Минатата година Русија и Белорусија не успеаја да се договорат за отплатата на белоруски долг за рускиот гас, кој веќе надминува 400 милиони долари. Спорот се пренесе и во новата 2017 година. Со цел да изврши притисок врз западниот сосед и да си ги собере парите, Русија објави дека ќе намали испораките на нафта кон Белорусија.
Проблемот настана кога во почетокот на 2016 година Белорусија побара намалување на цената на суровините, а потоа по сопствено решение почна да плаќа помалку.
Белоруски политиколог доц. Кирил Коктиш, професор на Катедрата “Политичка теорија” на Московскиот државен институт за меѓународни односи, коментира дека пораката од новогодишниот говор на претседателот Александар Лукашенко, кој рече дека независна Белорусија се покажала во епицентарот на светските геополитички и економски настани и дека е заложник на економската ситуација.
“Доста е комплицирано да се каже за кого се адресирани овие зборови. Не можеме да кажеме дека Белорусија е во епицентарот на настаните. Источна Европа беше во епицентарот пред 2-3 години, но сега веќе епицентарот е Блискиот Исток. А за тоа дека Белорусија стана заложник – да. Таква е најчесто судбината на малите држави, особено од Источна Европа – да бидат заложници на геополитичката ситуација. Да, Белорусија ја понесе штета и од падот на цените на нафтата и од санкционната војна меѓу Западот и Русија “, рече тој.
“Таа не освои дури од руската Програма за замена на увозот. Оваа идеја многу се дискутираше, но не се реализира очигледно резултат на пропусти од страна на белоруски дипломатија во контактите со Русија. Фактот дека Казахстан успешно се вклучи во руската Програма за замена на увозот покажува дека тоа практично е можно “, додаде тој.
Предвид силните врски меѓу економиите на двете страни на конфликтот меѓу Белорусија и Русија за долгот за рускиот гас ќе биде решен, прогнозира доц. Коктиш.
“Овие конфликти секогаш се решаваат. Нешто повеќе, несогласувањата меѓу Белорусија и Русија се економски, а не политички. Ова го истакна самиот Александар Лукашенко, на Ден на жалоста кој се одржува во Белорусија во спомен на загинатите во несреќата со рускиот воен авион Ту-154 во Црното Море. Тоа се економски несогласувања кои не содржат во себе маркер за политички противречности, уште повеќе дека Белорусија нема кој знае какви други политички алтернативи. Европа не е подготвена да предложи алтернатива, а ми се чини дека во блиска иднина нема да има и финансиска можност за тоа “, смета тој.
Односите меѓу Русија и Белорусија ќе се развиваат нормално, категоричен беше професорот. “Ако имаше некој да стои отстрана со вреќа пари, би можело да се зборува и за алтернативи. А во моментов сите се со скинати џебови. Прашањето е под какви услови ќе бидат решени економските спорови кои постојат во моментов меѓу Белорусија и Русија. А дека односите ќе се подобрат, за ова прашање нема особени сомнежи “, објасни тој.
Откако Европската унија ги укина санкциите во однос на Белорусија, а претседателот Лукашенко се прогласи за проширување на соработката со ЕУ, оваа недела беа откажани и визите за Белорусија за граѓаните на голем број земји, меѓу кои целата Европска унија и САД. Според Кирил Коктиш постои нормализација на односите, која може само да се поздрави, но и која има и карактер на симболично наддавање со Русија.
“Друго е прашањето дека геополитичката замав потешко се решава. Јасно е дека сите овие симболични гестови – укинувањето на визите, барањето на белоруското МНР дека Белорусија се надева на продлабочување на односите со САД, се инструмент за притисок врз Москва. Минск има доволно здрав разум, за да не се надева на некаква сериозна помош од Запад. Целта е очигледно да ја убеди Русија да биде зборлеста, бидејќи во спротивно ќе следи кривина на Запад. Колку може да биде успешна оваа политика, не можам да прогнозирам “, појасни тој.
Кирил Коктиш ја исклучува варијанта за развој според украинско сценарио во Белорусија: “Ова е исклучено. Белорусија и Украина имаат сосема различни традиции. Во Белорусија уште од времињата на Полоското кнежевство, постои традицијата на државност. Додека да речеме централниот дел на Украина – Хетманшчината, земјиштето на запорожките козаци, по традиција се бореле со државата, која се сметала за нешто надворешно, страно. Овие разлики во традициите ги условуваат кардиналните различните методи за решавање на проблемите од општеството. Така за Украина од XV век е легитимната власт секогаш бил мајданот. Во Белорусија традиционално спорните прашања се решаваат преку механизмите на државата, а не преку спротивставување на државата. Затоа и појавата на Мајдан во Белорусија е невозможно “.