На 23 април во Франција ќе се одржи првиот круг од претседателските избори во Франција, кои според анкетите и аналитичарите ќе бидат едни од најспорните во историјата на републиката.
Очекуваниот втор круг е закажан за 7 мај. Следуваат описи на личните квалитети и политичките платформи на четворицата водечки кандидати, изготвени по материјали на Ројтерс. Независниот центрист Емануел Макрон е непознат за пошироката јавност до пред три години, кога одлучи да примени во светот на политиката вештини стекнати како инвестициски банкар.
Но, по само две години како министер за економија тој ја напушта функцијата и во август минатата година заснова непартиско движење “Напред!” (En Marche!), кое се објавува против статус кво – ситауцаијата иако ги посетувал најпрестижните образовни институции во Франција и дека посредувал на финансиската корпорација на семејството Ротшилд во зделка за 10 милијарди долари.
Тој вели дека “Франција е блокирана од склоноста на елитата кон самопослужување” и признава дека бил дел од тоа. Макрон ги критикува “светите крави” од социјалниот модел како 35-часовна работна недела, заштитата против отпуштања и доживотните назначувања во државниот сектор. Покрај тоа, тој ветија дека ќе фрли мост на поделбата меѓу левицата и десницата, кои одамна доминираат во француската политика.
При основањето на “Напред!” критичари тврдеа дека зголемувањето на популарноста Емануел е ѕвезда која ќе има краток живот. Сега многумина му даваат импресивни оценкиабележува пораст на популарноста во околината. Сепак, на ова му одат и условите, пред се тој е ново лице и на неочекуваниот пад на неколку противници од водечките партии – социјалистите на претседателот Франсоа Оланд, кој се повлечем, а десноцентристичката кандидат Франсоа Фијон кој е вмешан во финансиски скандал.
Но и тактички талент на Макрон исто така, одигра улога, за да стане тој фаворит за победа на изборите. Ако 39-годишниот центрист биде избран, тој ќе биде најмладиот шеф на државата по Наполеон Бонапарта. Макрон е оженет за Брижит Троно, негова наставничка од средното училиште. Разликата од 24 години, меѓу двајцата стана предмет на бројни публикации во булевар изданија и во февруари тој мораше јавно да ги отфрла гласините дека има вонбрачна геј врска.
Меѓу најатрактивните избирачкие елементи во предизборната програма на Макрон се: ослободување на голем дел од луѓето од плаќањето на т.нар. локален станбен данок, целосна наплата на трошоците за културни манифестации, забни протези и слушни помагала, а исто така намалување на даночните стапки за социјалните бенефиции на луѓето со ниски приходи во комбинација со даночни сопирачки за нивните работодавци.
Главните предлози на центристот вклучуваат спојување на множеството пензиски системи во јавниот и приватниот сектор, како и спојување на системите за помош на невработените. Во моментов овие системи имаат поинаков пристап кон луѓето со редовни приходи и самовработените лица. Макрон се прогласува за одржување на буџетскиот дефицит под задолжителните за ЕУ 3 отсто од БДП и за намалување на невработеноста од 10 до 7 проценти на крајот на петгодишниот претседателски мандат.
Во овој период тој ветува инвестиции за 50 милијарди евра и намалување на државните трошоци до 60 милијарди евра годишно. Други негови клучни идеи се: намалување на корпоративните даноци од 33,3 до 23 отсто; системот за даночни кредити за бизниси да биде претворена во постојана сопирачка на даночната стапка за ниско платени работници; 35-часовна работна недела да остане, а компаниите да решаваат преку преговори што да биде реалното работно време; ниско платените работници да бидат ослободени од некои социјални придонеси, што реално ќе ја зголеми нивните приходи.
Макрон сака да бидат обезбеди уште 15 илјади места во затворите, за да бидат ангажирани дополнителни 10 илјади полицајци и де се зголемат трошоците за одбраната од 1,8 проценти од БДП, колку што се сега, до 2 проценти. Тој ветува на сите 18-годишни да бидат поделени . Инсистира да биде наложена забрана ученици под 15 години да уживаат мобилни телефони во училиште.
Центристот предвидува, ако биде избран, намалување за една третина на бројноста на Сенатот и на Националното собрание, скратување со една четвртина на персоналот на локалните власти и забрана за пратениците да назначат свои роднини како асистенти.
Марин Ле Пен го предводиа “Национален фронт” од периферијата и го стави под светлината на политичките рефлектори, откако таа стана реален кандидат да биде првата жена претседател на Франција, а и прв екстремнодесничарскиот претседател на земјата по Втората светска војна.
Анкетите определуваат дека Ле Пен сигурно ќе се пласира во вториот круг на 7 мај. Тоа би било чекор напред за неа, бидејќи на претседателските избори во 2012 година таа не можеше да стигне до вториот круг и не успеа да го надмине нејзиниот татко, кој беше поразен во 2002 година, воа вториот круг од Жак Ширак.
Откако во 2011 година го презеде водството врза Фронтот, Марин Ле Пен се зафати да го очисти од антисемитскичкиот изглед стекнат за време на речиси 40-годишното лидерствоч на нејзиниот татко, поранешниот командос Жан-Мари Ле Пен.
Два пати разведената мајка на три деца се позиционира во партијата од антиимигрантска во евроскептичнат сила која нуди протекционистичка политика, ги брани француските работници од глобализацијата. Иако анкетите прогнозираат дека Ле Пен ќе изгуби во вториот круг, таа не се осврнува на прогнозите.
Тоа е силна позиција за кандидат кој сака референдум за членството на Франција во ЕУ и со тоа ги изнервира финансиските пазари. Меѓу плановите на 48-годишната Ле Пен се да се ослободи од еврото и да ја принуди француската централна банка да финансира дел од државните трошоци. Таа тврди дека овие необични намери се во склад со антиглобализационните чувства, кои исто така беа најавени од Доналд Трамп од Белата куќа и ги зголемиле гласовите за Брегзит и сличена референдумот како што се случи во Британија минатата година.
Марин Ле Пен се придржуват кон помек тон за разлика од својот татко, кој тврди дека гасните комори на нацистите се “детал” од историјата. Поради овие ставови во 2015 година таа го исклучи од партијата, но претходно овој месец таа изнервира многуминаа, велејќи дека француската држава не носи одговорност за прогонувањето на Евреите во окупираниот од нацистите Париз во Втората светска војна.
Кредитните институции одбија да ја поддржат нејзината кампања и таа се најде во неповолна финансиска состојба во споредба со главните конкуренти. Марин Ле Пен е обожавател на рускиот претседател Владимир Путин, кој во март ја прими во Кремљ. Лидеркатат на “Националниот фронт” станува член на партијата уште на 18-годишна возраст. Во 1998 година се откажува од адвокатската кариера и се справува со партиска работа. Избранат за општински советник во париски регион, а од 2004 година е европратеник.
Освен повлекување од еврозоната и референдум за “Фрекзит” (ако за шест месеци не биде предоговори за статусот на Франција во Унијата) предизборната платформа на Марин Ле Пен, која претставува манифест од 144 предлози, предвидува уште: Франција веднаш да се повлече од Шенгенскиот договор и да воведе пасоши проверки на своите граници; протерување на сите странци осомничени од разузнавачките служби; одземање на француското државјанство на лица со два пасоша поврзани со џихадисти; намалување на данок на доход; лишување на илегални имигранти од основни здравствени услуги.
Протекционистички мерки во програмата се трипроцентно оптоварување на увозот, откажување на меѓународните трговски договори, дополнително оданочување за компании кои вработуваат странци. Во сферата на безбедноста Марин Ле Пен ветува да бидат назначени уште 15 илјади полицајци и да се обезбедат нови 40 илјади места во затворите, а осудените странци автоматски да се истеруваат од земјата. Според неа Франција треба да ја напушти интегрираното воена команда на НАТО, но да ги зголеми трошоците за одбрана.
Лидерката на “Националниот фронт” предвидува ограничување на миграцијата до 10 илјади годишно и неможност за илегалните имигранти да озаконуваат престој. Во социјалната сфера таа сака да ја зголеми социјалната помош и да ги намали даноците за домаќинствата и малите и средните претпријатија, како и да се намали од 62 на 60 години пензиската возраст.
Конзервативниот кандидат Франсоа Фијон се мачи да спаси својата политичка кариера, откако беше погодена од скандал за лажни вработувања. Долго се сметаше за фаворит, но неговата кампања падна во криза откако сатиричен неделник соопшти во јануари дека неговата сопруга Пенелопе Фијон добила стотици илјади евра за работа која не е извршена, и додека била негов парламентарен асистент. Исто така беше соопштено дека Фијон плаќал две од своите деца за правни услуги, додека бил сенатор од 2005 до 2007 година.
Поранешниот премиер вели дека не извршил ништо лошо, но скандалот и воинствен начин на кој реагира на обвинувањата и го нарушија неговиот имиџ. Освен тоа 63-годишниот Фијон со 36-годишен стаж во политиката беше обвинет за лицемерие поради предлозите за шок-терапија за француската економија – нагло намалување на државните трошоци, намалување на половина милион државни и општински службеници и укинување на 35-часовната работна недела.
Иако заостанува во анкетите од Ле Пен и Макрон, тој се надева дека сепак да си пробие пат до вториот круг. Првично најави дека ако против него започне официјална истрага, ќе ја повлече својата кандидатура.
Но тој не се предадем, ги игнорираше анкетите според кои мнозинството од гласачите сакаат тој да се повлече, и го совлада внатрешниот отпор во својата партија “републиканците”. Истрагата зафати и сомневање дека добивал скапи подароци, а тој рече дека е жртва на владин заговор за ја руинираат неговата кандидатура.
Социалконзервативниот Франсоа Фијон, кој е обожавател на поранешниот британски премиер Маргарет Тачер, сака да ги ограничи правата на хомосексуалците да посвојуваат деца.
Покрај тоа, тој се залага за затоплување со Русија. Фијон има пет деца од британскта сопруга; а хоби му се спортски автомобили на познатата песна “Ле Ман”, во близина на неговата политичка “тврдина” во западна Франција.
Покрај замена на 35-часовната работна недела со 39-часовна и намалувањето за половина милион на бројот на вработените во државниот сектор (во државната и локалната администрација и во државното здравство кое вработува околу пет милиони луѓе – една петтина од работната сила во Франција) економската платформа на Франсоа Фијон предвидува: зголемување на возраста за пензионирање од 62 на 65 години; помош за невработените да е 75 отсто од последната плата при подоцнежно постепено намалување; намалување на државните трошоци во износ до 100 милијарди евра за пет години и нулта дефицит на крајот на овој период при 3,76 проценти од БДП; намалување на даноците и социјално придонеси; зголемување на ДДВ со два поени и намалување на данокот “Богатство”; намалување на корпоративниот данок од 33,3 на 25 отсто.
Слично на своите ривали тој се прогласува за зголемување на бројот на полицијата и жандармеријата (вкупно за 10 илјади) и бројот на леглата во затворите (за 16 илјади). Тој е за одземање на државјанството на лицата кои се бореле како џихадисти, и за прогласување на персона нон грата. Франсоа Фијон бара ревизија на Шенгенскиот договор во делот за надворешната и внатрешниот гранична контрола. За разлика од Ле Пен тој е приврзаник на ЕУ и дури инсистира за повеќе цврсто кохезија меѓу земјите од еврозоната
Кандидатот на “Левата партија” Жан-Лук Меланшон е поклоник на кубанскиот револуционер Фидел Кастро и поранешниот венецуалски претседател Хуго Чавез и противник на германскиот канцелар Ангела Меркел.
Според едно од последните истражувања тој би добил во неделата 19 отсто од гласовите – колку Фијон, но со 6 и 3 поени помалку од Макрон и Ле Пен соодветно. Ако 65-годишниот Меланшон биде избран за претседател, ќе биде вистински левичар кој собира и троши.
Левиот кандидат ветува Франција да потроши 100 милијарди евра за станбена изградба и проекти за обновливи извори на енергија, како и да ги оданочи 90-проценти лицата со годишни приходи над 400 илјади евра, како и да ги отфрли правилата на ЕУ за намалување на буџетскиот дефицит .
Тој ветува дека ќе распише референдум за “Фрекзит” ако Меркел и другите лидери не се откажат од курсот за штедење. Меланшон е европратеник, но противник на насоките на Брисел за борба со буџетските дефицити, кои според него зголемуваат сиромаштијата и забават економијата.
Жан-Лук Меланшон, ја напушти во 2009 година Социјалистичката партија и во потрага по тешка варијанта на социјализмот, сака да ги национализира клучните сектори како аеродромите и автопатите, да создаде огромна државна банка и да го легализира канабисот.
Тој инсистира на девалвација на еврото со цел зајакнување на трговската конкурентност, ветува дека ќе стави вето на договорите за слободна трговија и сакасе стави крај на политичката контрола врз Европската централна банка, а исто така да ја извади Франција од ММФ и НАТО. Недовербата на Меланшон кон традиционалните медиуми го тера да се потпира речиси исклучиво на социјалните медиуми, за да стигне до избирачите.
Тој се фали дека на Јутјуб има повеќе следбеници отколку имал Доналд Трамп на пат кон Белата куќа. На митинзите си користи холограми и слика, достојно за филмовите за “Ѕвездени патеки”, за да се врти кон симпатизерите истовремено на неколку места, обично облечен во привидот на пролетерското блузата. Левичарот сака уставот на Франција да се препишува и да бидат ограничени ингеренциите на претседателот и тој да може да биде соборен со гласање на народот; најави намалување на горната парламентарна комора – и за намалување од 18 на 16 години на возраста за стекнување на активни избирачки права.
Беноа Амон, Француска социјалистичка партија:
– Еврозоната да има претставничко тело и сопствен буџет, средствата за кој да бидат обезбедени преку данок на финансиските трансакции; – солидарно одговорен за европските долгови; – Воведување на минимална европска плата; – Веднаш запирање на примената на СЕТА (договорот за слободна трговија меѓу ЕУ и Канада); – Ревизија на директивата за прераспределба на работници.
Никола Дјупон-Енјан, партија “Дебу ла Франс” ( “На нога, Франција”):
ЕУ да се замени со Заедницата на европските држави, која да има заедничка, но не и единствена валута.
Филип Путу, “Нова антикапиталистическа партија”: за Европа “на народите и на работниците”.
Натали Арто, партија “Работничка борба”: да бидат создадени “Социјалистички европски САД” Франсоа Аслино: излегување од ЕУ и еврозоната
Жак Шеминад: излегување од ЕУ и еврозоната
Жан Ласана: Франција да ја врати слободата на акција во Европа.
Околу 47 милиони луѓе имаат право да гласаат на утрешниот прв круг од претседателските избори во Франција, а потоа и на вториот круг на 7 мај, кога ќе стане познато името на следниот француски претседател, соопшти Франс прес.
Како се избира претседателот ВО ФРАНЦИЈА?
Шефот на државата се избира на општи непосредни избори со мнозинство гласови во два круга. Претседателот има право на најмногу два мандати од по пет години. За да биде избран кандидатот треба да добие апсолутно мнозинство од гласовите без разлика каква е одѕивот. Ако тоа не се случи на утрешниот прв круг, двајцата кандидати со највисоки резултати ќе одат во втор круг на 7 мај. Од воведувањето на оваа изборен систем во 1962 година досега никој кандидат не ги освоил изборите уште во првиот круг. Новоизбраниот претседател ќе стапи на должност најдоцна на 14 мај, кога истекува мандатот на актуелниот шеф на државата, социјалистот Франсоа Оланд.
Кои се кандидатите?
Гласачите треба избираат меѓу 11 кандидати, од кои четворица фаворити со многу блиски резултати според анкетите: Марин Ле Пен (на 48 години, кандидатка на екстремнодесничарскиот “Национален фронт”), Франсоа Фијон (на 63 години, кандидат на десничарската партија “Републиканците “), Емануел Макрон (на 39 години, кандидат на центристичката партија” Напред! “) и Жан-Лук Меланшон (65-годишен, кандидат на радикалното лево движење” непослушните Франција “. Зад нив во експлоатацијата останува кандидатот на социјалистите Беноа Амон. останатите кандидати се: борат за дел за избирачите и тоа се Никола Дјупон-Енјан, Жак Шеминад и Франсоа Аслино, троцкистите Натали Арто и Филип Путу, и пратеникот Жан Ласана.
Како се одвива гласањето
Во избирачките списоци се регистрирани 46.970.000 гласачи, од кои 1,3 милиони надвор од Франција. Вкупно 66 546 изборни места ќе отворат врати во 8 часот по локално време и ќе затворат во 19 часот. Во некои големи градови секциите ќе останат отворени до 20 часа. Денес гласаат избирачите во Француските Антили, Гвајана (во Јужна Америка), Сен Пјер и Микелон (француски архипелаг во Северна Америка) и Француска Полинезија (во јужниот дел на Тихиот Океан). Над 50 000 полицајци и жандарми, како и 7.000 војници, ќе го следат почитувањето на редот и ќе ја гарантираат безбедноста во утрешниот ден. За прв пат во Франција се произведуваат избори при вонредна состојба. Тоа беше најавено по нападите од 13 септември 2015 година
Резултатите?
Француските закони не дозволуваат објавување на резултати, освен оние за излезноста, пред крајот на гласањето утре во 20 часот по локално време, за да не биде под влијание избирачите. Бидејќи се очекува многу оспорувана битка, имињата на двајцата финалисти, кои ќе одат во втор круг, може да не станат познати точно во 20 часот
Поранешни четворица претседатели
2012-2017 година Франсоа Оланд (социјалист)
2007-2012 година Никола Саркози (десен)
1995-2007 година Жак Ширак (десен; еден седумгодишен и еден петгодишен мандат)
1981-1995 година Франсоа Митеран (социјалист; два мандати по седум години)