Премиерот на Хрватска, Андреј Пленковиќ во саботата во интервју за француската телевизија „Франс 24“ изјави дека Европската Унија треба да избегнува потези што би можеле да ги влошат трансатлантските односи, но исто така треба да се запомни дека тензиите не доаѓаат од европската страна и дека Европската Унија има инструменти со кои може да одговори на заканите.
Во интервју за емисијата „Ici l’Europe“, Пленковиќ рече дека американскиот претседател Доналд Трамп се вратил „два чекора назад“ во Давос, кога ја отфрлил употребата на сила за стекнување на Гренланд и кога ги повлекол заканите за царини за осум европски земји што го испратиле својот воен персонал на арктичкиот остров на Кралството Данска.
Лидерите на 27-те земји-членки на ЕУ се собраа вчера вечерта во Брисел на вонреден самит свикан минатиот викенд токму поради американските закани што Трамп ги повлекол претходниот ден. Блокот го искористи вонредниот самит за да разговара за односите меѓу Европската Унија и САД, рече Пленковиќ.
На дневен ред беше „вложување напори за повторно воспоставување, би рекол, нормалност во контекст на трансатлантските односи колку што е можно повеќе, бидејќи трансатлантските односи се навистина основа на меѓународниот поредок по Втората светска војна, основа на НАТО“, рекол премиерот на Хрватска, додавајќи дека треба да се запомни дека „тензиите не дојдоа од европска страна“.
Тој, исто така, нагласил дека ЕУ има на располагање инструменти, „во случај на потреба од реакција“, како што е Инструментот за борба против принуда. Пленковиќ смета дека Унијата задржала „прилично координирана и конзистентна позиција“ и испратила јасна порака дека „територијалниот интегритет на која било членка на Европската Унија не може да се доведе во прашање“.
„Пријателите, сојузниците, партнерите, како што се Соединетите Американски Држави и членовите на Европската Унија, не треба да бидат во дискусија што е донекаде халуцинантна. Во декември разговаравме за рестриктивен режим на санкции против Русија, а неколку недели подоцна, зборуваме за инструментите што ни се на располагање за да одговориме во случај на продолжени тензии (со САД). Тоа е инструмент што не е направен за САД, туку во контекст на литванската епизода со Кина“, вели Пленковиќ, осврнувајќи се на алатката на ЕУ усвоена во октомври 2023 година, која беше создадена за да одговори на кинеските економски притисоци врз Литванија.
Во четврток во Давос, Трамп ја потпиша основачката повелба на Одборот за мир, на кој досега се приклучија само Унгарија и Бугарија од ЕУ. Хрватска исто така ја доби поканата, а Пленковиќ повтори во саботата дека поканата пристигнала во вторник и дека „поради уставните и законските ограничувања, било невозможно Хрватска веднаш да потпише документ од ваков вид“.
„Им кажавме на нашите американски партнери дека ќе го видиме текстот, ќе го анализираме односот на Одборот со постојните структури на Обединетите нации“, кажал Пленковиќ. Зборувајќи за Украина, Пленковиќ повторил дека му рекол на украинскиот претседател Володимир Зеленски дека „се обидува да најде договор што де јуре нема да значи никаква отстапка на украинска територија на руската страна“.
„Тоа би бил преседан што би создал тешкотии во иднина за многу други ситуации што може да се појават“, кажал премиерот на Хрватска, додавајќи дека безбедноста во Украина е важна и за безбедноста на цела Европа.