“Диктаторите”, предупреди Маргарет Тачер, “не мислат како нас.”
Ќе рече: ако се однесуваме кaко нив, се едно во каква варијанта ќе бидат со нас – ни еќе собираме само јадови.
Маргарет Тачер беше една од последните западни лидери кои ги разбраа работите околу тоа. Затоа лидерите на СССР ги беше страв од неа, уште пред да стане премиер; не друг, туки армискиот весник “Краснаја ѕвезда” и го даде нејзиниот прекар “Железната лејди”. Подоцна Тачер успеа да ја победи аргентинската хунта во Фолкландски војна, бидејќи им влезе во главите на генералите – и ги надигра. Додека имитираше преговори со нив, за да избегне војната, таа цело време го знаеше следново: тие не се како нас. Тие мислат поинаку. Секоја покана за компромис, секое пројавување на добро воспитување тие го толкуваат на еден и само еден начин: таа женска е слаба, има страв од нас, по ништо нема да отстапиме, затоа сме мажи. Така го пробрати против себе светското јавно мислење, побараа војна и ја загубија; потоа ја загубија и власта во државата.
Се сетивме на сето тоа оној ден, кога ги читавме првите западни анализи и позиции по задушувањето на превратот во Турција. Логиката беше иста:
– Прво, против превратот одлучно застанаа сите противници на Ердоган, од опозициските партии, чии лидери тој ги гони, од Курдите, кои пукаат по улиците; а штом е така, доаѓа
– Второ: сите се здружија во чување на демократијата; и затоа
– Трето: играта на Ердоган сега е да допре до сите и да ја обедини нацијата.
Молам? Што пак? Ердоган можеби требаше да направи такви заклучоци, ако беше нешто како нас. Но тој не е како нас. Тој е сосема друг.
Тој е диктатор
и него не го интересира никакво единство на нацијата – најмалку врз основа на демократијата.
Ердоган е диктатор. Она што сака, е целата власт. Она што е подготвен да направи за таа цел е – сè. Да убие толку луѓе што треба. Да ликвидира цели етноси или професии, ако е потребно. Тој не сака обединување на нацијата, а органски бара растворање на сите во себе – т.е. на оние “сите”, кои останале присутни, откако тој ги ликвидирал останатите, оние кои одбиваат да се растворат во него.
Што мисли Ердоган во моментов? Она што во такви случаи мислат сите диктатори, од антиката до денес. Не мисли: да сум благодарен на сите, внатре и надвор, кои ме поддржаа. Благодарноста е слабост; таа е за женките. Затоа си мисли: тие ме поддржаа? Слабаци. Оние кои ме поддржаа во внатрешноста – нив ќе ги напикам во глувчешка дупка. За да не зависам од нивната поддршка никогаш повеќе. А оние кои ме поддржаа однадвор – Обама, ЕУ и слично – на нив ќе им размавнам тупаница по носот, да престанат да ми читаат предавања по владеењето на правото.
Владеењето на правото, мисли си Ердоган, е за женските. Затоа таа Федерика Могерини, наместо да седи кај нив и да мие нозете на мажот свој, нешто ми пелтечи за закони. Женска работа.
А сепак јас сум маж. Така мисли Ердоган.
Така мислат сите диктатори и не е потребно да ги познаваш сите, за да знаеш што им е во главите. Бидејќи сите се ист тип; варијациите се минимални – главно локална егзотика.
Затоа беше апсолутно, кристално, продорно јасно дека по неуспехот на превратот Ердоган нема да го зајакнува законот или да ја обединува нацијата. А ќе прави се она како Хитлер, по неуспехот на обидот за преврат против него во 1944 година: јавно ќе се шири, со садистичка филозофија и со таква жестокост дека никој никогаш повеќе да не се осмели дури да помисли нешто против Фирерот.
Хитлер, кога ги фатил своите неуспешни „пучисти„ ја заповедал следнава постапка. Фаќаш кука за месо, еден број – од оние големите, на кои и висат цели телиња. Ја пикаш кукаат, откај грбот, меѓу две ребра на „пучистот“ и го издигаш со помош на соодветна рачка или јаже, над земјата, па да доделување на влечната кука во грбот и да се гърчи максимално долго. Сликаш тоа и го и тоа го пушташ во јавноста, таа како филмот – да го гледаат сите.
Нема што Ердоган да направи нешто да е многу поразлично. Тој не мисли како нас
Тој мисли како Хитлер (Ленин, Сталин, Брежњев, Путин, Каримов, Лукашенко, Туркменбаши, Алиев, Галтиери, Пиноче, Мусолини и др.)
Диктаторите немаат внатрешни инхибиции. Единствените ограничувања врз нив се надворешни ограничувања на нивната волја – народен отпор, или подобро координиран меѓународен однадвор. Секое признание, секоја учтивост или љубезност, секое повлекување пред нивната волја тие сфаќаат како слабост и продолжуваат да притискаат. Од притисок на притисок и, нејќеш ли – војна. Какво изненадување.
По уште едно деноноќие, шокиран (како што беа по повод Хитлер во 1938-ма, по повод Сталин во 1945-та, по повод Брежнев и Хомеини во 1979-та, по повод Путин во 2014-та …), западните политичари и аналитичари како што го земаат свиокот во правилна насока. Откако го гледаа сечењето на војнички глави, повиците за бесни противниците и апсењето на 3 000 судии, се продискутирало за кршење на законот и слично. Останува да се надеваме дека ќр тргне по овој пат, денес-утре ќе сфатат дека е време да се врши притисок за воздржување. Пред уште еден диктатор да нападнал уште мала соседна држава, за да покаже каков е маж …
Бидејќи диктаторите не се како нас. Затоа се диктатори.