Неформални мрежи во Персискиот залив помагаат за пренос на пари за финансирање на терористички групи, изјави во својот извештај во октомври 2016 година Комитетот за национална безбедност на САД.
Милиони долари минуваат низ рацете на курири, банкарски трансфери и менувачници во насока на Сирија, Ирак и други земји во кои денес работат различни групи.
За владите во Заливот е особено тешко да наоѓаат кои бизнисмени испраќаат пари и каде тие одат.
Истиот проблем се соочува со други земји како САД и Русија. Стејт департментот санкционираше неколку слични неформални мрежи за пренос на пари кои биле поврзани со терористички групи.
Во 2012 година Министерство за финансии на САД направи “црната листа” на три такви мрежи – Haji Khairullah Haji Sattar Money Exchange (HKHS) Roshan Money Exchange (RMX) и Rahat Ltd. Тие работат главно во Пакистан и во Авганистан, каде што пренесуваат пари на талибанците.
Две години подоцна, САД ја санкционираа Haji Basir & Zarjmil Co. – компанија која е осомничена дека пренесувала пари на членови на “Исламска држава”, талибанците и Ал Каеда. На 7 февруари оваа година, САД казнија уште три лица – Рахман Зеб Факир Мухаммад, Хизб Уллах Астам Хан и Дилавар Хан Надир Кан. Тие работеле за Фазијл Атул Шајх Абу Мохамад Ал Пешавар, познат како Шеик Аминуллах.
Во своето верско училиште во Пакистан, со години, Аминуллах биллогистика, засолниште и носел пари за членови на Ал Каеда и талибанците. Други земји, исто така, се обидуваат да ги откријат овие мрежи.
Во текот на изминатата недела, Националната разузнавачка агенција на Индија го уапси Абдул Самад под сомнение дека пренесува пари од бизнисмени во Персискиот Залив кон членови на Лашкар-е-тајба – пакистанска група што е базирана во реонот на Кашмир.
Самад е петти уапсен во врска со слична дејност, откако во декември минатата година Индија започна истрага за финансирање на организации. И покрај сите обиди на САД и меѓународната заедница да напаѓаат и отстранат овој систем на мрежи за пренос на пари, таа продолжува да постои и работи со полна брзина.
Како се случува трансферот на пари и зошто не се фатат?
Системот од мрежи за неформален пренос на пари носи името “хауала” и таа останува главен метод за финансирање на групи, особено во земјите каде што законот е слаб, а недовербата во владата е висока. Всушност, терористичките групи го користат најтешкото на hawala, со што се загрозува вековната традиција на која се потпирале поколенијата.
Како за други организации, така и за терористичките групи, пренесување, размената и размена на пари, е витален процес, без кој не би имале ниту влијание, ниту можност даги одржуваат мрежите од симпатизери и членови. Слично на картелите во Латинска Америка, организациите на Блискиот Исток имаат своја неформален систем – кој постоел многу пред воопшто да има термини како “светски тероризам” и “меѓународен џихад”.
Овој систем е дел од секојдневниот живот за многумина жители на блискоисточните земји не само во минатото, но и денес, и секој кој патувал малку повеќе во овој регион на светот, во еден или друг момент се сретнал со неа. Зборот “хауала” стана позната за надворешни набљудувачи и аналитичари дури во последните години со подемот на Ал Каеда и потоа на “Исламска држава”. До 2001 година, Хаула беше апсолутно непознат концепт, Ал-Каеда користејќи го системот од своето основање.
Различните организации ги користат собите за разговор за да останат анонимни, а со тоа и банкарскиот систем не открива трансфери на пари. Арапскиот јазик значи “пренос, трансфер” и претставува неформален систем на трансакции врз основа на взаемна доверба и кодекс на чест.
Овој систем постоел уште од 8-от век помеѓу арапските и муслиманските трговци кои патувале по Патот на свилата кои сакаат да ги заштитат своите пари од крадци. Преку трговијата, трговците ги финансираа своите операции низ целата трговска рута од економските центри до нови пазари во раниот среден век.
Подоцна, haula се шири во Африка и Југоисточна Азија. Денес, овој систем продолжува да постои и е еден од најчестите методи за локалното население да пренесува пари на роднини, деловни партнери или за лични цели.
Како функционира системот?
Како што стана јасно, јаремот работи врз основа на взаемна доверба. Трговецот, граѓанин или член на некоја организација не носи вистински пари со него за да избегне непотребно внимание. Човек кој живее во точка А дава пари на хауала брокер – нарекуван хауаладар – базиран исто во точка А.
Тогаш овој брокер се поврзува со друг брокер во точка Б и го информира дека треба да се дадат пари на друг човек кој живее во точка Б. За да се сигурни дека парите одат кај вистинската личност, се разменуваат лозинки, а самите брокери не ги разменуваат парите меѓу себе. Наместо тоа, тие го запишуваат соодветниот износ и подоцна ја решаваат сметката едни со други, без разлика дали преку размена на стоки и производи, без пари или банкарски трансфери. Брокери, исто така, наплаќаат мала надокнада за нивните услуги.
Вистинскиот испраќач на пари од точка А останува непознат – истото е и со примателот. Тие можат да користат вистински имиња или псевдоними, а исто така да испратат лице кое е задолжено за договорот. Информациите остануваат главно во брокерите.
Главната причина зошто хаулата ја користат терористичките групи е тоа што тие не следат траги, користат хартија, испечатени материјали и така натаму. Основните информации се достапни за брокери, но не се чуваат во брошури.
Haулата претставува голема тешкотија за агенциите и агенциите за спроведување на законот да откриваат мрежи на луѓе или да разберат кои групи се вклучени во овој неформален систем. Поради ова, “Исламската држава” го користи овој начин за трансфер на пари, вклучително и во Европа.
Неформални системи се користат и за спонзорирање на напади
Талибанците, Ал Каеда и Исламска држава постојано го користат систем хауала за своите лични цели и најмногу за спонзорирање на своите операции. Преку наплатата тие префрлаат средства на локалните гранки или за напади надвор од териториите што ги контролираат.
За важната улога на хауала се разбира дури во 2004 година, кога излегува извештај на комисијата назначена да ги испита нападите од 11 септември 2001. Според податоците, Ал Каеда пренесува значителни средства во слични мрежи во Дубаи и Пакистан, и во текот на Блискиот Исток.
Хауала е префериран метод за трансакции од истата причина, поради што милиони луѓе ја користат мрежата – која не остава видливи траги, а парите не влегуваат во банкарскиот систем и не можат да се следат од светските финансиски институции и локалните влади.
По разузнавачки податоци на САД, десетте членови на пакистанската гранка на Талибанците одговорни за нападите во Мумбаи во 2008 година, кои оставиле мртви 183 лица, ја користеле мрежата на хауала за да ги финансираат своите операции.
И “Исламска држава” користи неформални мрежи хауала
Еден од најважните прашања кои се слушаат покрај порастот на “Исламска држава”, е како џихадисти ги финансираат своите операции и од каде добиваат пари за да ги развијат своите активности.
Оваа тема веќе доби бројни добри и целосни одговори од 2014 година и тие потсетуваат она што веќе постоеше како практика кај Ал Каеда, имено користењето на неформални системи за пренесување и размена на пари. Новото кај “Исламска држава” беше дека тие го користат даночен систем во потчинетите територии.
Тие продолжуваат да го прават тоа, иако со многу помалку територија. Заедно со неформалните системи за размена на пари, идентификацијата имаа и пристап до природни ресурси како гас и нафта, кои успеваа со посредници да продаваат далеку надвор териториите си.
“Исламска држава” исто се потпира на хауала и таа до денес претставува суштински дел од финансиската структура на организацијата. Токму на овој начин се пренесуваат пари од Сирија кон други гранки на ИД – како оној во Либија, на пример.
Само пред еден месец излегоа информации на ирачките и американските служби дека ИД успева да пренесува пари, и покрај сите обиди групата да биде уништена. Така, на пример, со помош на мрежите на хауала, џихадисти успеаја да добијат пари и во легален бизнис со менувачници кои според најновите податоци изнесуваат над 200 милиони долари.
Милијарди што никој не ги гледа
Хауала не е изум на радикални групи – тие само го користат. Тоа всушност во основна е неформален банкарски систем на Блискиот Исток, Северна Африка и Југоисточна Азија. На пример, според податоците од американското Министерство за финансии и пакистанската администрација, секоја година пакистанските средства преку Хауала се проценуваат на речиси 7 милијарди долари. Според извештајот на Стејт департментот од 2015 година, во Авганистан, околу 90% од финансиските трансакции се пумпаа преку хауала мрежи, вклучувајќи размена на пари, трансфери, трговија и други. Хауала се користи и од бегалци и мигранти.
Според истражувачите, околу 90% од исплатите кои луѓето бегаат од војна ја даваат на шверцери, кои минуваат низ хауала мрежи. На ист начин мигранти испраќаат околу 390 милијарди долари годишно на своите семејства.
Владите, се разбира, се обидуваат да го нападнат хауала, иако овој систем се користи првенствено од обични граѓани. Хауала постои токму поради недостатокот на доверба во локалните власти, но со САД, нивните обиди се да се прекине Хауала.