Прв изненадувачка чекор го направи минатата недела тунезијската исламистичка партија “Енахда”. “Ние го напуштаме политичкиот ислам и влегуваме во демократскиот ислам.
Од сега веќе сме муслимани демократи “, изјави основачот на партијата Рашид Ганучи. Потоа го удти во око Бикот кој дојде од “Муслимански браќа” во Египет. Гамал Хешмат, висок член на Советот , рече дека тие имаат намера да ги поделат политичките дела од религијата. Декларацијата беше направена на 88-годишнината од основањето на групата. И така, правилното време ли е да биде поставено прашањето што претставуваат исламистичките партии во регионот ? Заоѓа ли политичкиот ислам?
Д-р Фуад Фархауи, марокански научник кој внимателно ги следи исламистичките движења во северна Африка и во моментов работи за Меѓународната организација за стратешко истражување (USAK) во Анкара рече: “” Муслимански браќа “поставуваат прашање за својот идентитет. Тие ја бараат душата своја и се обидуваат да се најдат себе. ”
“Муслимански браќа” се основани во 1928 година во Египет веднаш по распадот на Отоманската империја како реакција на залезот на отоманците. Нивната цел е да се формира заедница на отомански тип, односно калифат, истегнување надвор од границите на Египет. Под услов Египет прво да стане независен, а подоцна и република “Муслимански браќа” да се сретнат со големиот предизвик: менталитетот на национална држава. Движењето не било во состојба да ја искористи современата национална држава, што предизвика внатрешна дискусија за тоа дали тие треба да се прилагодат на националната држава или не. Фактот дека Мохамед Морс не успеа со управувањето – пред да биде соборен со државен удар од Сиси во 2011 година – исто така го продлабочи јазот во рамките на “Муслимански браќа”.
Денес “Муслимански браќа” се чини дека се разделени на три групи. Според Фархауи една од фракциите инсистира дека тие треба да продолжат со верските активности и да прекинат целосно секакви врски со државата. Многу е веројатно оваа дружина да стане салафистка и целосно да прекине со “Муслимански браќа”. Втората група сака продолжување на верската активност, почитувајќи ги правилата на државата, додека третата група се залага за дозволувањето на религиозните дела во позадина и претворање на движењето само во политичка партија. Со избувнувањето на Жасминовата револуција во 2011 година, многу од нив се вратија во Тунис.
Значи неодамнешна објавената позиција на “Муслимански браќа” не дава знак за конечна одлука или едногласност: побрзо тоа е демонстрација на внатрешните спорови. “Енахда”, политичката исламистичка партија во Тунис, е зафатена од истата дискусија. Иако комплексноста на расправата и димензиите кои таа ги опфаќа се доста различни. Лидерот на “Енахда” Ганучи е исламист со големо искуство во контактите со Западот од редовите на шкилата на “Муслимански браќа”. “Енахда”, која беше основана во 1981 година,и беше забранета од тунезискиот автократски водач Зине ал-Абидине Бен Али и самиот Ганучи беше изведен пред суд и загрозен од егзекуција. Ова доведе голем дел од членовите на “Енахда” да се засолнат во Франција и Велика Британија во 90-тите години на минатиот век. Со избувнувањето на Жасминовата револуција во 2011 година, многу од нив се вратија во Тунис, носејќи ги со себе западните концепти. Тоа, во замена, направи “Енахда” се базира на многу поголема слобода и напредна во споредба со другите политички исламистички движења во регионот, вклучувајќи го и Египет. Фуад Фархауи признава дека “Енахда” долго време ги советува “Муслимански браќа” да тргнат во иста насока, но тие ги пропуштаат овие совети .. Но очигледно “Муслимански браќа” во последно време се чини дека се импресионирани од успесите на “Енахда”. Покрај тоа, тие ги сфатија ограничувањата за самите нив во политичката сфера во последните пет години. Како резултат на тоа по-либералната фракција во рамките на групата ја направи последната изјава, штом “енахда” ја обелодени својата одлука за одвојување на религијата од политиката. Во прилог на интеракцијата помеѓу овие групи, влијанието на Турција врз политичките исламистички партии исто така е од витално значење. Ганучи често велел дека тој е променет “Енахда” по примерот на турската владејачка Партија на правдата и развојот (АКП).
Фархауи рече дека и “Енахда”, и “Муслимански браќа” специјално ја земаат за пример економската политика на АКП. Кога турскиот претседател Ердоган повика на секуларен устав за време на посетата на Каиро во својство на премиер во 2011 година, “Муслимански браќа” жестоко реагираа и го обвинија за мешање во внатрешните работи на Египет. Но изгледа групата беше под влијание на реториката на Ердоган и сега голема нејзина фракција очигледно ја следи неговата насока. Назад во времето – во 2003 година, Ердоган рече д аја “загрбиме визијата за националното движење и сега стануваме нова партија, мислејќи на усвојување од своја страна на реформистичката и прогресивна исламистичка програма, откажувајќи се од традиционалниот и специфичен исламистички курс. Неговото порака добие одек. Денес значителен дел од “Муслимански браќа” се движи кон овој модел. Нај критичната точка е дека оваа партија се приспособува кон модерната национална држава. Фархауи тврди дека “промената немаше да се случи во Египет без армијата”. Според него “Муслимански браќа” треба да се прагматични и реални, за да научат да работат во хармонија со државните институции. Арапските востанија не доднесоа демократизирање на Блискиот Исток. Наместо тоа “Муслимански браќа”, кои се најмоќното масовно движење во регионот, претрпеа тешки удари за време на овој процес. Денес од правна гледна точка на нив во Египет се гледа како на терористичка организација. Но тие дефинитивно се учат од сопственото искуство и сега бараат можност за излез. Промената која не дојде во регионот на патот на револуцијата, најверојатно ќе дојде преку еволуција – макар и само после долг и исцрпувачки пат. Во меѓувреме успехот или неуспехот на АКП имаат големо значење не само за Турција, но исто така и за еволуцијата на политичкиот ислам во поширокиот регион. /. “Хуриет”