Во Москва зачестија посетите на либиски политичари. Вчера ја посети премиерот на Либија Фајез Сараџ. Целта на преговорите била со посредство на Кремљ да се уреди конфликтот меѓу либиската влада, армијата и парламентот, како резултат на што земјата е поделена на два дела, посочува The Times, цитиран од РИА Новости.
Што се случува во Либија? Според британскиот весник The Times, со молба до Москва да ја игра улогата на посредник се обратила владата на Италија. Таа направила тоа и покрај незадоволството на сојузниците од НАТО. Во Рим сепак се крајно заинтересирани од решавањето на миграциската криза во Либија, бидејќи протокот бегалци од Северна Африка поминува низ Апенинскиот полуостров.
Проблемот е во тоа што поддржана од Западот влада на Сараџ во Триполи не ја контролира целата територија на земјата, а Русија поседува влијание врз неговите политички противници. Сараџ претставува Западна Либија, а во Триполи заседава владата на преодниот период. На исток во власта се држи опозицискиот парламент – Палатата на претставниците. Двете власти не се признаваат меѓусебно.
Парламентот го именува Врховниот командант на Армијата 73-годишниот генерал-полковник Калифа Белкасим Хафтар кој по успешното освојување на нафтените терминали веќе е фелдмаршал. Тој се стекна со огромен авторитет во армијата. Хафтар во последно време ја посети Москва на два пати: во јуни се сретнал со министерот Сергеј Шојгу, во ноември разговарал со министерот за надворешни работи, Сергеј Лавров, со високи воени и со претставници на ВПК.
Либија има потреба од оружје, но ОН е спроведено ембарго. Во јануари 2017 година Хафтар демонстративно го посети рускиот авионосац “Адмирал Кузнецов”, од каде што оствари видеоконференција за одредени работи Сергеј Шојгу. Официјално е земена “борбата против тероризмот”, но многу европски изданија тврдат дека е разгледана можноста за испорака на оружје на либиската армија.
Руски експерти велат во еден глас дека ако Москва има во Либија свои сојузници, тоа обезбедува долгорочна перспектива: многу милиардни договори за оружје, за изградба, за нафта. Се затвора медитеранскиот синџир Либија, Египет, Либан и Сирија. Кон нив треба да се додаде Турција со Босфорот. За разлика од Запад и особено НАТО, Русија не пролеја таму крв и затоа и веруваат на зборот.
Фелдмаршал Хафтар – духовниот син на Гадафи Калифа Хафтар бил близок пријател, сојузник и истомисленик на Моамер Гадафи, членуваа заедно со него во социјалистичката илегална група “Слободни офицери”, во 1969 година заедно со Гадафи учествувал во соборувањето на кралот Идрис І. Последователно непосредно раководел со повеќето од воените операции во Либија.
Во овие години Хафтар не еднаш го посетувал СССР, дипломирал таму воена академија. Затоа сега на преговорите во Москва не му требаат преведувач. Гадафи високо го ценел Хафтар, иако бил само со една година постар, го нарекувал свој “духовен син”, го направил генерал и го назначил за началник на Генералштабот.
Се нагло се промени во 1987 година – тогаш за време на чадско-либискиот конфликт Хафтар при нејасни околности спаѓа во заробеништво. Гадафи сепак сметал дека неговиот генерал не може да се предаде жив и јавно се откажал од него. Хафтар за возврат се почувствувал предаден. Наскоро генералот избегал од заробеништво во Кенија, во почетокот на 90-тите години заминал за САД.
Последните 20 година мирен живот во Вирџинија, каде што се наоѓа штабот на ЦИА. Можни се верзиите за соработка меѓу нив, бидејќи е нормално тајни служби да “гледаат” пензионер со такво бурно минато. Уште во почетокот на граѓанската војна, во март 2011 година Хафтар пристигнува во Бенгази и се приклучува на бунтовниците.
Генералот, иако го прекршил заветот кон со Гадафи, го сочувал својот воено-секуларен и левосоциалистически ориентиран светоглед, и затоа веднаш влегува во конфликтот со исламистите. Направени се му неколку обиди за атентати. Со оваа околност најверојатно е поврзан политичкиот избор на Хафтар во корист на Палатата на претставниците, а не кон преодната влада во која на позиции се “умерени” исламисти.
Самиот Хафтар веќе го нарекуваат “втор Гадафи”, а поради промосковската позиција го нарекуваат “либискиот Башар Асад”. Главниот проблем на фелдмаршалот е таму дека меѓународната заедница, пред се Вашингтон и Брисел, не го поддржуваат него, туку преодната влада на Сараџ. Од формална законска гледна точка, статусот на Хафтар не е јасен.
Конкретно неговото назначување за командант на армијата исто така предизвикува прашања. Апсолутно неспорно е дека, сепак, во источна Либија Хафтар ја фокусира во рацете реалната власт и реално се спротивставува на џихадисти. За тоа одлично сфаќаат и умерениот либиски премиер Фајез Сарадж, така и САД и ЕУ. Истовремено таму предвидуваат дека зачестените контакти меѓу Москва и Хафтар можат да доведат до изградба на руската поморска база во Бенгази. Со тоа Западот покажува дека се уште страда од изедначување својот антирусизам со опасноста од тероризмот.