Пет сценарија се во оптек за иднината на Европа – ова го предложи претседателот на Европската комисија, Жан-Клод Јункер во денешниот говор пред европратениците.
“Бела книга” за ЕУ е создадена по повод шеесетите годишнина од потпишувањето на Договорите од Рим, со кои се создаваат основите на Унијата – Европската економска заедница и Европската заедница за атомска енергија.
Населението и економската важност на Европа се намалуваат, додека другите делови на светот бележат раст. Во 2060 година населението на ниту една земја од ЕУ нема да биде дури 1% од населението во светот – добра причина да сме сплотени, за да постигнеме повеќе, истакна Јункер.
Сценарио 1: Продолжуваме како досега- ЕУ-27 да се фокусира на исполнувањето на програмата за позитивни реформи. До 2025 година тоа може да значи:
– Европејците можат да возат автоматизирани автомобили, но може да се соочуваат со проблеми кога преминуваат границите, бидејќи продолжуваат да постојат одредени правни и технички пречки.
– Европските граѓани генерално може да патуваат во странство, без да треба да запираат за проверка на документите. Поради засилените контроли за безбедност на патниците им се наметнува да одат на аеродромот или железничката станица пред заминувањето.
– Единството на 27-те земји се задржува, но сепак може да биде подложено на тест при појава на големи спорови.
Сценарио 2: Останува само еден пазар – единствениот пазар постепено застанува во центарот на ЕУ-27, бидејќи 27-те земји членки не успеваат да најдат заеднички јазик во повеќе области на политиката. До 2025 година тоа може да значи:
– Преминувањето на границите со цел бизнис или туризам станува потешко поради редовните проверки. Наоѓање на работа во странство е потешко, а трансферот на пензиските права на друга држава не е загарантирана. Луѓето кои се разболуваат во странство поднесуваат големи медицински трошоци.
– Европејците немаат тенденција да користат правила за поврзани автомобили поради недостатокот на правила и технички стандарди кои важат на целата територија на ЕУ.
– Решавањето на проблеми кои влијаат на повеќе од една земја членка, станува потешко.
Сценарио 3: Оние кои сакаат да направат повеќе, прават повеќе – ЕУ-27 продолжува како досега, но им дава можност на оние кои сакаат односно на земји да направат повеќе заедно во одредени области, како одбрана, внатрешната безбедност или социјални прашања. Се јавуваат една или неколку “коалиции на оние кои сакаат”. До 2025 година тоа може да значи:
– 15 држави членки создаваат полициски и судски куќишта за борба против прекуграничниот криминал. Информациите поврзани со безбедноста, се разменуваат веднаш, бидејќи националните бази на податоци се целосно меѓусебно поврзани.
– Поврзувањето со автомобили се користат во 12 земји од ЕУ, кои се согласиле да ги хармонизираат своите технички стандарди и правила за одговорност.
– Произлегуваат прашања за транспарентноста и отчетноста на различните нивоа на одлучување.
– Правата на граѓаните загарантирани со правото на ЕУ, се разликуваат во зависност од тоа каде живеат луѓето.
Сценарио 4: Правиме помалку, но поефикасно – ЕУ-27 и се фокусира на постигнување на повеќе и побрзи резултати во избрани области на политиката, така се прават помалку во други области, за кои се смета дека неговите активности немаат додадена вредност. Вниманието и ограничените ресурси се насочени кон одредени области на политиката. До 2025 година тоа може да значи:
– Европска управа за телекомуникации ќе има овластувања да ослободува радиофреквенции за прекугранични комуникациски услуги, на пример фреквенции кои се користат од поврзаните автомобили. Тој исто така ќе ги брани правата на корисниците на мобилни услуги и интернет насекаде во ЕУ.
– Нова европска агенција за борба против тероризмот помага за одвраќање и спречување на тешки напади преку систематско следење на осомничени лица.
– Појасно концентрација на ресурси и внимание во одредени области и помага на ЕС- 27 да дејствува побрзо.
– Европските граѓани чувствуваат дека ЕУ дејствува само кога тоа носи вистинска додадена вредност.
Сценарио 5: Правиме многу повеќе заедно – земјите од ЕУ решаваат да делат повеќе овластувања и ресурси и да земат повеќе решенија заедно во сите области. Земат се побрзи одлуки на европско ниво, кои брзо се применуваат. До 2025 година тоа може да значи:
– Европски граѓани кои сакаат да поднесат жалба против предлог за проект финансиран од ЕУ за ветерни турбини во нивната околина, не можат да се поврзат со одговорниот орган, бидејќи им велат да се сврти кон надлежните европски органи.
– Поврзувањето автомобили се движат непречено во Европа, бидејќи постојат јасни правила за одговорност, кои се применуваат во целата ЕУ. Возачите можат да се потпрат на агенција на ЕУ, која наметнува почитување на правилата.
– Ризик од отуѓување на делови од општеството, кои чувствуваат дека ЕУ нема легитимитет или дека е одзел премногу овластувања од националните власти.
“Пред 60 години основачите на Европа избраа да обединат континентот со силата на законот наместо со силата на оружјето. Можеме да бидеме горди на тоа што сме постигнале оттогаш. И најмрачните ден за нас во 2017 година ќе биде далеку спокоен од кој и да било, од претходниите на бојното поле “, изјави Јункер.
Белата книга е придонесот на Европската комисија кон самитот во Рим, на која ЕУ ќе разговара не само достигнувања во последните 60 години, но и иднината како унија од 27 земји. Белата книга означува почетокот на процесот за решавање на ЕУ-27 за иднината на нивниот Сојуз. Со цел промовирање на оваа дебата Европската комисија, заедно со Европскиот парламент и пројавуваат интерес држави членки, ќе организираат серија на “Дискусии за иднината на Европа” во европските градови и региони.