По преродбенската емоционално одобренбена суперзделка за борбени авиони и бродови е сметка без крчмар, сметаат бугарските аналитичари. Нова техника за армијата е потребна само при многу строги проценки и колатерална штета за годините што доаѓаат.
Директно на прашањето – има ли потреба армијата од повторното вооружување? Да, има.
А мудро ли е одлуката на Собранието, тоа да одобри купување на ескадрила борбени авиони и нови корита за флота? Не, не е.
Во емоционалните решенија нема разум, нема логика, нема реализам и најчесто не работи во корист на националната безбедност. Она што се случи во парламентот, изгледа како организирана ненаситност за голема провизија.
Ова може да биде потврдено од секој трезвен човек кој мисли, кој го надгледува процесот на перверзните искривени реформи во армијата.
Дури самите дискусии во парламентот беа некако преродбенски емоционални. Многу не расположи некој пратеник, кој истакна дека треба да се купат нови борбени авиони, со аргумент од градинка. Нешто од сортата “ако вие сте против нови авиони, значи ги брани руските интереси”.
Тоа е толку разумен аргумент колку омилена да каже: “Штом не сакаш да купиш куќа на Вануату, значи не ме сакаш.”
За да не изгледа зборот “разум” апстрактно користената тука, нека се преведе потенцијалниот договор за борбени авиони и бродови со пример од бизнисот.
Кога некој има прекрасна идеја за бизнис за потфат му требаат пари и тој оди во банка.
Таму, како што знаеме, не аплаудираат на идеите, колку и да се генијални. Првото нешто што ќе побараат, е бизнис план.
Потоа ќе побараат можно детален план – анализа на пазарот, можност за наметнување на идејата, финансиски оправдувања, приходи, трошоци, профит, реинвестиција, живот на производот и итн, итн.
Покрај сите банки, ќе се обезбеди и контролира на извршувањето на бизнис планот- месечно, и ако нешто не оди како луѓето може да се интервенира во своја полза. А во бугарскиот случај ќе ви побара и гаранција во форма на некаков сериозен влог.
Ако поминеме кон колосален договор за вооружување улогите се следниве – банката сме ние, даночните обврзници. Клиентот е владата. Владата доаѓа кај нас и ни кажува дека има потреба од скапи играчки, бидејќи … и ни раскажува една исклучително убава бајка за лошиот змев и за златното јаболко кое јунакот мора да го задржи.
Велиме – можно е сè. Можеме да стане предмет на агресија од страна на секој – Русија, Турција, “Исламска држава”, вклучувајќи на горенаведениот змев. И тогаш ние треба да сме како вистинските банки и да прашаме: “Дечки, покажете ми бизнис план! Кои се заканите од змевот, какви тактики-технички податоци има тој, каков е протокот на огнот, кој исфрла и ни кажете колку точно оружје ни треба да го држиме настрана. Како ќе гарантирате финансиската операција, за чија сметка и каква ќе е тежината за општеството. И ако ни излаже, кој ќе понесе одговорност? ”
Ние не видовме никаков план, никаква оправдување, никакво финансиско колатерална штета, а да не зборуваме за залог. Залог би било – ако тоа не се случи според планот, јас ќе ја преземе одговорноста. Но како што реков, план немаше. Оттука натаму е тешко да се расудува, бидејќи во нормална банкарска ситуација едноставно доверителот ќе фрли во ѓубре предлогот на бизнисменот.
Првиот голем проблем е чисто финансиски. Владата ги нема тие пари во акции, ниту може да ги одвои од буџетот на армијата и покрај зголемените индикатори на економијата.
За да ги исполниме обврските кон себе и НАТО и за да можеме да модернизираме армијата, да се пополни дефицитот на кадрите се активираат во целосен обем програмите за подготовка и одржување на боевата готовност на пристојно ниво, воениот буџет би требало да биде над 2% од БДП . Тоа дури го презедоа како посветеност кон партнерите во Алијансата. Тоа во моментот е незамисливо, бидејќи треба да влијаат негативно врз екононски други сектори.
Во моментов буџетот на МО е 1,33 проценти од БДП, но реално парите се помалку од претходната финансиска година, што значи помалку од милијарда. Според прогнозите за наредните години во 2017 година на МО ќе бидат дадени 1.003.300 лева. А, во 2018 година – 1.003.711 лева. На овој фон Парламентот дозволи да бидат потрошени 2,312 милијарди лева. Само за авиони и бродови. Нека некој разумен човек ми објасни како точно ќе се издвои средства од буџетот за овие купувања?
Допрва ќе се гласаат и договори за уште милијарда за копнена техника и што ли уште не. Овие пари не можат да бидат одвоени од буџетот со такви скромни димензии. Ова може да биде на три начини. Да одвоиме од здравството или образованието, бидејќи таму буџетите се најголеми, да земеме уште еден кредит (уште во почетокот на должничката спирала) или да фатиме од гола златнаа жаба, да ја целувнеме и таа да стане 2,312 милијарди лева. Лева.
Но ајде да прифатиме дека овие пари ќе се појават, тогаш сметката на буџетот пак нема да излезе, бидејќи оваа техника има потреба од поддршка, како и старата, која нема да ги одложиме. Потребни се средства и за нејзината работа. Да не влегуваме во детали, но само заради неа воениот буџет треба да порасне сериозно.
Армијата одамна не ги извршува само обврските од смисла.
“Во последните неколку години значително се зголемија барањата на вооружените сили, а буџетот за одбрана како процент од БДП на државата за жал прогресивно се намалува”, призна дури претседателот Росен Плевнелиев.
Министерот за финансии, Владислав Горанов како технократ човек се испушти и рече: “Најмалку јас ќе почнам да бранам овие проекти од финансиска гледна точка. Но, изгледа има потреба и поради тоа Владата е проценија дека се соодветни. ”
Вториот многу голем проблем, кој само по неколку месеци или најмногу година ќе извлечеш на виделина, е личниот состав. Луѓето. Оваа техника, без луѓето е само една добра провизија за сметка на даночните обврзници.
Најголем проблем сепак е во недостатокот на јасност какви задачи ќе ги извршува Армијата во следните десет години на пример? Ќе ги чува границата од бегалци, ќе спасува давениц и имигранти, ќе се бори со Русија, ќе учествува во мисии во Сирија и Украина, ќе помогне државата при катастрофи? Што точно од тоа и како ќе помогнат во рамките на реален буџет новите купувања. Тоа е најважно. Инаку не си чинат милијарди за да гледаме паради.
Огромен дел од милијардите потрошени за одбрана во текот на годините, се потроши на тој емоционален, неоправдан со планови средства и затоа состојбата на армијата е непристоена.
Постојат два начина да дознаеме дали овој договор е вредно само по себе.
Ако за 2017 година буџетот на армијата не се зголеми за 10 отсто, а потоа во рок од 5 години не достигне ниво над 2% од БДП, значи тоа е сметка без крчмар. И второ, ако после 5 години некој каже: “Јас им купив авиони, бродови, а тие видете – дотераа армијата до протачки стап.”