Дали претседателот на Русија Владимир Путин е оној кој ќе го избере следниот американски претседател?
Не мислам така. Но читајќи ја лавината од коментари за можна руска интервенција во американската политика, човек би можел да остане со друг впечаток, пишува Иван Крастев во анализа за “Њујорк Тајмс”.
Тоа ме потсетува абсурдистката повелба на рускиот сатиричар Виктор Пелевин “Операција Burning Bush”. Во неа се раскажува за скромен руски професор по англиски јазик, обдарен со силен глас, кој е привлечен за посебна разузнавачка операција: да зборува со претседателот Џорџ В.
Буш преку имплант во забот ги следи инструкциите на Кремљ, наставникот, претставувајќи се дека зборува во името на Бог, му пренесува на 43-тиот американски претседател да навлезе во Ирак.
Понатаму во повелбите разбираме дека и ЦИА во 80-тите години имале слична операција – тогаш духот на Ленин успеал да го убеди Михаил Горбачов да ја започне перестројката и на тој начин да се стави почетокот на синџирот на настани кои доведоа до распадот на Советскиот Сојуз .
Всушност ЦИА не сторила ништо такво, иако сигурно се занимава со инвентивни обиди за време на Студената војна.
Но, спротивставувајќи во двата заговорот, Виктор Пелевин поставува параноја, ја обзеде Москва – според неа сето лошо што се случува во Русија, е резултат на таен американски заговор. Пелевин ја пишува оваа повелба пред оваа американска претседателска кампања, но во денешниот контекст таа може да се однесува и за двете страни.
Антиамериканската параноја во Русија тешко може да биде потценета. Руските лидери ги зеле за здраво за готово дека масовните протести во Москва во 2011 година и 2012 година беа организирани од странство, како и дека револуцијата на Евромајдан во Украина во 2013 година и 2014 година била инспирирани и финансирана од Западот. Дури падот на цените на нафтата за нив е заговор на ЦИА.
Нивната лудост се основа на едно рационален прием. Во еден взаемен свет во кој границите меѓу надворешната и внатрешната политика стануваат нејасни, мешање во внатрешната политика на твојот противник – дури и на твојот сосед – е лесна и прифатлив дел од играта.
А сепак е впечатлива до таков степен и истиот те тера на конспиративна размислување дека е навлезан од страна на Запад. Голем број коментари ја гледаат сенката на Путин зад сè – од Brexit и бранот на евроскептицизмот во Западна Европа до подемот на Доналд Трамп во Америка. “Паниката од Путин” на Запад е толку сеопфатна, како и убеденоста на Кремљ во намерите на Западот.
Навистина, како што се вели и во познатата шега, тоа што човек е параноичен, не значи дека не го извршува. Логично е Путин да го сака Трамп да биде следниот претседател на Америка (иако рускиот претседател треба да внимава што си посакува).
А демократите во САД имаат целосна основа да се срамат од можна интервенција на Москва во внатрешната политика на нивната партија.
Н,о е потребно силно претерување, за да се дозволи изборите да бидат решени од руската интервенција или дури дека Русија ќе се обиде да го направи тоа. Активностите на Кремљ личат повеќе на контравези на “унапредувањето на демократијата”, спроведено од САД во земји како Русија, преку поддршка на либерални невладини организации како начин за оспорување на Путиновииот монопол врз власта.
Тоа навистина е иритирачки и предизвикува загриженост, но не е вистинска закана. Надлежен проблем се состои во тоа каде не води оваа параноја. Западни политичари и коментатори со зачудувачка леснотија се подготвени да ја обвинат руската пропаганда или манипулациите на Федералната служба за безбедност за проблемите во нашите демократии.
Очигледно Путин ќе победи од Brexit, може дури и да е дал едно рамо, но во тоа ли е проблемот? Дали ксенофобичните апели на г-дин Трамп ќе исчезнат за една ноќ, ако Кремљ застане зад Хилари Клинтон? Конфузни во мислењето дека “Путин е виновен”, како лајкт мотив е поддржан од сериозни западни политичари, аналитичари и медиуми, но се состои во тоа дека оваа позиција го претставува рускиот лидер како семоќен, додека сите други изгледаме немоќни.
Обвинувањет на Москва не ни дава можност да разговараме темелно за сериозните проблеми со кои се соочуваме како општество, и не тера да ја поедноставиме несигурноста и опасностите во еден уште взаемен свет, кој во суштина се сведува на ривалство меѓу големите сили.
Тоа не ни помага да се разбере подобро Русија и природата на нејзиното управување, ниту пак ни овозможува да се прилагодиме на ефективната политика во однос на Москва. Паниката од Путин освен тоа ненамерно поддржувана од тврдењето на Кремљ дека Русија е управувана од силен и голем лидер, и тоа во момент кога руската влада не може да обезбеди ниту економски напредок, ниту социјална правда во својата земја.
Оваа паника ненамерно работи во корист на пропагандата машина на Путин, засилувајќи ја сликата на Русија како светски геостратешки нинџа кој ги менува резултатите од изборите и манипулира со информатичката мрежи, без да остава траги.
Пораката дека “Путин е виновен”, не е само пропагандна стапица, но и сомнителна изборна стратегија. Неодамнешна студија на истражувачкиот центар “Пју” покажа дека иако повеќето Американци и Европејци се однесуваат негативно кон рускиот претседател, мнозинството од Американците не се чувствуваат заплашени од Москва.
Тие се загрижени многу повеќе од тероризмот, радикалниот ислам, сајбер нападите, загубата на работни места, најевтините стока од Кина и најмногу – од миграцијата. Фокусирајте се на Путин само валидирајте пораката на републиканците дека демократите изгубиле контакт со обичните Американци и нивните проблеми. Трамп може и да е кандидат од пеколот, но вниманието кон Путин го прави г-ѓа Клинтон да изгледа како кандидатот од вчера.
Во денешниот чукнат свет главен приоритет на следниот американски претседател треба да биде да се задржи здраво разумското размислување на Америка. Надминувањето на паранојата од Путин ќе биде првиот чекор кон еродирањето на дестабилизирањето на руското влијание во меѓународните односи.