По 13 години на кормилото на Турција, денес Ердоган е несомнено највлијателен човек во земјата.. Но за помалку од една недела е пред вторите избори во Турција и во отсуство на јасно мнозинство во анкетите, веројатноста за коалициска влада расте.
“За жал некои од граѓаните на Турција се претпазливи во однос на вас. Тие тврдат дека се обидуваат да ја претворат земјата во диктатура. Како ќе коментирате?”, Праша финска новинарка. Три дена беа поминале од бомбашките напади во Анкара – најсмртоносните напади во историјата на турска територија, во кои загинаа 102 лица. Тоа беше првата јавна појава на претседателот Реџеп Таип Ердоган по нападите. Тој даваше заедничката прес-конференција со својот фински колега. Затечен малку изненаден од прашањето, Ердоган рече: “Можеби не можете да го поставите ова прашање, ако оваа земјава беше диктатура.”
Откако помина 13 години на кормилото на Турција, денес Ердоган е несомнено највлијателен човек во земјата. Колосална фигура во турската политика, тој е или сакан, или омразен и е доста тешко да бидеш рамнодушен кон него. Кога Турција се подготвува за повторување на неубедливите парламентарни избори од пред пет месеци, повторно сè се однесува на Ердоган – иако тој е претседател и неговото име не е во изборните листи. “Ако претседателот е ограничен со уставно дефинитивна улога, овие избори нема да се за него, туку за тоа што ќе биде следната влада”, вели Суат Киниклиоглу, поранешен пратеник од владејачката Партија на правдата и развојот (АКП). “Тој дејствува, и сеедно не е само претседател, но и премиер и лидер на владејачката партија”, додава тој.
“Големиот реформатор”
По речиси една деценија откако доаѓа за прв пат на власт, Ердоган е поздравена како “реформатор” од многу средини, вклучително и од ЕУ и меѓународната заедница. Тој е високо ценет за чекорите во однос на војската, за освојување на статус “земја-кандидат за ЕУ” на Турција или за промените во економијата – БДП по глава на жител се зголеми повеќе од три пати, откако тој дојде на власт, и сега е над 10 000 долари. Ердоган, исто така е воспеван за прифаќање на закони кои овозможуваат создавање на државен курдски телевизиски канал и отворањето на училишта на курдски јазик, или за иницирањето на мировниот процес со курдските бунтовници – кој сега е прекинат. “Анализирање на Ердоган како голем реформатор всушност би значело дека визијата ви е наснована”, тврди Сонер Кагаптај од вашингтонскиот Институт за блискоисточна политика.
“Тој политички малтретира активисти, секуларисти, либерали, левичари, социјалдемократи, социјалисти, алевитите и сега Курди … Тој жестоко малтретира толку многу групи, и кога ќе ги соберете заедно, тие стануваат мнозинство”, вели тој. Небил Мис, од провладиниот тинк-тенк СЕТА не се согласува. “Ако има поларизирани во Турција, нема да е чесно за неа да биде виновен само Ердоган”, вели тој. “Не можеме да тврдиме дека тој е единствената личност со сурова реторика, а сите останати се меки и попустливи”. Откако Ердоган стана претседател во август 2014 година над 100 лица – вклучувајќи новинари, научници и студенти – биле тужени за, како што се тврди, “навреда на претседателот”. Минатиот месец толпа, поставена во поддршка на АКП, ги нападна канцелариите на водечкиот весник “Хуриет” во знак на протест против она што тие го опишаа како неправедно за сликата за Ердоган.
Коалициска влада “Антивладини протести за паркот” Гези “, обвинувањата за корупција, сириската политика … Кога ќе се соберат сите овие работи може да се разбере зошто Ердоган станува авторитарен”, тврди поранешниот пратеник од АКП Кнкоглу. “Ако тој беше ја напуштил владата пред четири години со зборовите дека ќе се кандидира за претседател, денес луѓето одеа да му креваат статуи. Но најстрашното политичко наследство од последните четири години ќе остане со него засекогаш “, додаде тој.
Во момент кога Турција минува низ можеби една од најзначајните фази во историјата, последните анкети на јавното мислење покажуваат дека резултатите од вонредните избори повторно нема да дозволат ниту една партија со апсолутно мнозинство. Иако некои критичари на Ердоган тврдат дека тој ќе се обиде да спречи формирање на коалициона влада, многумина веруваат дека уште по првиот круг од избори изгледа многу веројатна, и дека Ердоган ќе треба да се приспособи кон концептот за споделување на власта. Тоа дали тој е подготвен да го направи, ќе се утврди во блиската иднина ,со изборите во оваа земја.
—- Селин Герит, BBC