Со брзото топење на можноста САД да го спречат севернокорејскиот диктатор Ким Јонг Ун и лансирањето на интерконтинентална балистичка ракета познавачите на Северна Кореја почнуваат да ги анализираат можностите на американскиот претседател Доналд Трамп да преземе воени дејствија. Тој веќе предупреди дека Северна Кореја може да предизвика”оган и бес”, ако продолжи да упатува закани. Вчера Трамп не исклучи САД да користат и атомско оружје против Пјонгјанг.
1. Може ли САД да спроведат стратешки превентивен удар?
Најверојатно тоа не е добра идеја. Ракетите и нуклеарните објекти на Северна Кореја се расфрлани и скриени во различни делови од планинскиот терен на земјата. Евентуален неуспех при обидот да бидат погодени тие, може да остави 10 милиони лица во Сеул, 38 милиони во близина на Токио и десетици илјади американски војници во североисточна Азија ранливи на воздушни напади – било да е тоа со конвенционални или нуклеарни боеви глави. Дури и САД да ги уништат сите овие поглавја, тогаш Јужна Кореја ќе продолжи да е ранлива од напади од севернокорејската артилерија.
2. Зошто Ким може да посегне кон нуклеарното куферче?
“Дури и ограничен удар (од страна на САД ) може да биде примен од Северна Кореја како почетокот на многу поголема операција и земјата може да избере да го користи своето нуклеарно оружје”, вели Џефри Луис, директор на програмата против ширењето на нуклеарното оружје во Источна Азија кон Институтот за меѓународни студии Middlebury. На некој начин САД треба да сигнализираат како на Северна Кореја, така и на Кина – главен сојузник и трговски партнер на Пјонгјанг дека евентуалниот стратешки удар е ограничен и тие треба да избегнат нуклеарен одговор.
3. Опција Дали е евентуалната промена на режимот во Пјонгјанг?
Ново лидерство нема задолжително да доведе и до нов начин на размислување меѓу владејачките во Северна Кореја. Долготрајната изложеност на западните вредности на Ким Јонг Ун, додека тој учеше во Швајцарија, поттикна некои да шпекулираат дека тој може да избере да ја отвори земјата кон светот.
Но откако ја зеде власта, тој им покажа дека грешат. Покрај тоа, ако Ким беше намерно за отстранување, владејачката клика која го опкружува, исто така ќе треба да биде отстранета. Ова создава еден многу долг список за убиства. Кина, која се плаши и од бегалска криза, така и од страна на американски војници на границата, најверојатно ќе се обиде да го поддржи актуелниот режим во Пјонгјанг.
4. Војна со секакви средства – ли е најдобрата можност за САД?
Масовна инвазија би била потребна за брзо отстранување на севернокорејската артилерија, како и нејзините ракетни и нуклеарни програми. Сепак секаков знак за претстојниот удар – како акумулација на воена сила од САД, мобилизација на јужнокорејската и јапонската армии или евакуација на американските граѓани во регионот – би натерал Северна Кореја да дејствува превентивно. А и Кина, и Русија исто така може да бидат вклучени.
“Во пракса војна треба да биде избегната”, вели Џон Делури, асистент-професор по меѓународни студии на Yonsei University во Јужна Кореја. “Кога се прави анализа на такви недостатоци во името на користа, тоа е лудило”, вели тој.
5. Како може да реагира Северна Кореја на ударот?
Првичната итна реакција веројатно ќе биде голем артилериски оган врз Сеул и неговата околина.
Севернокорејските артилериски средства долж границата со Јужна Кореја можат да бидат активирани побрзо отколку воздушните или поморски сили, како и поголемите балистички ракети кои можат да бидат насочени кон јужнокорејски, јапонски или американски бази со нуклеарни, хемиски или биолошки оружја.
Овие држави имаат одбранбени системи против балистички проектили, но не можат да гарантираат дека ќе успеат да соборат сето тоа. Јапонија почна да ги советува граѓаните што да прават во случај ако ракета падне во нивна близина – на пример да се скрие под земјата, а американски компании веќе рекламираат бомбоскривница.
И иако не е јасно дали Северна Кореја може успешно да лансира интерконтинентална балистичка ракета во американските градови, како Денвер или Чикаго, исто така не е познато дали американските одбранбени системи можат да соборат таква ракета. Ова ги зголемува американските грижи.
6. Кои би биле економските загуби, ако избувне војна?
Јужна Кореја генерира околу 1,9% од светската економија и е татковина на компании како Samsung Electronics Co. и Hyundai Motor Co. Големиот пад на дејност поради војната на полуостровот би предизвикал големи потреси како во регионот, така и на глобално ниво. При тоа без да се има предвид распоредувањето на нуклеарното оружје на Северна Кореја против сосетдот?
Глобалните финансиски пазари исто би настрадале барем на краток рок, а инвеститорите ќе прибегнат кон безбедни засолништа на средства како што е злато, американски долар и швајцарски франци.
“Хуманитарната криза и економското заздравување на Корејскиот полуостров по таков нуклеарен конфликт ќе бара широката меѓународна соработка, раководено од Кина, САД и Европската унија и веројатно ќе потрае повеќе од една деценија за заживување на економијата”, вели Раџив Бисуас, главен економист за азиско-пацифичкиот регион на аналитичар фирма IHS Markit.
7. Кои се преостанатите можности?
Многу аналитичари сметаат дека е време за стартување на преговори за спречување на влошување на ситуацијата.
Попречувањето на Северна Кореја да се здобие со термонуклеарно оружје или повеќе модерни ракети со цврсто гориво е цел која вреди да биде разгледана, коментира уште Луис, директор на програмата против ширењето на нуклеарно оружје во Источна Азија кон Институтот за меѓународни студии Middlebury. Колку и непријатно да изгледа, тоа значи да бидат понудени стимулации на Пјонгјанг да се врати на преговарачка маса.
Стратегот претпоставува дека еден ваков поттик може да биде намалување на воените вежби предводени од САД околу Северна Кореја.
Токму темата за тоа што може да му се понуди на Пјонгјанг “е разговор, кој треба да се води како со јавноста, така и со Конгресот, и со Северна Кореја, наместо да биде воден овој имагинарен разговор за воени сценарија”, смета и Делури. “Реални можност е дипломатијата која го забавува конфликтот. А тоа ќе бара многу разговори”.