
Во извештајот се вели дека губењето на овие витални реки за заштита на животната средина е особено акутно во Босна и Херцеговина и Албанија, при што организациите велат дека процентот на недопрени реки во Босна се намалил за 23 проценти помеѓу 2012 и 2025 година, а во Албанија, речиси природните речни делови се намалиле од 68 проценти во 2012 година на само 40 проценти во 2025 година.
И покрај негативните трендови, во извештајот се забележува дека албанската влада во 2023 година ѝ доделила на реката Вјоса, една од последните диви реки во Европа, статус на „национален парк“, што овозможило „успешно блокирање на речиси 40 планирани брани“. Ваквите правни победи помогнале да се спасат вкупно околу 200 километри главни водни патишта и 700 километри помали реки во последните години, се вели во извештајот.