Не е само една одлука на грчката влада, чија логика и смисла можат да се ставаат под знак прашање. Со несеквенцијално однесување сепак премиерот Алексис Ципрас сам остави зад себе повеќе недоверба и разочарување, отколку како Европа, така и Грција, можеа да издржат.
Да ги оставиме настрана различните анализи на тоа кои мерки се ефикасни за Грција, дали економските кратенки се нужно зло или бавна смрт и дали радикалното лево управување е добро или лошо за Грците. Корисно е да ги разгледаме активностите на грчката влада, апстрахирани од идеолошката критика, економските прогнози и анти- и проевро дебатата. Да видиме што заврши Алексис Ципрас во својство на демократски избран државник.
“Ќе ја промени Европа со преговори”
Пред да започне сè, тој вети одговорно и непопустливоста да ги води преговорите, да се договори со доверителите и да ја промени цела Европа, убедувајќи ги лидерите нејзино во бесмисленоста на економските кратенки. Затоа беше избран.
Предизборната кампања: дваесет дена пред гласањето во јануари оваа година, Алексис Ципрас е на подиумот пред илјадници свои приврзаници.
На крајот преговорите беа прекинати однапред напуштени демонстративно од грчката делегација, чиј лидер (Јанис Варуфакис) вклучително беше и сменет во најтешката фаза на разговорите, “ставен во изолација”. Во меѓувреме, додека Брисел ја размотува сложувалката на грчкиот ќор-сокак, Варуфакис јавно на народната сцена ги нарекуваше партнерите колонизатори, кои сакаат да ја исцедата последната капка крв од Грција, и да ја понижуваат. Алексис Ципрас пак во тоа времетргна на средбата со Путин и се закани дека ќе стави вето на продолжението на санкциите на ЕУ против Москва. Ама, не го направи.
“Ќе ја преземе одговорноста”
Благодарение на очигледната политичка скованост Ципрас успеа истовремено да го наруши ветувањето пред гласачитеи да ги доведе преговорите до крај и да им забие нож во грб на партнерите, и подложување на ризикот на долги месеци преговори. Тој организира и референдум за прашање за кое не би требало да се организира референдум, освен ако не управуваш нација од финансиери и магистри по европско право.
“Ако Грција не може да дојде до компромис со европските кредитори, кој е компатибилен со основните предизборни ветувања на владејачката партија, ќе има референдум. “ Така Ципрас за прв пат објави референдумот. Со други зборови, тој ги праша Грците: “Сакате ли Владата да го наруши ветувања или не?”. И логично, Грците рекоа ” Не “.
Грчките гласачи прославуваат откако беше прогласен резултатот од референдумот и пред да биде потпишан договорот.
“Ќе ја исполни ли желбата на Грците”
Нема смисла да се расудува дали референдумот беше демократски гест или кукавички маневар со кој Ципрас избега од обврската да се земе сериозно решение со долготрајни последици. Онака, откако Грците избраа да го отфрлат предложениот план од меѓународните партнери, Алексис Ципрас го исфрли “легитимното и демократско решение” на грчкиот народ во ѓубре и го направи токму спротивното на она што избирачите му го советуваа. Потоа се врати во Грција, велејќи пред истите тие гласачи дека не верува во значењето на она што е направено. Неколку работи не разбравме. – Зошто Ципрас не верува во договорот? – Зошто го потпишал, штом не верува во него? – Во што верува Ципрас, ако не верува во договорот? На едно прашање сепак е лесно да се најде одговор: Што треба да се направи еден државник – кога прави нешта кои ги смета за грешни и во кои не верува? – кога по шестмесечна напори не успева да договори иднината на својата земја какво што ќе ја замислите? – кога треба да се потпира на поддршка на опозицијата, за да ги исполни својата политичка програма на позадината на распаѓање на сопствената партија? Ви текнува? . Само дека Ципрас беше првиот, кој негираше каква било можност за одржување предвремени избори.
“Ја преземам одговорноста за тоа што потпишав текст, во кој не верувам, но сум должен да го спродведам.” Ова го изјави Алексис Ципрас, кога се вратам назад во Атина По повеќе од 17-часовни преговори. Тој, сепак така и не ги претстави причините зошто го прифатил договор во кој не верува. Тој не ги изброи пред гласачите повеќе негативни сценарија кои ги избегнал, склучи договор за да се заштити. Не се обиде да ги оправда своите постапки со макар и далечна во времето позитивна разврска. Тој едноставно призна дека прави нешто во кое не гледа смисла. Излегувањето од еврозоната е лоша опција од влегувањето во ред на болна за Грците спасувачка програма? Банките сакаа да останат затворени за некое непознато долго време, ако Ципрас не беше го ставил потписот на договорот? Ова се најпопуларните за цела Европа аргументи кои грчката влада категорично одби да ги комуницира со гласачите . Тие ја избраа стратегијата да ја играат улогата на заробеници на ЕУ, и бараат да ги исполнуваат условите од “лошите”. Во таква ситуација банкротот и излегувањето од еврозоната звучат како повеќе достојни и оправдани политички дејствија за секој Грк. Тие цело време беа резервниот, макар и несакан, инструмент на масата на преговори. Покрај тоа, тие би биле компатибилното решение со политичката платформа на СИРИЗА, бесрамна дека Грција нема да ја наведне главата дека СИРИЗА нема да дозволи повеќе отпуштања и дека демократскиот глас на народот ќе се утврди како крајната разврска. Затоа и распадот на СИРИЗА е неизбежен.Посложено е прашањето од кое се создаде – радикалното крило на партијата, што се оддели од владата, или оние кои со затворени очи го следеа Ципрас во “неговата мисија”, во која тој самиот не верува. Можеби на крајот тие се првите – оние коија водат Грција кон драхмата и кон пропаста на неизвесноста, но кои сепак ја слушаат својата совест и го прават она што го сметаат за правилно и ги завршуваат политичките ветувања. Всушност, тоа се радикално левите идеалисти кои дојдоа “на бел коњ”, за да ја “спасат” Грција. Признанието на Ципрас дека “не верува” во методите на ЕУ беше неговиот обид да ги убеди дека сè уште е еден од нив. Малкумина сепак му веруваат.
Сите знаеја дека грчките преговори не се игра во која можат сите да добијат. Off и жртви мораше да има и од двете страни. Благодарение на Алексис Ципрас, меѓутоа, освен дека нема освоено, има само загриженост сомнежи и чувство за маѓепсан круг во кои Брисел и Атина секогаш ќе бидат главниот лик .