Во името на европската енергетска безбедност приватен телохранител во темносина униформа, со пилотски очила и бејзбол капа ја обиколува шумичката од маслинови дрвја во јужна Италија.
Растенијата се 231 на број, кои странично се ограничени со камени ѕидови и се наоѓаат на прашливи рамнина блиску до јадранскиот брег. Оваа навидум невина слика ја заканува реализација на проектот за гасоводот вреден 45 милијарди долари, преку кој треба да се пренесува сино гориво од Централна Азија и да обезбеди енергетската независност на Европа од Русија, раскажува “Ројтерс”.
Локалните власти сакаат маршрутата на гасоводот да се префрли од шумичката, во која некои од дрвјата се стари над 400 години. Инвеститорите сепак имаат дозвола од властите во Рим да дејствуваат под услов да ги преселат растенијата.
Бидејќи се плашат од протести на локалното население, меѓународниот конзорциум, во кој влегуваат “Бритиш петролеум”, Азербејџанската државна компанија СОКАР и италијанската Snam, е најмена 24-часовна заштита.
Но всушност работата во италијанската дел на Трансајадранскиот гасовод не може да продолжи без согласност на локалните власти. Така се создава опасност од одложување на проектот, за кој плановите се во рамките на 4 години да може да ги покрива потребите еквивалентни на 10% од руските испораки на гас.
Маслинови градини во која најстарите дрвја се признати од страна на УНЕСКО за дел од светското материјално наследство, на далеку не се симбол само на слабите алки во европската енергетска безбедност. Тој илустрира проблем кој е во центарот на најголемата промена на Уставот на Италија: способноста на локалните власти да блокираат решенија на Рим.
“Ниту еден од регионите не е задоволен од предложените реформи, бидејќи тие се плашат дека ќе бидат во премногу обесправени спрема централната влада и ќе треба да имплементираат проекти кои не ги разбираат – како TAP”, изјави Микеле Емилијано, регионалниот гувернер на Пуља – најголемиот производител на маслиново масло во Италија и популарна туристичка дестинација.
Претходно италијанското Министерство за економски развој ги обвини властите во Пуља дека ги користат маслиновите градини крај Мелендуно и илјадници други дрвја низ маршрутата како оправдување да го блокираат проектот за гасоводот.
“Ако промените (предложени од премиерот Матео Рензо) минат на референдумот, тоа ќе се обезбеди правична распределба на властите, особено во енергетскиот сектор”, објаснува министерот Карло Календа.
Меѓународниот конзорциум за TAP објаснува дека побарал од Рим да соработува со Пуља за решавање на проблемот со преместувањето на дрвјата и очекува прашањето да се реши многу наскоро.
“Дури и ако давањето на зелено светло се одложи, тоа ќе значи само дека ќе имаме помалку време за преместување на дрвјата, но проектот нема да запре”, објаснува регионалниот менаџер на TAP за Италија Микеле Марио Елијана.
Нов живот или пропаст за економијата
Локалните жители се поделени по прашањето со гасоводот. Плановите предвидуваат цевките да стигнат сосема блиску до плажа и луѓето стравуваат дека тоа ќе му наштети на туризмот. Покрај тоа, не мислат сите дека TAP ќе ја заживее економијата на регионот.
За возврат претставници на конзорциумот се бранат со аргументот дека слични цевки се положени до 8 други познати италијански плажи и тоа не предизвикала загуби на туристичкиот сектор.
Гувернерот Емилијано сака гасоводот да биде пренасочен кон градот Бриндизи, од каде може да се поврзе со веќе постоечка гасоводен инфраструктура.
Други – како градоначалникот на Мелендуно Марко Поти, се плашат дека пренос ќе ги направи дрвјата ранливи на бактерија која уништи десетици илјади дрвца последниве години.
Според планот Рим предвидуваше инвеститорите да преместат 10. 000 дрвца, да ископаат ров за гасоводот и во подоцнежна фаза растенијата да бидат вратени и пресадени на истото место.
Пуља заканува да се обрати до Уставниот суд, ако проектот тргне без нејзино одобрување.
Трансајадранскиот гасовод (878 км) ќе тргнува од грчко-турската граница и ќе минува низ Грција, Албанија и Јадранското Море до малото италијанско гратче Сан Фоча.
Ова е последната фаза од т.н. Јужен гасен коридор, кој секоја година треба да снабдува со 10 милијарди кубни метри природен гас (со можност да се зголеми до 20 милијарди Кубни метри). Во Европа ќе доаѓа од Азербејџанскотонаоѓалиште “Шах Дениз 2”. За Брисел тоа е начин за диверзификација на изворите на енергија и поголема независност од најголемиот снабдувач Русија. Италија увезува 90% од својата енергија и со TAP би си дозволил да стане гасен центар во Јужна Европа.
Рим и меѓународниот конзорциум тврдат дека работата на гасоводот е започната на 16 мај. Но, според властите во Пуља реални активности нема. Тие се повикуваат на процесот на одобрување на проектот да биде започнат одново.