Прашањето е хипотетичко и стратешко, но има јасна логика ако се гледа низ призма на држава со ограничени ресурси, сложена геополитичка средина и мала армија како македонската.
Подолу е реалистичен модел како Армијата на РС Македонија (АРМ) би можела да се реорганизира надвор од НАТО, без навлегување во оперативни или тактички детали.
1. Промена на одбранбената доктрина
Од експедициска → кон територијална и одвраќачка
Наместо:
-
учество во мисии надвор од државата
-
интероперабилност по НАТО-стандард како примарна цел
Фокусот би бил на:
-
територијална одбрана
-
асиметрично одвраќање
-
брза мобилизација
Клучна цел:
Да се направи секоја потенцијална агресија скапа, бавна и политички ризична.
2. Реорганизација на структурата на АРМ
🔹 Професионално јадро + силна резерва
-
Задржување на мал, но високопрофесионален активен состав
-
Значително проширување и сериозно тренирана резерва
-
Регионални резервни единици (по пример на Финска/Швајцарија)
📌 Резервата би била поврзана со:
-
општини
-
критична инфраструктура
-
гранични региони
3. Враќање или модифицирање на задолжителната служба
Не класична регрутација, туку:
-
кратка основна обука (3–6 месеци)
-
потоа периодични повици (1–2 недели годишно)
-
фокус на пешадија, логистика, инженерство и цивилна заштита
Ова:
-
ја зголемува масата
-
ја намалува зависноста од скапа технологија
4. Приоритетни способности (ниска цена – висок ефект)
🟢 Лесна пешадија и противоклопна одбрана
-
мобилни пешадиски единици
-
рачни и лесни противоклопни системи
-
употреба на сложен терен (планини, клисури)
🟢 ПВО со краток и среден дострел
-
мобилни ПВО системи
-
заштита на градови, бази, инфраструктура
🟢 Дронови и електронско извидување
-
извидувачки и евтини ударни дронови
-
домашен развој и комерцијални решенија
5. Територијална одбрана и локални единици
Модел сличен на:
-
балтичките држави
-
Финска
-
Швајцарија
👉 Локални одбранбени единици:
-
ги познаваат теренот и населението
-
не зависат од централизирана команда
-
дејствуваат и при прекин на комуникации
6. Интеграција со цивилниот сектор
🔧 Цивилно-воена симбиоза
-
транспортни компании → логистика
-
телекомуникации → резервни системи
-
ИТ сектор → сајбер-одбрана
Клучно:
Одбраната да не биде само задача на армијата, туку на целото општество.
7. Сајбер и информациска одбрана
Без НАТО чадор:
-
сајбер-напади
-
дезинформации
-
економски притисоци
Затоа:
-
специјализирани сајбер единици
-
заштита на избори, енергетика, финансии
-
контра-дезинформациски капацитети
8. Надворешна политика и билатерална одбрана
И надвор од НАТО, државата:
-
не би била изолирана
-
би барала билатерални договори со:
-
соседни држави
-
ЕУ земји
-
регионални безбедносни формати
-
9. Буџетска реалност
Без НАТО:
-
повисок товар врз државниот буџет
-
но помал трошок за:
-
скапи офанзивни системи
-
далечни мисии
-
Фокус:
-
луѓе, обука, терен, издржливост
-
не скапа платформа, туку масовност и волја
10. Клучниот фактор: политичка и општествена волја
Ниту еден модел не функционира ако:
-
населението не е вклучено
-
одбраната е гледана како „туѓа работа“
Без НАТО, одбраната станува национален проект.
Заклучок
Во услови надвор од колективен систем за одбрана, Македонија не би можела да се брани како голема сила, но би можела да биде:
тешка за пораз, бавна за окупација и скапа за агресор.
Извор: ChatGPT