Не е лесно да си на чело на организација со 193 земји членки. Трпението и вештината да преговара се карактеристични за новиот генерален секретар на ОН Антониу Гутериш. По првите сто дена откако ја презеде функцијата, е јасно едно нешто: глобалната политика не станува полесна, но лидерот на ОН, кој е Португалец, е подготвен да ја извршува својата улога.
Денеска се навршуваат сто дена откако Антониу Гутериш го презеде водството на ОН. Една од најважните средби се одржа уште пред да стапи на должност – во Москва, каде беше примен од рускиот претседател Владимир Путин.
Тогаш Гутериш веќе беше избран да го замени Бан Ки-мун, како генерален секретар на Обединетите нации.
Кога беше прифатен како иден шеф на ОН, Путин го поздрави неговиот избор, но како предупредување, велејќи следново на Гутериш: “Ова е многу одговорна и сложена позиција”.
Работата на генералниот секретар навистина е комплицирана. Колку успешна ќе се активностите на Гутериш по конфликтите во Сирија, Северна Кореја, Украина или во овој меѓу Израел и Палестина, зависи од тоа како се гледа на неговата личност и не неговиот менаџерски стил?
Дали треба да го следи примерот на својот претходник Бан, да биде завршен дипломат и да положи голем дел од проблемите на свои специјални претставници? Или треба да преземе работите во свои раце?
Ако првите сто дена воопшто можат да бидат некаква индикација, Гутериш сака да биде активен раководител – “генерален”, а не само секретар.
Само една недела откако ја започна работата во седиштето на ОН во Њујорк, Гутериш замина за Швајцарија. Првото нешто во неговата агенда беа преговорите со лидерите на Грците и Турците во Кипар, поделен на две зони од 1974 година
На преговорите во Женева, каде Гутериш се вклучи лично во дебатите, Кипар добија надеж дека островот ќе може да се обедини по 40 години поделеност. Преговорите беа прекинати во февруари, но Гутериш чини напори во обидот да го одржува дијалог со лидерите на двете земји.
Тој не го одвлече вниманието и од хуманитарните кризи во африканските држави Јужен Судан и Сомалија.
Како висок комесар на ОН за бегалци Гутериш ги посети бегалските кампови, и се соочи со огромна имиграциска криза за времето додека ја вршеше оваа функција меѓу 2005 и 2015 година и доби доста пофалби за своите постапки.
Тој беше и во посети во Кенија, Етиопија и Египет, откако започна мандатот на генералниот секретар во јануари.
Но изгледите да се постигне каков било напредок во решавањето на сирискиот конфликт се доста ограничени.
Топ дипломатите со години се заглавени во политичкаата кал на катастрофалната граѓанска војна во која загинаа над 400 000 луѓе, а милиони бегалци ја напуштаат земјата.
Советот за безбедност на ОН е во ќор-сокак по овој проблем – постојаните претставници на членуваат во него страни не можат да постигнат договор дури за резолуции со можни обвиткани формулации.
Но, откако по американските напади врз Сирија во четвртокот постојаниот претставник на САД Ники Хејли предупреди дека Вашингтон е подготвен “да направи и повеќе” и замавна со прст на Русија, која повторно се закани дека ќе стави вето на резолуцијата на ОН против Асад.
Гутериш немаше ништо повеќе да направи освен да реагира можно дипломатски начин. Тој едноставно повика на воздржаност и повика Советот за безбедност на ОН да не престанува да бара политичко решение.
“Свесни од ризикот и ескалација, повикувам за воздржаност, како и да се избегнуваат секакви активности кои би можеле да го зголемат страдањата на сирискиот народ”, рече тој.
Освен тоа ОН се соочува и со други предизвици, овој пат на своја територија. САД, кои обезбедуваат 28 проценти од буџетот за мировни мисии, размислуваат значително да ги намалат трошоците за Обединетите нации.
Хејли одигра суштинска улога во одлуката да се намали присуството на сини шлемови во Демократска Република Конго – една од најскапите мировни операции.
Генералниот секретар може да се сретне со тешкотии да одржува рамнотежа помеѓу рационализацијата на активностите на ОН и намалувањето на бирократскиот апарат на организацијата и истовремено да направи така што да нема намалување на хуманитарната помош за регионите, кои имаат потреба од неа.
Можеби имајќи предвид ова, откако веќе се сретна со Путин на прилично рана фаза, сега Гутериш зависело да разговара и со друг светски лидер.
Тој сака да се сретне со човекот кој го нарече ОН “клуб за луѓе кои се собираат да муабетат и да си поминете пријатно” – Доналд Трамп.
Гутериш изрази желба во крајот на декември, наскоро по разговорите со Путин, да се види и со американскиот претседател “што е можно поскоро”.
Но после сто дена на чело на ОН Гутериш воопшто не изгледа блиску до тоа да има средба очи во очи со претседателот на САД.