Трошоците за новите авиони и воени бродови ќе се од буџетите до 2022 година.
Откако со децении се одложуваше непреченатао модернизација на воената авијација и флота, сега во рамките на следните 7 години бугарската држава ќе потроши рекордно голема сума – 2.312 милијарди лева.
Во четвртокот плановите на владата за купување на една ескадрила борбени авиони и два повеќе наменски бродат добија конечното одобрување на Народното собрание.
Пратениците со големо мнозинство му дадоа мандат на министерот Николај Ненчев за започнување на преговори за трансакциите. Купување на нови борбени авиони беше одобрена од 123 од 156 пратеници, а “за” купување на новото оружје за флота беа 111 од 143-ца пратеници. Лансирањето на процедурите беше поддржан од сите присутни пратеници од ГЕРБ, ДПС, реформистичкиот блок, АБВ и Патриотскиот фронт. Од БСП беа против, како и од “Атака”.
Поддршката на парламентот е принципиелен, како конкретните проекти веројатно ќе треба да добијат посебно одобрување на пратениците. Министерството допрва ќе избира помеѓу неколку варијанти за авионите, претстојат и преговори со потенцијални добавувачи и потпишување на конкретните договори.
Проценките на Министерството за одбрана се да бидат купени вкупно 8-9 ловци и соодветната инфраструктура и опрема, како за нив се предвидени над 1.5 милијарди лева. Околу 800 милиони лева ќе бидат потребни и за бродовите. Парите ќе се обезбедат преку гаранции од државата и од заеми, кои ќе се враќаат од буџетот, односно од даночните обврзници.
Како ќе се плаќа
“Целата сума е дистрибуирана до 2022 година, за да се намали товарот врз буџетот”, рече министерот за финансии, Владислав Горанов за време на сослушувањето во буџетската комисија пред една недела. Одобрението од парламентот е задолжително, бидејќи инвестициската програма излегува од рамките на еден буџет.
Главниот дел од трошоците се распределени во последните години, како според Горанов причината е да се доближи времето на испорака на машините со моментот на основните плаќања. Трошоците до 2019 година веќе се проектирани во среднорочната буџетска прогноза на владата.
Во оваа и следните три години буџетот ќе треба да плати вкупно околу 1.16 милијарди лева за бродови и авиони.
“Успеавме да ги вметнеме овие трошоци, без да бидат погодени значително други трошоци за буџетот. Тоа се добива благодарение на номиналниот пораст на бруто домашниот производ (БДП), што дава можност и за повеќе трошоци”, коментира министерот. Најмногу – 1.13 милијарди лева ќе бидат дадени во 2020 и 2021 година, а за последната година се предвидени најмалку средства – 30 милиони лева.
“Извесно е дека како обврска е зголемувањето на уделот на трошоците за одбрана и модернизацијата на армијата. Најмалку јас ќе почнам да бранам овие проекти од финансиска гледна точка. Но, изгледа, има потреба и поради тоа Владата процени дека се соодветни” рече Горанов. Според неговите зборови тоа се максималните можности на буџетот.
Пари и интереси
Високата сума по трансакциите беше една од главните теми на дискусијата пред гласањето во парламентот, која траеше речиси пет часа. Дебатата започна со изјавата на независниот Велизар Енчев, кој се прогласи за продолжување на ресурси на сегашните авиони и бродови.
“Која земја се откажува од авион со ресурс за уште 14 години. Или многу богата, или многу корумпирана, бидејќи од новите може да се земе провизија, а од продолжувањето на ресурси не може да се земе”, рече Енчев. Тој повтори и слухот дека од проектот за бродовите за флота ќе се фаворизира бизнисменот Кирил Домусчиев, како негови фирми ќе ги градат и опремување. Домусчиев за моментов нема таков бизнис.
Во одговор Валентин Радев од ГЕРБ објави дека има девет причини да не се продолжува ресурси на авионите МиГ-29. Според него нивната поддршка во следните 14 години ќе чини 1,6 милијарди лева, додека за новите ќе се потребни 1,5 милијарди лева. Борис Станимиров од реформистичкиот блок пак посочи дека новите бродови ќе ја служат флота 30-40 години.
Покрај тоа, сите разгледувани како потенцијални нови борбени авиони имале ресурс од 2000 часа работа на моторите пред поправка, додека кај сегашните Миг-29, тој е 350 часа.
Независниот пратеник Георги Кадиев објави дека очекувал повеќе убедливи одговори. “Главниот проблем е тоа ли е најважно за армијата при неисполнет услови, недостатокот на мотивација и замрзнувањето на платите. Освен тоа можеме ли да си дозволиме годишен трошок од 500 – 600 милиони лева.
Тоа е дополнителен дефицит од 0,8% “, рече тој. Според него се споменуваат само трошоците за стекнување, кои се околу 20% од сите по еден нов авион пример.” А оружјето, поправките, обуката. Да не стане како со хеликоптерите “, истакна Кадиев. Во одговор Нено Влајков од ГЕРБ објави дека и двата проекта се усогласени со МФ, освен тоа при пресметките 50% од коментираните износи се за стекнување, а другата половина се за сите други трошоци.
Атанас Зафиров од БСП најави дека тоа управување продава илузија дека “сиромашна Бугарија е во можност да купи нови авиони и бродови за милијарди”. Зафиров исто така смета дека нема проценки од каде ќе дојдат парите. Тој посочи дека освен 500 – 600 милиони годишно по договорите за авионите и бродовите за армијата ќе бидат потребни уште дополнително 150 милиони лева годишно за социјалните трошоци предвидени во подготвуваме нов закон за одбрана и вооружените сили. И се чудиш зошто не се нуди и максималното презакажување за 10-15 години, каква според него е светската практика, а се планира проектите да бидат исплатени за 5-6 години.
Поранешниот министер за одбрана Ангел Најденов сепак рече дека ќе го поддржи предлозите, иако парламентарната група на БСП ќе е против. “Ќе ги поддржам, бидејќи даваме зелено светло на разговорите, а идните параметри ќе се одобруваат дополнително од парламентот. Тоа е толку задоцнето решение дека за спроведување на сите планови за модернизација потребни над 5 милијарди лева”, рече Најденов.
Се изрази и поранешниот началник на Генералштабот на армијата, а сега пратеник од АБВ Михо Михов, кој посочи дека парите не се најважното во случајот, бидејќи тие нема да се вадат и плаќаат сега. Тој посочи дека е јавна тајна дека во моментов нема техника за сите формации на армијата која им ја ветуваме на НАТО дека се подготвени за борбени активности по потреба. “Во септември минатата година НАТО во нашите билатерални разговори изјави дека Бугарија е потрошувач, а не генератор на безбедност”, потсети Михов.
воените проекти
Министерството за одбрана разгледува три можни варијанти за стекнување на нов тип борбен авиони – шведските нови авионии “грипен”, “Еурофајтер” и Ф-16 – втора рака од Португалија. Според експертизата на воените сепак работењето на авионите “Еуровфајтер” е поскапа и Бугарија многу тешко може да си дозволи ваков авион. Така што изборот ќе е повеќе меѓу шведските “грипе” и Ф-16 – половни
од Португалија.
Неодамна, пак, Владата изненадувачки објави дека наместо да се надогради приоритетно трите белгиски фрегати, како што беше планот, ќе бидат купени два нови патролни брода. Плановите на кабинетот се бродовите да бидат изградени од бугарска фирма. Според проектот, договорот ќе биде поделен на три модули. Првиот ќе чини над 500 милиони лева и вклучува подготвена основен опција за бродовите. Во следните модули тие ќе се вооружуваат.
Војската има потреба и од трети проект – за над 230 борбени и помошни оклопни возила за околу 1 милијарда леваа, но тој се уште не раззгледан во владата.