Oживувањето на бизнисот со оружје на Бугарија е такво какво што не е видено од крахот на комунизмот, велат експертите.
Тековните конфликти во Сирија и Блискиот Исток предизвикаа живост во работата на бугарските вооружени фабрики, што не е виден од крахот на комунизмот. Тие се специјализирани најмногу за производствот достапно за благо наречено оружје од советски тип, пишува во обемна анализа AFP.
Додека главните клиенти се владите на Авганистан и Ирак, оружјето исто така се наоѓаат во рацете на опозициските борци во сириската крвава граѓанска војна.
Во една од фабриките во Бугарија, на над 1000 километри од Дамаск, крај Казанлак, работниците професионално составуваат гранати за рачен преносни гранати РПГ-7.
“Нарачките го надминуваат капацитетот”, коментира Иван Гецов, директор на фабриката ВМЗ Сопот во с. Иганово. “Во првата половина на 2016 година произведовме колку што пред една година и половина”, додава тој.
Скокот во производството, кој започна пред една година и половина, “се должи на конфликтите во Сирија и Ирак”, вели експертот за безбедност Тихомир Безлов.
Поконкретно тоа се совпадна со ескалацијата на сирискиот конфликт во 2014 година, кога и главни светски сили се вклучија во него, го поддржуваат или се противат на претседателот Башар ал Асад во војната против бунтовничките групи.
Минатиот јуни САД беа принудени да признаат дека ги вооружуваат сириските бунтовници, откако американски воен снабдувач загина во експлозија на полигон за тестирање на оружје во Бугарија. Во меѓувреме Саудиска Арабија – исто така голем клиент на Бугарија – призна дека испорачува оружје на оние групи што се борат против Асад.
Во 2014 година Ријад потпиша голем договор за бугарски оружје. Аналитичарите малку веројатно е Саудиска Арабија да купила овие оружја за сопствената армија, која користи напредни западни оружја.
“Саудиската армија главно, но не целосно, користи оружје од западот, а не од источниот блок”, предвидува Џереми Бини, уредник на Блискиот Исток во списанието. “Џејнс Дифенс викли”.
Во прилог докази од боиштата покажуваат дека големи количества бугарско оружје се наоѓа во сопственост на групата “Исламска држава” во Ирак и Сирија.
При испитување на 161 патрон користен од џихадисти, се покажува дека 47 биле произведени во Бугарија, наведува Conflict Armament Research, британска невладина група за следење на движењето на оружје и муниција на глобално ниво.
Во ВМЗ двајца работници со заштитна облека внимателно поставуваат касети со барут во посебна блиндирана кабина. Тоа е опасна работа: претходно оваа година три лица загинаа во два одделни инциденти во фабрика “Арсенал” во соседниот гр. Казанлак. Некои од вработените носат на лицето маски против парливата миризба на хемикалии во фабриката.
ВМЗ, единствената останата државна фабрика за оружје, компанија од Бугарија, сега го проширува производствените површини и презема масовно кампања за регрутирање за прв пат од три децении. Во моментов таа еден од најголемите работодавачи во сиромашниот регион заедно со приватната фабрика “Арсенал”. Заедно тие обезбедуваат работата на 15 000 луѓе.
Иако не може да се натпреварува со големите извозници како САД, Кина и Русија, Бугарија стана еден од водечките средни производители на мали оружја, проценуваат неколку независни меѓународни истражувачки групи, со седиште во Женева Small Arms Survey.
Во времето на Варшавскиот пакт, Бугарија развива моќна индустрија за оружје со околу 115.000 работници. Таа извезува годишно оружје за 800 милиони долари за другите земји од советскиот блок, но и за прокомунистически групи во Африка и на Блискиот Исток. Со падот на комунизмот во 1989 година индустријата паѓа во хаос, скратува работната сила до 1/10 од оригиналниот број.
Од извоз во износ од 80 милиони евра во 2008 година, извозот на бугарски оружје скокна на 400 милиони евра во 2014 година, и до 640 милиони евра минатата година.
Софија нагласува дека ги почитува секое меѓународно ембарго за оружје. “Стоката имаат јасен сертификат за краен примач. Бугарија не може да биде одговорна за тоа што се случува после тоа “, коментира министерот за економија Божидар Лукарски минатата недела.
Но аналитичарите предупредуваат дека индустријата наскоро може да се соочи со голема пречка поради брзо застарените производствени технологии купени уште во советско време.
“Има хронична недостаток на инвестиции и соработка со западни компании, поради што Бугарија не ја модернизира својата производствена инфраструктура”, смета Безлов.
Бугарските производители на оружје се надеваат дека зголемената трговија ќе им даде можност сега да ја модернизираат својата опрема.